KUKULETALI KATOLİK AYİNLERİ
Bazı Katolik ayinlerinde ‘kukuletalı’ ritüeller görülüyor, Klu Klux Klan bağlantısı da kuruluyor bunlarla?
Dünyanın dört bir yanında Hıristiyanlaşan yerli kabilenin varlığı sürüyor. Eski geleneklerini de koruyan bu topluluklarda karma bir dini gelenek ortaya çıkmakta. Kilise ise fazla müdahale etmeyerek, bu geleneklere bir miktar göz yummuş. Bu duruma terminolojide ‘inkültürasyon’ denir; yani misyonerlerin yerel kültürel unsurlar üzerinden Hıristiyanlığı açıklama yöntemidir. Hem etkili bir strateji olarak Asya'da kullanılmıştır. Ayinlerdeki farklı unsurlar işte bu yerel gelenekten gelmektedir.
Türkiye’de başka yerler de İznik gibi dini önemiyle öne çıkabilir mi?
İznik, bir hac merkezi değil ancak tarihi önemi büyük. Tüm Hıristiyanların kabul ettiği bir konsilin yapıldığı yer olarak önemli. Bu, benzer başka bir konsil yok. İnanç esaslarının belirlenmesiyle ilgili bir toplantıydı. Bunu daha önceden de birkaç mezhep kabul etmiyordu. İznik konsilinde Hz. İsa’nın Tanrı olarak kabulü üzerinde ortak bir düşünceye ulaşıldı. Türkiye’de Hıristiyanlık tarihi açısından dikkate değer başka noktalar da mevcut ve zamanla bunlar da ilgi çekebilir.
PATRİĞİ TÖRENLERE NİYE DAVET ETTİ?
Papa, Fener Rum Patriği’ni törenlerine davet etti… Bu, Rus Patrikhanesi’ne bir mesaj mı?
Moskova Patrikliği, İstanbul'un fethinden bu yana tüm Ortodoksların lideri olarak kendine bir rol biçiyor. Ancak bunun ciddiyeti hakkında kesin bir bilgi yok. Soğuk Savaş dönemlerinde Rusya ve ABD arasında dini bir ayrışma yaşandı. Moskova Kilisesi, Vatikan ile aralarını açtı. Ayrıca İstanbul'da Rus kilisesinin hiçbir merkezi bulunmamakta. Papa kime davet gönderecek? Ben özel bir mesaj olduğunu düşünmüyorum, ama bazı yorumlar yapılabilir.
Fener Rum Patrikhanesi ve Ortodokslar için Papa ne ifade eder?
Papa, sadece ‘Katoliklerin Dini Lideri’ olarak değerlendiriliyor; saygı duyulur ancak onun kendileri üzerinde bir otorite olduğunu düşünmüyorlar. Papa, nezaketen Ortodoks temsilcilerini ziyarete de gidebilir. Protestanlar ise bu iki figürü de dini açıdan üstün görmüyorlar.
BU ZİYARET LOZAN’I TARTIŞMAYA AÇAR MI?
Papa’yı Türkiye’ye kim davet etti? Patrik mi?
Bu konuda kesin bir bilgi yok. Fakat bana kalırsa, Türkiye davet etmezse Papa’nın gelmesi mümkün değil; zira o bir devlet başkanı aynı zamanda.
Papa ‘ruhani lider’ mi?
Papa, oldukça ‘cismani’ bir liderdir. Devlet sahibi olması nedeniyle ‘ruhani lider’ terimi oldukça soyut kalıyor. Ancak Vatikan ‘teokratik’ bir yapıdadır ve Papa Hz. İsa’nın vekili olarak kabul edilir. ‘Dini lider’ demek daha doğru olur çünkü hem dini hem de siyasi alanlarda yetkilidir. Katolik inancına göre bu bir dogmadır. Yetkiler Hz. İsa’dan Aziz Petrus’a, oradan da papalara geçmiştir. Katolik olmanın temel şartlarından biri, Papa’nın dünyevi ve dini baskınlığını kabul etmektir.
Papa’nın ziyareti ve Lozan arasında bir bağlantı kurulabilir mi?
Böyle bir ilişki yok; düşünmek ve tartışmak bile gereksiz.
‘ATATÜRK GELMESİNE İZİN VERMEDİ’ İDDİASI DOĞRU MU?
Türkiye’ye evvelce de gelmek istemişler ama izin çıkmamış?
1870’ten 1960’lara kadar Vatikan, hiçbir yerden çıkmadı; ne Türkiye’ye ne de Avusturya’ya gitti. Geleneksel bir yaklaşım olarak oradan çıkmamışlardı. İlk kez 1967’de Vatikan dışına çıktılar. İlk olarak Ortadoğu’ya, ardından da Türkiye’ye geldiler. ‘Gelecekti, ama Atatürk izin vermedi’ ifadesi tamamen bir efsanedir.
Papalık nasıl ‘medya starı’ haline geldi?
Papalık tarih boyunca kendi medyasına sahipti; kendi radyoları ve televizyonları vardı. Soğuk Savaş döneminden itibaren etkileri daha da arttı. Papa Jean Paul ile bu ‘starlaşmanın’ başladığını söyleyebiliriz. Amerikan propagandası da bu süreçte önemli bir rol oynamıştır.
