Türkiye Tarımsal Hasılada Avrupa’nın Zirvesinde

Türkiye, son 40 yıldaki dönüşümünü tarım sektöründe de göstermeye devam ediyor. Ülkede tarımsal hâsıla, 2002’de 36.9 milyar lira iken, 2024 yılında 2 trilyon 428 milyar liraya ulaştı. Dünya Bankası'nın verilerine göre, Türkiye, 2002 yılında 24.5 milyar dolar ile Avrupa'da 4’üncü sıradayken, 2024 yılında 74 milyar dolar ile 1’inci sırada yer aldı.

888 Milyar TL Kaynak

2026 yılında bütçeden tarıma ayrılan kaynak 888 milyar liraya yükseldi. Tarım sektörü için ayrılan yatırım ödeneği ise 190 milyar liraya çıkarıldı. Bu ödeneğin 122 milyar lirası tarımsal sulama yatırımları için kullanılacak. Geçtiğimiz yıl gıda ve içecek dahil tarımsal ihracat, bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 5.3 artışla 32.5 milyar dolar, dış ticaret fazlası ise yüzde 57 artışla 10.8 milyar dolar olarak kaydedildi.

Rekor Fazla

Son 23 yılda Türkiye, tarım ve gıda ürünlerinde 112 milyar dolar dış ticaret fazlası elde ederek net ihracatçı bir ülke oldu. Ülkemiz, buğday unu, fındık, kuru üzüm, kuru kayısı, incir, kabuksuz antepfıstığı, dondurulmuş alabalık ve ayva ihracatında dünyada lider konumda. Bitkisel üretim 2002 yılında 98 milyon ton iken, 2024 yılında yüzde 40 artışla 136.8 milyon tona yükseldi. Türkiye, sebze ve meyve üretiminde Avrupa'da da birinci sırada yer alıyor.

Hayvan Sayısı Katlandı

2002 yılında 9.9 milyon baş olan büyükbaş hayvan sayısı, yüzde 73.7 artarak 2025 yılında 17.2 milyon başa, küçükbaş hayvan sayısı ise yüzde 82.4 artarak 58.2 milyon başa ulaştı. 2002-2024 döneminde yıllık süt üretimi 8.4 milyon tondan 22.5 milyon tona, kırmızı et üretimi 779 bin tondan 2.1 milyon tona ve beyaz et üretimi 696 bin tondan 2.5 milyon tona yükseldi.

Su Ürünlerine Destek

Su ürünleri üretimi, 2003 yılından itibaren desteklenmeye başlandı. 2002-2024 döneminde su ürünleri yetiştiriciliği yüzde 844 artış göstererek 577 bin tona ulaştı. Türkiye, 2023 yılı FAO verilerine göre gökkuşağı alabalığı, çipura ve levrek yetiştiriciliğinde dünyada birinci sırada. 2023 yılı toplam su ürünleri üretiminde ise Türkiye, 233 ülke arasında 25’inci, Avrupa Birliği ülkeleri arasında ise 1’inci sıradadır.

İhracat 21 Kat Arttı

Son 22 yılda su ürünleri ihracat değeri 21 kat artarak, 2002 yılında 97 milyon dolar olan piyasa değeri, 2024 yılında 2 milyar dolara ulaştı. Su ürünleri ihracatı, Avrupa Birliği, İngiltere, Japonya ve ABD gibi ülkeler de dahil olmak üzere 97 ülkeye gerçekleştiriliyor. Su ürünleri ihracatının yüzde 42.5'i ise AB ülkelerine yapılmaktadır. Toplulaştırılan tarımsal alan ise 2002 yılında 560 bin hektar iken, 2024 yılı sonunda 7.58 milyon hektara yükselmektedir.

Teknoloji Kullanımı Artacak

Orta Vadeli Program (OVP) ile toprak ve su kaynaklarının daha etkin kullanımı amacıyla teknoloji kullanımı geliştirilecek, topraksız ve dikey tarım uygulamaları yaygınlaştırılacak. Bu sayede tarımda verimlilik artışları sağlanacak, işlenmeyen tarım arazileri üretime kazandırılacak ve sulanabilir alanların genişletilmesine yönelik yatırımlar teşvik edilecektir. Kullanılmayan tarım arazileri, coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak belirlenecek ve uygun şartları olan çiftçilere kiralanacaktır. Tarımda sözleşmeli üretim desteklenecek, katma değeri yüksek ürünlerin üretimi ve pazarlanmasına yönelik entegre yatırım modelleri teşvik edilecektir.