Uçak kazalarının teknik sebeplerin yanı sıra pilotaj ve hava koşullarına bağlı sorunlar içerebileceğini vurgulayan Sunar, “Her zaman istemediğimiz ancak bu tür olaylarda konuşulan bir durum var: İçeriden ya da dışarıdan bir etkinin etkisi olabilir,” diyerek açıklamalarını sürdürdü.

“İçeriden kastettiğimiz, belirli kısıtlamalara tabi tehlikeli maddelerin taşınmasıdır. Hem sivil hem de askeri havacılıkta bu geçerlidir. Askeri havacılıkta durum biraz farklıdır; burada savunma ihtiyacı sebebiyle çeşitli şekillerde mühimmat taşınabilir. Bu uçakların mühimmat taşıma talimatlarını bilmesem de içeride bir mühimmat varsa, bu durum tetikleyici olabilir,” şeklinde ekledi.

Yükün Kayması Uçağı Tehlikeye Atmış Olabilir

Düşen uçağın bir kargo uçağı olarak taşıdığı yüklerin önemli olduğunu vurgulayan Sunar, “Uzmanlarımız ne kadar eğitimli olsalar da, hava koşullarından doğabilecek bir dengesizlik ve 'stall' durumu uçağı zor bir duruma sokmuş olabilir. Yükün kayması ve dengenin bozulması bazı fiziksel sorunlara yol açabilir,” dedi.

Motorun Kokpiti Parçaladığı İddiası

Emekli Hava Korgeneral Dr. Karakuş da düşüşle ilgili olarak motorun kopup kokpiti parçaladığı ve hava basıncının kuyruğu etkileyebileceğini ileri sürdü. “Uçağın düşüş nedenlerini araştırıyorum. Bir motorun koptuğunu ve diğerini de kopardığını düşünüyorum. Kalacak motorlarda da sorunlar olduğu aşikâr. Motorun düşmesi kokpiti parçalayabilirken, kuyruk kısmında basınç farkından dolayı zarar görebilir,” dedi.

Araştırma Sonuçları Bekleniyor

Karakuş, uçağın vurulması ile ilgili spekülasyonlar hakkında yorum yapmanın şu aşamada zor olduğunu ifade etti. “Kesin bir şey söylemek imkansız ama olasılık var. Türkiye ile Azerbaycan arasında Zengezur Koridoru'nun açılması bölgede gerginlik yaratıyor,” dedi.

1976'daki Olayı Yeniden Hatırlattı

Karakuş, 1976 yılında Kars'ta Türkiye'ye ait bir savaş uçağının Sovyetler Birliği tarafından düşürüldüğünü hatırlattı. “Bu tür olaylar her an yaşanabilir. Yeterli araştırma yapılmadan kesin bir şey söylemek doğru değil,” dedi.

Kara Kutu Verileri Belirleyici Olacak

Uzmanlar, bilgi kirliliğinin sona ermesi için kara kutu verilerinin belirleyici olacağını vurguladı. Dr. Öğretim Üyesi Sunar, düşüşle ilgili ana doğruların kısa süre içinde netleşeceğini belirtti. “Detayların keşfi için kara kutunun deşifre edilmesini beklemeliyiz,” dedi.

Uçağın Yaşı Değil, Bakım Önemli

Emekli Hava Korgeneral Dr. Karakuş, tartışmalara değinerek C130 uçaklarının yaşının değil, bakım ve modernizasyonun önemini vurguladı. “ABD'de daha yaşlı B-52'ler halen faal. Türkiye'nin bakım ve lojistiğe verdiği önem tartışılmaz,” diye ekledi.

Muhakeme ve Strateji Önemli

Dr. Öğretim Üyesi Sunar, uçakların yaşı konusunda, bakım ve kontrollerinin zamanında yapılmasının kritik olduğunu ve geçmişte başarılı bir performans sergilendiğini belirtti.

Gelecekteki Uçaklar

Emekli Hava Korgeneral Dr. Erdoğan Karakuş, İngiltere'den alınacak C130-C uçaklarının envanterdeki C130'lardan çok daha modern olduğunu ifade etti. “Uçaklar, C17 uçaklarına geçtiği için elden çıkarılıyor,” dedi.

The post Düşen Uçak Türkiye'yi Derin Bir Üzüntüye Boğdu: 1976'daki Olayı Yeniden Hatırlattı! first appeared on Siyasimedya | Güncel Türkiye Siyaset Haberleri, Analiz & Yorumlar.

Uçak kazalarının teknik sebeplerin yanı sıra pilotaj ve hava koşullarına bağlı sorunlar içerebileceğini vurgulayan Sunar, “Her zaman istemediğimiz ancak bu tür olaylarda konuşulan bir durum var: İçeriden ya da dışarıdan bir etkinin etkisi olabilir,” diyerek açıklamalarını sürdürdü.

“İçeriden kastettiğimiz, belirli kısıtlamalara tabi tehlikeli maddelerin taşınmasıdır. Hem sivil hem de askeri havacılıkta bu geçerlidir. Askeri havacılıkta durum biraz farklıdır; burada savunma ihtiyacı sebebiyle çeşitli şekillerde mühimmat taşınabilir. Bu uçakların mühimmat taşıma talimatlarını bilmesem de içeride bir mühimmat varsa, bu durum tetikleyici olabilir,” şeklinde ekledi.

Yükün Kayması Uçağı Tehlikeye Atmış Olabilir

Düşen uçağın bir kargo uçağı olarak taşıdığı yüklerin önemli olduğunu vurgulayan Sunar, “Uzmanlarımız ne kadar eğitimli olsalar da, hava koşullarından doğabilecek bir dengesizlik ve 'stall' durumu uçağı zor bir duruma sokmuş olabilir. Yükün kayması ve dengenin bozulması bazı fiziksel sorunlara yol açabilir,” dedi.

Motorun Kokpiti Parçaladığı İddiası

Emekli Hava Korgeneral Dr. Karakuş da düşüşle ilgili olarak motorun kopup kokpiti parçaladığı ve hava basıncının kuyruğu etkileyebileceğini ileri sürdü. “Uçağın düşüş nedenlerini araştırıyorum. Bir motorun koptuğunu ve diğerini de kopardığını düşünüyorum. Kalacak motorlarda da sorunlar olduğu aşikâr. Motorun düşmesi kokpiti parçalayabilirken, kuyruk kısmında basınç farkından dolayı zarar görebilir,” dedi.

Araştırma Sonuçları Bekleniyor

Karakuş, uçağın vurulması ile ilgili spekülasyonlar hakkında yorum yapmanın şu aşamada zor olduğunu ifade etti. “Kesin bir şey söylemek imkansız ama olasılık var. Türkiye ile Azerbaycan arasında Zengezur Koridoru'nun açılması bölgede gerginlik yaratıyor,” dedi.

1976'daki Olayı Yeniden Hatırlattı

Karakuş, 1976 yılında Kars'ta Türkiye'ye ait bir savaş uçağının Sovyetler Birliği tarafından düşürüldüğünü hatırlattı. “Bu tür olaylar her an yaşanabilir. Yeterli araştırma yapılmadan kesin bir şey söylemek doğru değil,” dedi.

Kara Kutu Verileri Belirleyici Olacak

Uzmanlar, bilgi kirliliğinin sona ermesi için kara kutu verilerinin belirleyici olacağını vurguladı. Dr. Öğretim Üyesi Sunar, düşüşle ilgili ana doğruların kısa süre içinde netleşeceğini belirtti. “Detayların keşfi için kara kutunun deşifre edilmesini beklemeliyiz,” dedi.

Uçağın Yaşı Değil, Bakım Önemli

Emekli Hava Korgeneral Dr. Karakuş, tartışmalara değinerek C130 uçaklarının yaşının değil, bakım ve modernizasyonun önemini vurguladı. “ABD'de daha yaşlı B-52'ler halen faal. Türkiye'nin bakım ve lojistiğe verdiği önem tartışılmaz,” diye ekledi.

Muhakeme ve Strateji Önemli

Dr. Öğretim Üyesi Sunar, uçakların yaşı konusunda, bakım ve kontrollerinin zamanında yapılmasının kritik olduğunu ve geçmişte başarılı bir performans sergilendiğini belirtti.

Gelecekteki Uçaklar

Emekli Hava Korgeneral Dr. Erdoğan Karakuş, İngiltere'den alınacak C130-C uçaklarının envanterdeki C130'lardan çok daha modern olduğunu ifade etti. “Uçaklar, C17 uçaklarına geçtiği için elden çıkarılıyor,” dedi.

The post Düşen Uçak Türkiye'yi Derin Bir Üzüntüye Boğdu: 1976'daki Olayı Yeniden Hatırlattı! first appeared on Siyasimedya | Güncel Türkiye Siyaset Haberleri, Analiz & Yorumlar.

JAMA Neurology dergisinde yayımlanan çalışma, ince partikül olarak bilinen PM2.5 oranının demans ve Alzheimer'da görülen beyin değişiklikleri ile semptomların şiddeti arasındaki ilişkiyi inceledi.

Penn Medicine Beyin Bankası'nda 1999'dan 2022'ye kadar vefat eden 602 kişinin beyinleri değerlendirildi. Katılımcılar arasında yaygın demans ve hareket bozuklukları olan kişilerin yanı sıra demansı olmayan yaşlı yetişkinler de bulunmaktaydı.

Araştırmacılar, her bireyin ölümden bir yıl önce veya demans değerlendirmesinden bir yıl önce ne kadar hava kirliliğine maruz kaldığını ev adreslerine dayalı olarak analiz ettiler.

Daha fazla kirliliğe maruz kalan bireylerin beyinlerinde Alzheimer benzeri değişikliklerin daha belirgin olduğu gözlemlendi. PM2.5'te meydana gelen her artış, Alzheimer'ın şiddetini %19 oranında artırma riski taşımaktaydı.

Çalışmada ayrıca ölmeden önce demans değerlendirmesine tabi tutulan 287 kişiden oluşan bir alt grup ele alındı. Bu grup için PM2.5 maruziyeti, hafıza kaybı, karar verme yetisinde bozulma, kişisel bakımda güçlük ve konuşma zorluğu gibi bilişsel ve işlevsel gerilemelerle bağlantılı bulundu. Araştırmacılar, hava kirliliği ile demans şiddeti arasındaki ilişkinin yaklaşık %63 oranının Alzheimer ile bağlantılı beyin değişikliklerine dayandığını belirtti.

İŞTE DÜNYANIN EN KİRLİ ÜLKELERİ VE ŞEHİRLERİ

Hava kirliliğinin hayatı bu denli tehdit ettiği günümüzde, IQAir her yıl dünyadaki en kirli ülkeler ve şehirler listesine dair raporlar yayınlamaktadır.

Henüz 2025 raporu yayımlanmamışken, 2024 Dünya Hava Kalitesi raporuna göre geçtiğimiz yıl en kirli havaya sahip ülkeler şunlar: Çad, Bangladeş, Pakistan, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Hindistan, Tacikistan, Nepal, Uganda, Ruanda, Burundi, Nijerya, Mısır, Irak, Gana, Endonezya.

Aynı rapora göre, havası en kirli 20 şehir şu şekilde sıralanmaktadır: Byrnihat- Hindistan, Delhi- Hindistan, Karağandı- Kazakistan, Mullanpur- Hindistan, Lahor- Pakistan, Faridabad- Hindistan, N'Djamena- Çad, Loni- Hindistan, Yeni Delhi- Hindistan, Multan- Pakistan, Peşaver- Pakistan, Sialkot- Pakistan, Gurgaon- Hindistan, Ganganagar- Hindistan, Hotan- Çin, Greater Noida- Hindistan, Bhiwadi- Hindistan, Muzaffarnagar- Hindistan, Hanumangarh- Hindistan, Noida- Hindistan.

TÜRKİYE’DE HAVASI TEMİZ İL YOK! İŞTE EN KİRLİ ŞEHİRLER

Greenpeace Türkiye İklim ve Enerji Kampanya Sorumlusu Emel Türker Alpay, “Türkiye'deki en kirli şehirleri ele aldığı Kara Rapor 2025’te temizlik karnesini açıkladı. Genel hava kirliliği verilerine göre en fazla kirliliğin yaşandığı iller: Iğdır, Erzincan, Kütahya. Ancak Türkiye’de hava kirliliği hala düzenli ve yeterli bir şekilde ölçülmemektedir” dedi ve ekledi:

“Son rapora göre Türkiye’de, Dünya Sağlık Örgütü standartlarına göre havası temiz bir il dahi yok!”

PEKİ YA İSTANBUL…

İstanbul'da en temiz ve en kirli ilçeleri değerlendiren Alpay, şu bilgileri verdi:

— 2023-24 verilerine göre Kartal, Esenyurt, Mecidiyeköy ve Yenibosna kirliliğin en yüksek olduğu ilçeler.

— Aynı verilere göre en düşük kirliliğe sahip olan ilçeler ise Büyükada, Şile, Kumköy ve Sarıyer.

— THHP raporuna göre Sultangazi bölgesinde Cebeci taş ocakları nedeniyle ilçe halkı yılın 263 günü kirli hava solumakta.

TÜRKİYE'DE HAVA KİRLİLİĞİ İLE İLİŞKİLENDİRİLEN ÖLÜM ORANLARI

“Kara Rapor’da yapılan hesaplamalar, Türkiye’de 2023 ve 2024 yıllarında ince partikül madde PM2.5 kirliliği nedeniyle sırasıyla 63 bin 851 ve 62 bin 644 erken ölümün gerçekleştiğini göstermektedir” diyen Emel Türker Alpay, “Eğer PM2.5 düzeyi Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği yıllık ortalama 5 µg/m³ seviyesine çekilebilirse yılda 60 binin üzerinde ölümün önüne geçilebilirdi. 2024 yılında hava kirliliğine bağlı ölüm oranının en çok görüldüğü il Osmaniye (yüzde 33,8) olurken, sayısal olarak en fazla ölüm İstanbul, İzmir, Bursa ve Ankara'da yaşandı.” şeklinde sözlerine ekledi.

Temiz Hava Hakkı Platformu

The post Her nefeste ölüyoruz! Türkiye’de havası temiz şehir yok, rakamlar korkunç… İşte ülke genelinde ve İstanbul’da en kirli yerler first appeared on Siyasimedya | Güncel Türkiye Siyaset Haberleri, Analiz & Yorumlar.

Bal çok değerli bir gıda ancak hileye en açık gıda ürünlerinde birisidir.  Bu nedenle bakanlığın yayınladığı taklit ve tağşiş listelerinde sıklıkla yer alır.

Balda hangi hilelere başvuruluyor?

Arı görmeden üretilen sahte balların içinde ne var?

Pazarda, yolda sokakta doğal bal diye satılan denetimden geçmeyen balların hepsi kötü mü?

Tüketici balın sahte olduğunu anlayabilir mi?

Kokusu, dokusu, görüntüsü bir fikir verir mi?

Şekerlenen bal sahte midir? Isıtılıp tekrar tüketilebilir mi?

Şeker vermeden bal olur mu?

Pekmez alırken ambalajında nelere dikkat etmek gerekir?

Sahtesi nasıl ayırt edilir?

Ankara Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü’nden Gıda Güvenliği Uzmanı Prof. Dr. Nevzat Artık ile ekmekteki hileleri ve satın alırken nelere dikkat edilmesi gerektiğini konuştuk. İşte 10 soruda sahte bal ve pekmez dosyası

Balda hangi hilelere başvuruluyor? İçine neler atılıyor?

Nevzat Artık: Balda en yaygın hileler; şeker şuruplarıyla seyreltilme, yapay aroma ve renk katkıları, polen ve enzim eksikliği ve sahte bal taklitleridir. İçine glikoz, fruktoz, mısır şurubu, dekstrin, şeker pekmezi gibi maddeler katılabilir.

Balda yapılan hileler genellikle maliyeti düşürmek ve ürünün görünümünü cazip hale getirmek amacıyla uygulanır. İşte en yaygın yöntemler:

Şeker Şurubu Katkısı: Balın içine glikoz, fruktoz veya mısır şurubu eklenerek hacmi artırılır. Bu, balın doğal yapısını bozar ve besin değerini düşürür.

Su ile Seyreltme: Balın nem oranı artırılarak yoğunluğu azaltılır. Bu işlem, balın kıvamını ve lezzetini olumsuz etkiler.

Yapay Aroma ve Renk Katkısı: Balın kokusunu ve rengini daha cazip hale getirmek için sentetik maddeler eklenebilir. Bal aromalı şurup üretimi ülkemizde yasaktır.

Polen ve Enzim Eksikliği: Gerçek balda bulunan polen ve enzimler sahte ballarda ya hiç yoktur ya da çok azdır. Bu, balın biyolojik değerini düşürür.

Isıtma Yoluyla Kristalleşmeyi Önleme: Bal yüksek sıcaklıkta ısıtıldığında kristalleşme engellenir ama aynı zamanda enzimler yok olur. Sahte bal kristallenmez.

Sahte Bal Üretimi: Dekstrin, şeker pekmezi, akçaağaç, darı, mahua çiçekleri, hidrol ve parafin gibi maddelerle bal taklitleri yapılır.

BAL DEĞİL AROMALI SU

Arı görmeden sahte bal nasıl yapılıyor?

Nevzat Artık: Bu yöntem, sahte bal üretiminin en ileri ve en ucuz formudur.

Genellikle sakaroz, glikoz, fruktoz veya mısır şurubu gibi ucuz karbonhidrat kaynakları kullanılır. Bal aroması eklenir. Bu şekilde üretilen ve adı bal aromalı şurup olan ürün ülkemizde yasaktır. Tarım ve Orman Bakanlığı sürekli denetim ile bu tür sahte bal türevleri ile mücadele etmektedir.

Bu aromalı şurubun gıda olarak değeri yoktur. Tüketici bal yediğini düşünür ama bu ürün antioksidan, enzim, polen gibi doğal bileşenler içermez. Sağlık riski taşır; Parafin gibi maddeler sindirilemez ve toksik olabilir. En önemlisi de arı çiftçisi zarar görür.

Pazarda, yolda sokakta doğal bal diye satılan denetimden geçmeyen balların hepsi kötü mü?

Nevzat Artık: Etiketsiz ve sokakta bal diye satılan ürünlerin bal olmama ihtimali yüksektir. Çünkü bu ürünler kayıtsızdır. Devletin denetiminde değildir. Tüketicilerin bu ürünleri satın almaması gerekir. Ucuz diye alınan bu ürünlerin satın alınca şekerli su alınmış olur. Oysa bal arılar tarafından üretilen çok özel bir gıda maddesidir.

Tüketici satın almadan önce balık sahte olduğunu anlayabilir mi? Kokusu, dokusu, görüntüsü bir fikir verir mi? Evde yapılan su, kağıt ya da alev testleri gerçek sonuç verir mi?

Nevzat Artık: Tüketicilerin sahte balı anlaması mümkün değildir. Sadece laboratuvar analizi ile belirlenir. Diğer duyduğunuz yöntemler doğru değildir, yanıtlıcı sonuçlar verebilir

SAHTE BAL ŞEKERLENMEZ

Gerçek bal şekerlenir mi? Şekerlenen bal sahte midir? 

Nevzat Artık: Gerçek bal zamanla şekerlenebilir (kristalleşebilir) ve bu durum onun sahte olduğunu değil, doğal olduğunu gösterir. Şekerlenen bal güvenle tüketilebilir; istenirse benmari usulüyle hafifçe ısıtılarak(40-45 C yi geçmeyen suda) eski akışkan haline döndürülebilir.

Şekerlenme balın içindeki glikozun zamanla kristal yapılar oluşturmasıdır. Bu durum, özellikle çiçek balı gibi glikoz oranı yüksek ballarda daha sık görülür. Fruktoz oranı yüksek olan ballar (örneğin akasya balı) daha uzun süre sıvı kalır. Sahte ballar (örneğin glikoz şurubu ile üretilenler) genellikle kristalleşmez veya çok geç kristalleşir.

Şeker vermeden bal olur mu?

Nevzat Artık:  Arılar, doğada çiçek nektarını toplayarak bal üretir. Bu süreçte dışarıdan şeker verilmezse, ortaya çıkan ürün doğal bal olarak adlandırılır. Bu tür bal, besin değeri yüksek, enzim açısından zengin ve antioksidan içeriği güçlü olur. Arıya şeker verilmeden yapılan üretim, özellikle yayla balı, organik bal ve coğrafi işaretli bal gibi ürünlerde tercih edilir.

Arıcılıkta bazı dönemlerde (örneğin kışın veya nektar azaldığında) arılara şeker şurubu verilebilir. Bu şurup, arının hayatta kalması için destek amaçlıdır.

Kışın sık tüketilen bir diğer gıda da pekmez. Yüzyıllardır şifa niyetine kullanılıyor ama saatlerce kontrolsüz bir şekilde açık kazanlarda pişen, kimyasal reaksiyona maruz kalan pekmezin sağlıklı olup olmadığı son zamanlarda biraz tartışmalı. 

Bal gibi gıda sahtekarlarının radarına takılıan bir diğer ürün de üzüm pekmezidir. Marketlerde satılan üzün pekmezi geleneksel yöntemlerle hazırlananlara göre daha mı iyi?

Nevzat Artık: Üzüm pekmezi en az %68 şeker içerir. %70 içermesi bozulmaması için idealdir. Üzüm pekmezi özü de aynı ürünün %80 üzerindeki halidir. Kıvamı daha koyudur. Vakum altında düşük sıcaklıkta üretildiklerinden HMF düzeyi düşüktür. Üzüm pekmezi özü keklerde şeker yerine tatlandırıcı olarak kullanılıyor.

Üzüm pekmezi alırken ambalajında nelere dikkat etmek gerekir? 

Nevzat Artık: Üzüm pekmezi satın alırken ambalajda dikkat edilmesi gereken en önemli noktalar; üretim yöntemi, katkı maddesi içermemesi, HMF değeri, üretim ve son kullanma tarihi ve güvenilir marka bilgisidir. “Soğuk sıkım” ifadesi genellikle daha düşük sıcaklıkta evaporatörde vakum altında düşük sıcaklıkta (50 C) üretildiğinin tanımı için kullanılır.

Etiketinde soğuk sıkım yazanlar daha mı güvenilir? “Soğuk Sıkım” ifadesi ne anlama geliyor?

Nevzat Artık: Vakum altında düşük sıcaklıkta üzümün içerdiği su kolayca uçurularak üzüm pekmezi üretilmiş olur. Soğuk sıkım ifadesi vakum altında üretim için kullanılmaktadır. Üzüm tebliğinde böyle bir tanım yoktur. Vakumda üzüm pekmezi üretimi ile HMF oluşumu açısından daha uygun ve halk sağlığı açısından önemlidir. Üzüm pekmezi güvenli gıda üreten,güvenilir ve devletin denetlediği firmalardan alınmalıdır.

Üzüm pekmezinde “soğuk sıkım” ifadesi, genellikle düşük sıcaklıkta üretim anlamında kullanılır. Ancak bu ifade zeytinyağında olduğu gibi yasal tanımlı değildir. Vakumda düşük sıcaklıkta üretilmişse, HMF oluşumu azalır ve besin değeri korunur.

Besin değeri olarak öz ile pekmez arasındaki fark nedir?

Nevzat Artık:  Üzüm pekmezine göre öz daha kıvamlım olduğu için daha çok enerji verir.

Piyasada organik diye sahte ve katkı maddesi içeren üzüm pekmezleri satılıyor. Sahtesi nasıl ayırt edilir?

Nevzat Artık: Bir ürünün organik olması için ürünün “organik üretim” yöntemi ile üretilmesi ve bir kuruluştan aldığın organik sertifikası olmalıdır. Üzüm pekmezinin sahtesi laboratuvar analizi ile belirlenir. Aşırı ısıtılmış ve HMF düzeyi yüksek üzüm pekmezleri tadarak anlaşılabilir. Bir yanık ve istenmeyen tat hissedilebilir.

The post SAHTE BAL DOSYASI | Arı görmeden üretilenler bile var! Evde yapılan ateş,su ya da kağıt testleri doğru sonuç verir mi? first appeared on Siyasimedya | Güncel Türkiye Siyaset Haberleri, Analiz & Yorumlar.