Olay Kağıthane Talatpaşa Mahallesi’nde 3 Kasım Pazartesi günü saat 07.11 sıralarında meydana geldi. Edinilen bilgiye göre, yerde yatan bir kişi olduğu yönündeki ihbar üzerine sağlık ekipleri olay yerine sevk edildi. Ekiplerin ilk kontrollerinde Emre Kaya’nın başını çarpmış halde yerde hareketsiz yattığı belirlendi. Kaya'nın hayatını kaybettiği tespit edildi.

AKILLI SAATİ 112’Yİ OTOMATİK ARADI

Yapılan incelemede, Kaya’nın saat 07.00 sıralarında 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayarak nefes darlığı yaşadığını bildirdiği, ardından nabzının durması üzerine kolundaki akıllı saatin acil durum özelliğiyle 112’yi otomatik olarak aradığı tespit edildi. Çağrı sırasında konum bilgilerinin sistem üzerinden ekiplere iletildiği de öğrenildi.

KALP KRİZİ İHTİMALİ

İlk belirlemelere göre Kaya’nın aniden rahatsızlık geçirerek yere yığıldığı, bu sırada başını yere vurduğu ve kısa sürede hayatını kaybettiği değerlendiriliyor. Sağlık ekiplerinin ilk kontrollerinde ölümün kalp krizi sonucu gerçekleşmiş olabileceği ihtimali üzerinde duruluyor.

YARDIM ETMEK YERİNE YÜRÜYÜP GİTTİ

Diğer yandan olay anının çevredeki bir iş yerinin güvenlik kamerası tarafından kaydedildiği ortaya çıktı. Görüntülerde, Kaya’nın önce oturduğu merdivenden kalktığı ardından sokağa doğru birkaç adım attığı anlar görülüyor. Bir süre sonra park halinde bulunan otomobile tutunan Kaya aniden yüzüstü yere düşüyor. Görüntülerde olay sırasında yolda yürüyen bir kişinin Kaya’yı fark ettiği, ne olduğunu anlamak için bir süre duraksadığı, daha sonra yürümeye devam edip sokaktan uzaklaştığı anlar da yer alıyor.

ÖLÜMÜ ŞÜPHELİ BULUNDU; SORUŞTURMA BAŞLATILDI

Olay yerine gelen doktorun yaptığı incelemelerde Kaya'nın ölümü 'Şüpheli ölüm' olarak kayıtlara geçti. Polis ekipleri olayla ilgili inceleme başlatırken, Kaya'nın kesin ölüm nedeni yapılacak otopsi sonrası netlik kazanacak.

“ÖZEL DURUMLARDA 112 GİBİ NUMARALARI ARAYABİLİYOR”

Siber Güvenlik Uzmanı Osman Demircan, “Akıllı saatler bugün birçok ek sağlık hizmetiyle birlikte geliyor. Üzerlerindeki sensörler, aslında bizim hızlıca fikir edinmemizi sağlayabilecek birçok sağlık özelliğine sahip. Bunların başında tansiyon ölçümü, EKG ölçümü, şeker ölçümü, kalp ritminin düzenli olup olmadığı, uyku apnesi yaşanıp yaşanmadığı, uyku sağlığı, uyku ölçümü gibi birçok farklı özellik ile gelebiliyor. Elbette bu özellikler tıbbi bir kurumdan alınan net sonuçları vermese de durumumuzla ilgili bir fikir sahibi olmamızı ya da acil bir durumda acil bir önlem almamızı sağlayabiliyor. Bu saatlerin büyük bir kısmı da aslında bazı özel durumlarda 112 gibi özel numaraları arayabiliyor. Bunların başında da düşme uyarısı geliyor. Bu saatler aslında 112 gibi özel kurumları da çok özel durumlarda arayabiliyor veya acil durum arama listesindeki kişileri arama özelliğine sahip” dedi.

“AKILLI SAATLER BİRÇOK NOKTADA HAYAT KURTARABİLİYOR”

Demircan, “Örneğin düştüğünüzde ve düştükten sonra belirli bir süre kıpırdamadığınızda birçok saat acil hizmet kurumlarını hızlı bir şekilde arayıp bulunduğunuz konumu gönderip doğrudan destek ya da hizmet isteyebiliyor. Örneğin kalp ritminizle ilgili bir sıkıntınız var ya da EKG'nizde bir problem var ya da kalp krizi geçiriyorsunuz. Bu tarz durumlarda kesinlikle herhangi bir faaliyette, aktivitede saatler bulunmuyor; ama bu tarz bir sorunun neticesinde eğer yere düşmüş ve hareketsiz kaldıysanız saat doğrudan en yakınlarını, acil durum aramalarını ya da 112 gibi servisleri arama özelliklerine sahip. Yani akıllı saatler birçok noktada hayat kurtarabiliyor” diye konuştu.

The post Kağıthane'de şüpheli ölüm! Nabzı durunca akıllı saati 112’yi aradı… Görüntüler ortaya çıktı: Yoldan geçen bir kişi yardım etmek yerine gitti first appeared on Siyasimedya | Güncel Türkiye Siyaset Haberleri, Analiz & Yorumlar.

Uzmanlar, bu durumu “ortosomnia” terimi ile tanımlıyor. 2017 yılında tanımlanan bu kavram, uykuyu iyileştirme çabasının sağlıksız bir takıntıya dönüşmesini ifade ediyor. Resmi bir psikiyatrik tanı olmasa da, artan kaygı ve katı uyku rutinleriyle bağlantılı olduğu belirtiliyor. UCLA Uyku Bozuklukları Merkezi'nin Direktörü Alon Avidan, insanların artık uykularını sürekli ölçebildiği için daha fazla endişe taşıdığını vurguluyor. Uzmanlar, “mükemmel uyku” hedefinin baskıya dönüşebileceği ve bu baskının da uykuya engel olduğunu öne sürüyor. Klinik psikolog Liz Ross, uykunun pasif bir biyolojik süreç olduğunu hatırlatıyor. Ross’a göre, geceyi sürekli değerlendirmek ve bu verilere odaklanmak, yatmadan önce kaygıyı artırabiliyor.

Bu cihazların tamamen zararlı olmadığını belirten uzmanlar, özellikle düzensiz uyku alışkanlığı olanlar için genel uyku süreleri ve düzeni konusunda fikir verebileceğini düşünüyor. Fakat ölçülen uyku evrelerinin ve sürelerinin yalnızca tahmini değerler olduğu, bire bir tıbbi değerlendirme sağlamadığı üzerinde duruluyor. Uzmanlar, bu verilerin sadece referans noktası olarak görülmesi gerektiğini ve asıl önemli olanın kişinin kendini nasıl hissettiği olduğunu belirtiyor. Takıntılı hale geldiğini fark edenler içinse cihaz kullanımına ara vermek, uzun vadeli genel uyku durumuna odaklanmak veya uyku günlüğü tutmak öneriliyor.

The post Akıllı Saatler Uyku Problemleri Oluşturabilir first appeared on Siyasimedya | Güncel Türkiye Siyaset Haberleri, Analiz & Yorumlar.

BAZI OKULLAR YASAKLADI

İstanbul'daki bir ilkokulda görev yapan bir sınıf öğretmeni, önceki yıllarda akıllı saatlerle ilgili problemler yaşandığını belirterek, “Öğrencilerin velileriyle iletişim kurması için okulda akıllı saat kullanımına iyi niyet gösterdik, ancak bu iyi niyet suiistimal edildi. Bu nedenle okulumuzda akıllı saat kullanımı yasaklandı” dedi. Başka bir ilkokul müdürü ise, “Okulumuzda henüz akıllı saat kullanımıyla ilgili bir sorun yaşanmadı, ancak diğer okullarda yaşandığını biliyoruz. Bu nedenle hem velilerimizi hem de öğrencilerimizi uyardık. Onlar da bu uyarılarımızı dikkate aldı” ifadesini kullandı.

CEP TELEFONUNDAN FARKSIZ

Sosyal medya üzerinde öğretmenlerin yaptıkları uyarıları son derece yerinde bulan bir ortaokul müdürü, “Akıllı saatler artık neredeyse cep telefonlarıyla aynı işlevi görüyor. Çocuklar derslerde ses ve görüntü kaydı alıyor. Bu görüntü kayıtlarını yapay zeka araçlarıyla değiştirenler de bulunuyor. Okulumuzda konuyla ilgili uyarılarımızı sözlü olarak yapıyoruz. İletişim çağındayız ve veliler çocuklarından her an haberdar olmak istiyor. 'Öğretmeni ne dedi, arkadaşı onu zorbalıyor mu?' gibi kaygılar, velilerin çocuklarını sürekli kontrol etmelerine neden oluyor. Bazı veliler, öğretmenin ses tonundan bile anlam çıkarmaya çalışıyor. Bu durum, çocuklarda akıllı saat kullanımını artırıyor. Ancak ebeveynlerin bu tutumu, çocukların özgüvenini zedeleyebiliyor.” şeklinde konuştu.

HUKUKÇU GÖRÜŞÜ:

İZİNSİZ KAYIT SUÇA GİRER

– Doç. Dr. Zafer İçer (Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekan Yardımcısı):

“Ders sırasında izinsiz ses veya görüntü kaydı alınması elbette suçtur. Türk Ceza Kanunu'nun ilgili maddesi, kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi, kayda alınması ve ifşa edilmesini ayrı ayrı suç olarak düzenlemiştir. Ayrıca, konuşmanın içeriği de oluşabilecek suçlar bakımından önemlidir. Örneğin, ders sırasında veya dışında öğretmenlerin veya öğrencilerin özel hayatıyla ilgili konuşmalar kayda alındığında ‘özel hayatın gizliliğinin ihlali’ suçu gündeme gelebilir. Kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kaydedilmesi durumunda 6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülmektedir. Özel hayatın gizliliğinin ihlali suçu ise 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu gizliliğin görüntü veya ses kaydıyla ihlal edilmesi halinde verilecek ceza 1 kat artmaktadır.”

ÇOCUKLARDA CEZASI NE

0-12 yaş arası çocuklar cezai sorumluluk taşımadığı için cezalandırılmıyor, ancak bu yaş grubuna yönelik güvenlik tedbirleri alınabiliyor. 12-15 yaş arasında, çocuğun tıbbi açıdan işlediği suçun farkında olup olmadığı değerlendiriliyor. Eğer farkında değilse, bu gruptaki çocukların da cezai sorumluluğu yok. 12-15 yaş arası çocuklar için ceza, yarı oranında, 15-18 yaş grubundakiler için ise üçte bir oranında indirim uygulanıyor.

UZAKTAN KONTROL EDİLEBİLİYOR

– Osman Demircan (Bilişim Uzmanı): “Çocuk akıllı saatlerinin neredeyse tamamı iletişim kurmak için içinde bulunan SIM ya da eSIM hücresel bağlantısını kullanmaktadır. Bu saatlerin telefon ile bir etkileşimi yoktur. Telefon, çocuğun kullandığı saatten çok uzakta olsa bile arama yapabilir, sesli mesaj gönderebilir, konum paylaşabilir ve SOS tuşu ile belirlenen numaraları arayabilir. Daha büyük çocuklar için akıllı telefonlarla birlikte kullanılan akıllı saatler, iletişim için telefona ihtiyaç duyar. Ses kaydı, fotoğraf ve video kaydı, çocukların kullanması için üretilen çoğu akıllı saat modelinde yer almaktadır. Bu özellikler, çocuklar tarafından saat üzerinden veya ebeveynler tarafından uzaktan yönetilebilir. Ayrıca, bu saatler GPS ile konum takibine, acil durum aramalarına ve çocukların kimlerle iletişim kurabileceği konusunda bilgi sağlamaya da olanak tanımaktadır.”

The post Dersler ‘gizli kayıt’ altında… Okullarda akıllı saat alarmı first appeared on Siyasimedya | Güncel Türkiye Siyaset Haberleri, Analiz & Yorumlar.

BAZI OKULLAR YASAKLADI

İstanbul'daki bir ilkokulda görev yapan bir sınıf öğretmeni, önceki yıllarda akıllı saatlerle ilgili problemler yaşandığını belirterek, “Öğrencilerin velileriyle iletişim kurması için okulda akıllı saat kullanımına iyi niyet gösterdik, ancak bu iyi niyet suiistimal edildi. Bu nedenle okulumuzda akıllı saat kullanımı yasaklandı” dedi. Başka bir ilkokul müdürü ise, “Okulumuzda henüz akıllı saat kullanımıyla ilgili bir sorun yaşanmadı, ancak diğer okullarda yaşandığını biliyoruz. Bu nedenle hem velilerimizi hem de öğrencilerimizi uyardık. Onlar da bu uyarılarımızı dikkate aldı” ifadesini kullandı.

CEP TELEFONUNDAN FARKSIZ

Sosyal medya üzerinde öğretmenlerin yaptıkları uyarıları son derece yerinde bulan bir ortaokul müdürü, “Akıllı saatler artık neredeyse cep telefonlarıyla aynı işlevi görüyor. Çocuklar derslerde ses ve görüntü kaydı alıyor. Bu görüntü kayıtlarını yapay zeka araçlarıyla değiştirenler de bulunuyor. Okulumuzda konuyla ilgili uyarılarımızı sözlü olarak yapıyoruz. İletişim çağındayız ve veliler çocuklarından her an haberdar olmak istiyor. 'Öğretmeni ne dedi, arkadaşı onu zorbalıyor mu?' gibi kaygılar, velilerin çocuklarını sürekli kontrol etmelerine neden oluyor. Bazı veliler, öğretmenin ses tonundan bile anlam çıkarmaya çalışıyor. Bu durum, çocuklarda akıllı saat kullanımını artırıyor. Ancak ebeveynlerin bu tutumu, çocukların özgüvenini zedeleyebiliyor.” şeklinde konuştu.

HUKUKÇU GÖRÜŞÜ:

İZİNSİZ KAYIT SUÇA GİRER

– Doç. Dr. Zafer İçer (Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekan Yardımcısı):

“Ders sırasında izinsiz ses veya görüntü kaydı alınması elbette suçtur. Türk Ceza Kanunu'nun ilgili maddesi, kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi, kayda alınması ve ifşa edilmesini ayrı ayrı suç olarak düzenlemiştir. Ayrıca, konuşmanın içeriği de oluşabilecek suçlar bakımından önemlidir. Örneğin, ders sırasında veya dışında öğretmenlerin veya öğrencilerin özel hayatıyla ilgili konuşmalar kayda alındığında ‘özel hayatın gizliliğinin ihlali’ suçu gündeme gelebilir. Kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kaydedilmesi durumunda 6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülmektedir. Özel hayatın gizliliğinin ihlali suçu ise 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu gizliliğin görüntü veya ses kaydıyla ihlal edilmesi halinde verilecek ceza 1 kat artmaktadır.”

ÇOCUKLARDA CEZASI NE

0-12 yaş arası çocuklar cezai sorumluluk taşımadığı için cezalandırılmıyor, ancak bu yaş grubuna yönelik güvenlik tedbirleri alınabiliyor. 12-15 yaş arasında, çocuğun tıbbi açıdan işlediği suçun farkında olup olmadığı değerlendiriliyor. Eğer farkında değilse, bu gruptaki çocukların da cezai sorumluluğu yok. 12-15 yaş arası çocuklar için ceza, yarı oranında, 15-18 yaş grubundakiler için ise üçte bir oranında indirim uygulanıyor.

UZAKTAN KONTROL EDİLEBİLİYOR

– Osman Demircan (Bilişim Uzmanı): “Çocuk akıllı saatlerinin neredeyse tamamı iletişim kurmak için içinde bulunan SIM ya da eSIM hücresel bağlantısını kullanmaktadır. Bu saatlerin telefon ile bir etkileşimi yoktur. Telefon, çocuğun kullandığı saatten çok uzakta olsa bile arama yapabilir, sesli mesaj gönderebilir, konum paylaşabilir ve SOS tuşu ile belirlenen numaraları arayabilir. Daha büyük çocuklar için akıllı telefonlarla birlikte kullanılan akıllı saatler, iletişim için telefona ihtiyaç duyar. Ses kaydı, fotoğraf ve video kaydı, çocukların kullanması için üretilen çoğu akıllı saat modelinde yer almaktadır. Bu özellikler, çocuklar tarafından saat üzerinden veya ebeveynler tarafından uzaktan yönetilebilir. Ayrıca, bu saatler GPS ile konum takibine, acil durum aramalarına ve çocukların kimlerle iletişim kurabileceği konusunda bilgi sağlamaya da olanak tanımaktadır.”

The post Dersler ‘gizli kayıt’ altında… Okullarda akıllı saat alarmı first appeared on Siyasimedya | Güncel Türkiye Siyaset Haberleri, Analiz & Yorumlar.

Konyaaltı Sahili'nde gençlerin sürüklendiğini fark eden vatandaşlar, durumu 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirdi. Bunun üzerine Antalya Emniyet Müdürlüğü Deniz Limanı Şube Müdürlüğü ve Sahil Güvenlik Grup Komutanlığı’na bağlı botlar hızla olay yerine yönlendirildi. Ekipler, yaklaşık 2 mil açıkta küreklerle birbirine tutunmuş vaziyette olan 10'u erkek, 9'u bayan toplam 19 SUP sporunu yapan genci botlarına almayı başardı. Bazı gençler sert rüzgar nedeniyle suya düşerek ıslanırken, takımın büyük bir korku yaşadığı gözlemlendi. Kurtarma ekipleri, gençlere sıcak kalmaları için kendi kıyafetlerini giydirdi.
GENÇLERE VE FİRMAYA TUTANAK TUTULARAK CEZA UYGULANDI

Kurtarılan 19 genç, Antalya Yat Limanı'na getirildiklerinde sahil güvenlik ve deniz polisi tarafından sıcak içecek ile karşılandı. Ayrıca, gençlere ve SUP kiralayan firma hakkında, Antalya Valiliği'nin 30 Haziran 2025 tarihli Stand Up Paddle Board (SUP) genelgesinin “Deniz ve hava durumu mutlaka gözetilerek faaliyetler icra edilecektir. 3 bofor (7-12 knot / 12-19 Km/h) üstündeki deniz ve hava durumlarında faaliyet icra edilmeyecektir” maddesi gereğince tutanak tutulup cezai işlem uygulandı. Gençlerin Konyaaltı Sahili'nde bıraktıkları bireysel eşyaları polis ve sahil güvenlik eşliğinde alınarak geri getirildi. Haklarında tutanak imzalayan gençler, Yat Limanı'ndan ayrıldılar.
AKILLI SAATİNİN ACİL ARAMASI İLE KURTARILDI

SUP board yaparken rüzgarın etkisiyle açığa sürüklenen gençlerden Büşra Ünlü, kendisinin sabah saatlerinde SUP boardı ile denize açıldığını belirterek, “Biraz rüzgar vardı ama bu kadar şiddetleneceğini düşünmemiştim. Telefonum yanımda yoktu. Biraz ilerledikten sonra rüzgar daha da güçlenip beni açığa doğru sürüklemeye başladı. İlk başta etrafımda kimse yoktu, sadece birini gördüm. Ona 'acil sahil güvenliğini arar mısın?' dediğimde akıllı saatim bu durumu algıladı ve hemen sahil güvenliğini aradı.” dedi.

“BİRBİRİMİZE TUTUNARAK KURTARILMAYI BEKLEDİK”

Akıllı saatinin kısa sürede ekipleri aradığını ve cep telefonu ile görevliyle görüştüğünü ifade eden Ünlü, “Etrafımda 15'ten fazla kişinin de rüzgarla sürüklendiğini öğrendim. Açıkta olduğumu ve saatimden aradığımı söyleyerek yardım istedim. 15 kişi daha olduğunu onlardan biri olup olmadığımı sordular. Bağımsız olarak yalnız olduğumu belirttim. Yaklaşık 20 dakika sonra Sahil Güvenlik gelip bizi kurtardı. Onlar beni açığa doğru sürüklenirken gördüler. Küreklerini kaldırarak 'Korkuyor musun, bize tutun' dediler. Birbirimize yaklaşarak boardlarımızı birleştirdik ve birlikte Sahil Güvenlik ve Deniz Polisi'ni beklemeye başladık.” şeklinde konuştu.

The post Akdeniz'de 19 Genç Rüzgarla 2 Mil Açığa Sürüklendi: Birbirlerine Tutunarak Kurtulmayı Beklediler first appeared on Siyasimedya | Güncel Türkiye Siyaset Haberleri, Analiz & Yorumlar.

Konyaaltı Sahili'nde gençlerin sürüklendiğini fark eden vatandaşlar, durumu 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirdi. Bunun üzerine Antalya Emniyet Müdürlüğü Deniz Limanı Şube Müdürlüğü ve Sahil Güvenlik Grup Komutanlığı’na bağlı botlar hızla olay yerine yönlendirildi. Ekipler, yaklaşık 2 mil açıkta küreklerle birbirine tutunmuş vaziyette olan 10'u erkek, 9'u bayan toplam 19 SUP sporunu yapan genci botlarına almayı başardı. Bazı gençler sert rüzgar nedeniyle suya düşerek ıslanırken, takımın büyük bir korku yaşadığı gözlemlendi. Kurtarma ekipleri, gençlere sıcak kalmaları için kendi kıyafetlerini giydirdi.
GENÇLERE VE FİRMAYA TUTANAK TUTULARAK CEZA UYGULANDI

Kurtarılan 19 genç, Antalya Yat Limanı'na getirildiklerinde sahil güvenlik ve deniz polisi tarafından sıcak içecek ile karşılandı. Ayrıca, gençlere ve SUP kiralayan firma hakkında, Antalya Valiliği'nin 30 Haziran 2025 tarihli Stand Up Paddle Board (SUP) genelgesinin “Deniz ve hava durumu mutlaka gözetilerek faaliyetler icra edilecektir. 3 bofor (7-12 knot / 12-19 Km/h) üstündeki deniz ve hava durumlarında faaliyet icra edilmeyecektir” maddesi gereğince tutanak tutulup cezai işlem uygulandı. Gençlerin Konyaaltı Sahili'nde bıraktıkları bireysel eşyaları polis ve sahil güvenlik eşliğinde alınarak geri getirildi. Haklarında tutanak imzalayan gençler, Yat Limanı'ndan ayrıldılar.
AKILLI SAATİNİN ACİL ARAMASI İLE KURTARILDI

SUP board yaparken rüzgarın etkisiyle açığa sürüklenen gençlerden Büşra Ünlü, kendisinin sabah saatlerinde SUP boardı ile denize açıldığını belirterek, “Biraz rüzgar vardı ama bu kadar şiddetleneceğini düşünmemiştim. Telefonum yanımda yoktu. Biraz ilerledikten sonra rüzgar daha da güçlenip beni açığa doğru sürüklemeye başladı. İlk başta etrafımda kimse yoktu, sadece birini gördüm. Ona 'acil sahil güvenliğini arar mısın?' dediğimde akıllı saatim bu durumu algıladı ve hemen sahil güvenliğini aradı.” dedi.

“BİRBİRİMİZE TUTUNARAK KURTARILMAYI BEKLEDİK”

Akıllı saatinin kısa sürede ekipleri aradığını ve cep telefonu ile görevliyle görüştüğünü ifade eden Ünlü, “Etrafımda 15'ten fazla kişinin de rüzgarla sürüklendiğini öğrendim. Açıkta olduğumu ve saatimden aradığımı söyleyerek yardım istedim. 15 kişi daha olduğunu onlardan biri olup olmadığımı sordular. Bağımsız olarak yalnız olduğumu belirttim. Yaklaşık 20 dakika sonra Sahil Güvenlik gelip bizi kurtardı. Onlar beni açığa doğru sürüklenirken gördüler. Küreklerini kaldırarak 'Korkuyor musun, bize tutun' dediler. Birbirimize yaklaşarak boardlarımızı birleştirdik ve birlikte Sahil Güvenlik ve Deniz Polisi'ni beklemeye başladık.” şeklinde konuştu.

The post Akdeniz'de 19 Genç Rüzgarla 2 Mil Açığa Sürüklendi: Birbirlerine Tutunarak Kurtulmayı Beklediler first appeared on Siyasimedya | Güncel Türkiye Siyaset Haberleri, Analiz & Yorumlar.