DİJİTAL EGEMENLİK

“Günümüz dünyasında egemenlik; coğrafya temelli fiziki ve sadece belirli bir toprak parçasıyla sınırlı olmaktan çıkmıştır. Küresel güç rekabetinin sertleştiği bu dönemde teknoloji ve dijitalleşme alanında meydana gelen baş döndürücü gelişmeler klasik anlamdaki egemenlik mefhumunu aşındırmıştır. Artık güçlü olmak, caydırıcı olmak, dünyada itibar sahibi olmak istiyorsanız; siber uzay çalışmalarınızı hızlandırmak, siber güvenlik tedbirlerinizi almak, siber teknolojinizi geliştirmek zorundasınız. Dijital çağda jeopolitik üstünlüğün belirleyici aktörü sadece toprağı kontrol edenle değil; bununla birlikte veriyi yönetenler de olacaktır. Bu bakımdan 5G’nin veri merkezleri, bulut altyapıları, yapay zekâ ve siber güvenlik kapasitesiyle birlikte düşünüldüğünde dijital egemenlik ve milli güvenlik meselesi olduğu son derece açıktır. Biz de bugün attığımız tarihi adıma diğer hususlar yanında elbette dijital egemenlik zaviyesinden de bakıyoruz.

SİBER GÜVENLİK ULUSAL GÜVENLİĞİMİZİN AYRILMAZ PARÇASI

Son 23 yılda bunun altyapısını çok güçlü bir şekilde hazırladık. Dijital dönüşümde attığımız stratejik adımlarla ülkemizi bu alanda parmakla gösterilen seviyelere çıkardık. Bu süreçte bir yandan dijital hız ve kapasitemizi artırırken diğer yandan güçlü bir siber güvenlik mimarisi oluşturmak için ne gerekiyorsa yaptık. 2002’de 80 bin kilometre olan fiber hat uzunluğumuzu 2025 yılının üçüncü çeyreği itibarıyla 657 bin kilometreye ulaştırdık. Aynı dönemde geniş bant internet abone sayımızı 3 binden 98 milyona, mobil telefon abone sayımızı ise 23 milyondan alıp neredeyse 100 milyona çıkardık. 55 milyona aşkın vatandaşımız bugün güvenli internet hizmetleri kullanıyor. Geçen sene kurduğumuz siber güvenlik başkanlığımız haberleşme sistemlerimizin güvenliğini sağlamak, kritik altyapılarımızı korumak ve siber tehditlere karşı etkin bir savunma mekanizması oluşturmak üzere çalışmalarını sürdürüyor.

TEKNOLOJİDE SEFERBERLİK

Geçmişte teknolojik gelişmeleri yalnızca takip eden, ayak uydurma kaygısından öteye geçemeyen, yeni teknolojileri tribünden izleyen, başkalarına imrenen, öz kaynaklarını değerlendiremeyen bir Türkiye vardı. Başörtüsü, saç, sakal, kılık-kıyafet gibi meselelerle uğraşmaktan dünyada olup bitenleri takip edemeyen bir Türkiye vardı. ‘Biz yapamayız, beceremeyiz’ diyen özgüven yoksullarına kulak asmadan bu milletin evlatlarına, bu ülkenin parlak beyinlerine inanarak teknolojide tam bir seferberlik ilan ettik. Bugün geldiğimiz noktada hem kendi teknolojimizi üretiyoruz, hem yeniliklere öncülük ediyor hem de sahip olduğumuz teknolojiyi dünyanın birçok ülkesine ihraç ediyoruz.

KUTUPYILDIZI GİBİ PARLIYORUZ

İlk yerli ve milli haberleşme uydumuz TÜRKSAT 6A’yı 2024’te uzaya fırlattık, 2025’te resmen hizmete aldık ve böylece dünyada kendi uydusunu üretebilen 11 ülkeden biri olmayı başardık. ARGE’den seri üretime, kendi ürün ve yazılımlarımızla kendi tesis ve mühendislerimizle yeni dünyanın semalarında kutupyıldızı gibi parlıyoruz. Avrupa ve Amerika dâhil pek çok yerde gençler daha kendi ülkelerinin haritadaki yerini gösteremezken, ayak sesleri yalnızca Türkiye’yi değil; kıtaları inleten TEKNOFEST gençliği yeni projelerle, yeni tekliflerle dünyaya rol model oluyor. 5G teknolojisiyle bu başarılarımıza bir yenisini daha eklemenin haklı gururunu yaşıyoruz.”

ÖNCE 81 İL MERKEZİNDE

5G’nin hazırlıklarını 2016’da başlattık. 2018’de ilk testlerimizi yaptık. 2019’dan sonra da Gazi Meclisimizde, stadyumlarımızda ve geniş katılımlı organizasyonlarımızda pilot uygulama olarak kullanımı açtık. Yaygın kapsama hedefiyle kırsal bölgelerden şehir merkezlerine kadar Türkiye’nin dört bir yanını 5G altyapısıyla donattık. Böylece çok geniş bir alanda hem yüksek hız hem de yüksek kapasiteyi aynı anda sunabilecek bir sistemler manzumesi oluşturduk. Başlangıçta 81 merkezi il merkezimizde, iki sene içinde ülkemizin her karışında hizmete sunacağız. Şebeke altyapımızda mümkün olan en yüksek seviyede yerli ve milli ürün kullanımını hedefliyoruz. İşletmecilerimiz yıllara göre artacak şekilde ilk etapta yüzde 60 oranında yerli malı belgeli ürün, yüzde 30 oranında milli haberleşme ürününü kullanacak. Devamında bu rakamlar peyderpey arttırılabilecek.

3 ANA ÖZELLİK

CUMHURBAŞKANI Erdoğan törende 5G’nin özelliklerini anlatırken şöyle dedi: “Beşinci nesil mobil haberleşme altyapısı (5G); yüksek hız, düşük gecikme süresi ve geniş bağlantı kapasitesi olmak üzere üç ana özelliğiyle öne çıkıyor. 5G saniyede iki gigabayt veri aktarımıyla bir önceki nesle oranla 10 kata kadar daha yüksek veri hızına ulaşıyor. Yani, iletişim hızımız tam 10 kat artıyor. 4.5G’de ortalama 30-40 milisaniye olan gecikme süresi 5G ile 1 milisaniyeye kadar düşüyor. Son olarak daha önce binlerle ifade edilen eş zamanlı bağlantı kapasitesi 5G ile milyonlarca cihaza erişiyor. Vatandaşlarımız internet kullanımında saniyede bir megabit ve üzeri hızlarla tanışacak. Sabit internetin ulaşamadığı yerlerde sabit kablosuz erişim sayesinde fiber hızına yakın bir deneyim sunulacak. Aynı fiziksel altyapı üzerinde farklı sektörlere ait sanal ağlar kurulabilecek. Sağlık, üretim, lojistik ve güvenlik gibi farklı alanlarda ihtiyaca özel hizmetler verilebilecek.

YENİ BİR DÖNEME GİRİYORUZ

Akıllı sensörler, robotik sistemler ve üretim hatlarının gerçek zamanlı verilerle yönetildiği arızaların henüz oluşmadan tespit edilip, üretkenliğin zirveye ulaştığı yeni bir döneme giriyoruz. Fabrikalarımız daha çevik, daha verimli ve daha rekabetçi hale gelecek. Organize sanayi bölgelerinde, limanlarda, büyük tesislerde ve kritik üretim tesislerinde münhasır 5G şebekeleri yaygınlaşacak. Bu dönüşüm ise hiç şüphesiz Türkiye’nin yüksek katma değerli üretim kapasitesinde çarpan etkisi oluşturacak. Ultra düşük gecikme kapasitesi sayesinde bir doktor hastasını yüzlerce kilometre öteden ameliyat edebilecek, hastaların durumu mesafe engeline takılmadan anlık şekilde ve uzaktan izlenebilecek. Ulaşımda araçlar altyapı ve trafik sistemleri anlık veri paylaşabilecek. Yollar daha güvenli olacak. Can kayıpları inşallah azalacak. Eğitimde arttırılmış gerçeklik, sanal laboratuvar simülasyon ve gerçek zamanlı etkileşim daha fazla kullanılacak.”

BUTONA BASIP HİZMETE ALDI

Cumhurbaşkanı Erdoğan Beştepe’deki törende Ulaştırma ve Alyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Turkcell CEO’su Ali Taha Koç, Türk Telekom CEO’su Ebubekir Şahin ve Vodafone CEO’su Engin Aksoy ile birlikte dijital butona basarak 5G sistemini hizmete aldı. (Mert Gökhan KOÇ/ANKARA)

6 NOKTAYLA CANLI BAĞLANTI

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Beştepe’den tablet aracılığıyla 6 farklı noktadaki operatörlerle canlı bağlantı gerçekleştirdi. Canlı bağlantılar; Bitlis Selçuklu Mezarlığı, 1915 Çanakkale Köprüsü, İstanbul Çamlıca Kulesi, İskenderun Limanı, Rize-Artvin Havalimanı ve Mardin noktalarından yapıldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, sosyal medya hesabından şehit Cumhuriyet Savcısı Mehmet Selim Kiraz’ı andı: “Görevi başındayken teröristler tarafından alçakça bir saldırıyla katledilen Cumhuriyet Savcımız Mehmet Selim Kiraz’ı şehadetinin 11’inci yılında rahmetle ve saygıyla yâd ediyorum.”

The post 5G başladı… Erdoğan: İletişim hızımız 10 kat artıyor first appeared on Siyasimedya | Güncel Türkiye Siyaset Haberleri, Analiz & Yorumlar.

YATIRIMSIZ 158 MİLYAR TL KAZANDILAR

Uzmanlar, yabancı dijital platformların Türkiye'ye yatırım yapmadığını, istihdam sağlamadığını ancak yüksek gelirleri yurt dışına aktardığını ifade ediyor. 2024 verilerine göre, X, Meta, Google ve TikTok gibi platformlara Türkiye'den reklam yoluyla yaklaşık 158 milyar lira aktarıldığı bildirilmektedir.

DİJİTAL PLATFORMLARIN ETKİ ALANI GENİŞLEDİ

Dijital medya ve sanal platformların sadece iletişim alanı olmaktan çıkarak, yeni bir etki merkezi haline geldiği vurgulanmakta. Uzmanlar, bu platformların algoritmaları aracılığıyla gençleri hedef aldığını ve belirli içeriklere yönlendirdiğini dile getiriyor. Suç ve toplumsal değerlere zarar veren içeriklerin yaygınlaştırıldığı belirtiliyor.

AVRUPA ÜLKELERİ ÖNLEM ALMAYA BAŞLADI

Dijital platformların etkisinin artmasıyla birlikte bazı Avrupa ülkeleri yaş sınırlaması ve içerik denetimi gibi önlemleri devreye sokmaya başladı. Bu durum, Türkiye'nin de benzer adımlar atıp atmayacağı sorusunu gündeme getiriyor.

PEKİ TÜM BUNLAR NE ANLAMA GELİYOR?

Bilişim Uzmanı Osman Demircan, “Farklı üç durumu değerlendirmek gerekiyor. Ekonomik anlamda ciddi bir reklam bağımlılığımız var. Türkiye’de dijitalin payı %74 seviyelerinde.” dedi ve detaylandırdı:

— Bilgi ortamındaki riskler; algoritmik dağılım. Algoritmalar yönlendirilebildiği sürece gündem belirleme sadece algoritmanın ve o algoritmayı yaratanların inisiyatifine kalır. Bu durumun en büyük riskleri arasında dezenformasyon ve koordineli manipülasyon yer alıyor.

‘MİLLİ GÜVENLİK SORUNU OLARAK ALGILANMALI’

— Konunun milli egemenlik sorunu olarak algılanması, yerel kanunların gözden geçirilmesi ve uygulanmasının sağlanması gerektiği belirtiliyor.

— Yabancı platformlar, sırf yabancı oldukları için kurallara uymama hakkına sahip değiller. Türkiye'de yayın yapan tüm dijital platformlar bu kurallara uyum sağlamak zorunda.

DİJİTAL İŞGAL UYARISI

Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, Türkiye'nin sessiz ama derin bir 'dijital işgal' ile karşı karşıya olduğunu ifade etti. Yabancı dijital platformların ülkenin ekonomik damarlarını kurutma potansiyelinin olduğunu vurguladı.

REKLAM GELİRLERİNDE ÇÖKÜŞ TABLOSU

Kırık, 2024 yılında yabancı platformlara aktarılan 158 milyar liralık reklam gelirinin, yerel medyanın payını %26'ya düşürdüğünü belirtti. “Bu tablo toplamda bir felaketi işaret ediyor.” dedi.

TÜRKİYE BU DURUMA KARŞI NASIL ÖNLEMLER ALMALI?

Demircan, yasakların çözüm olmayacağını ancak sosyal mecralar ile uyum içinde hazırlanan kanunların sürekliliği koruyacağını ifade etti.

“Reklamlar denetim altına alınmalı, devlet kurumlarının reklam kütüphanelerine erişimi sağlanmalıdır.” dedi.

‘ÇOCUKLARIN GÜVENLİĞİNİN SAĞLANMASI ŞART’

Demircan, çocuk güvenliğinin sağlanması gerektiğine dikkat çekti; yaş doğrulamaları standart hale getirilmeli.

DÜNYADAN DİRENİŞ ÖRNEKLERİ

Kırık, Avustralya ve Kanada'nın yerel yayıncıları koruma çabalarını örnek gösterdi. Bu ülkeler, dijital devlere karşı yasalar çıkartarak hak elde ettiler.

TÜRKİYE İÇİN DİJİTAL TELİF ZORUNLULUĞU

Kırık, Türkiye için bir 'Dijital Telif Yasası'nın kaçınılmaz olduğunu, içerik üreten her kurumun haklarını koruması gerektiğini ifade etti.

‘HAREKET ALANLARI DERHAL DARALTILMALI’

Kırık, Türkiye'deki dijital platformlar için mali denetimlerin şart olduğunu vurgulayarak, Dijital Hizmet Vergisi oranlarının artırılması gerektiğini belirtti.

Kırık, dijital egemenliğin kazanılmasının bir varoluş mücadelesi olduğunu dile getirerek, TBMM'de bekleyen Dijital Telif Yasası'nın bir an önce yasalaşması gerektiğini vurguladı.

BREZİLYA, FRANSA VE DEVLETE MEYDAN OKUYAN PLATFORMLAR

Brezilya ve Fransa gibi ülkeler, dijital devlere karşı kararlı savunma hatları oluşturarak egemenliklerini koruyor.

Kırık, Brezilya'nın platformu erişime kapatarak gücünü kanıtladığını ve Fransa'nın Google'a karşı kazandığı davayı örnek gösterdi.

ÇİN MODELİ VE VERİ EGEMENLİĞİ

“Kendi dijital kalelerini inşa eden Çin, veri sömürüsünü engelleyerek yerli ekosistemini oluşturdu.” diyen Kırık, Türkiye'nin bu örneklerden ders çıkararak acil bir yasayı hayata geçirmesi gerektiğini belirtti.

“158 milyar liralık kaybı durdurmanın başka yolu yoktur.”

The post Dijital platformlarda 158 milyar liralık kayıp! Yatırım ve denetim yok… ‘Bu bir milli güvenlik meselesi’ first appeared on Siyasimedya | Güncel Türkiye Siyaset Haberleri, Analiz & Yorumlar.