Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını kısıtlayacak yasal düzenlemenin bu ayın sonunda Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunulacağını duyurdu. Bu konu ile ilgili en dikkat çekici örneklerden biri Avustralya'dan gelmektedir. Avustralya, sosyal medya platformlarının 16 yaş altındaki çocukların hesap oluşturmasını engellemelerini zorunlu kıldı. Bu düzenlemenin amacı, çocukların çevrimiçi güvenliğini sağlamak ve zararlı içeriklere maruz kalma riskini en aza indirmektir. 4 Aralık itibarıyla Avustralya'da 16 yaş altı olduğu tespit edilen Facebook, Instagram ve Threads hesapları kademeli olarak kapatılmaya başlanmıştır. Türkiye'de de hayata geçirilmesi beklenen bu düzenlemeyle ilgili uzmanların görüşleri şöyle:
DEVLET AKTİF ROL OYNAYACAK
Öğretim Üyesi Dr. Duygu Temel, “Sosyal medya ile geçen yaklaşık 20 yıllık süreçte, bu platformların çocuklar üzerindeki etkileri giderek daha görünür hale geliyor. Algoritmaların kullanıcıları benzer ve daha uç içeriklere yönlendirdiği biliniyor; bu konuda birçok araştırma mevcut. Özellikle genç kızlarda beden algısına dair görseller, algoritmaların etkisiyle görünüş kaygılarını artırarak, yeme bozuklukları riskine yol açabiliyor. 15 yaş altı çocuklara yönelik sosyal medya sınırlaması, dijital ortamların en sorunlu yönlerinden koruma amaçlı bir önleyici adım olarak değerlendirilmelidir. Bu düzenleme, devletin çocukların dijital dünyadaki güvenliğini sağlama konusundaki kararlılığını ortaya koymaktadır” dedi.
SOKAK, İNTERNETLE EVİMİZE GİRMİŞ DURUMDA
Hamidiye Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Uzmanı Psikiyatrist Dr. Yelda Tan, teknolojinin hızlı gelişiminin hayatımızda dijitalleşmeyi kaçınılmaz hale getirdiğini vurgulayarak, “İnternet, sosyal medya, dijital oyunlar, çeşitli video paylaşım kanalları, çocuklara eğlence, eğitim ve sosyalleşme fırsatları sunmaktadır. Ancak sosyal medya kullanımı, çocuk ve ergenler açısından birçok tehlike barındırmaktadır. Artık sokağa çıkamayan bir çocuk, evindeki internet aracılığıyla dış dünyayla kolayca iletişim kurabilmektedir. Yani sokak evimize girmiş durumda. Özellikle sosyal medya ve çevrimiçi oyunlar, tehlikeli olabilecek yabancılarla iletişimi kolaylaştırmaktadır” şeklinde konuştu.
AİLE SÖZ GEÇİREMİYOR AMA DEVLETİN GÜCÜ VAR
Psikiyatrist Tan, siber zorbalık, dolandırıcılık, çeşitli taciz ve istismar vakalarının yaşandığına dikkat çekerek, “Sosyal medyadaki içerikler kaygı bozuklukları, fobiler, depresyon, yeme bozuklukları gibi psikiyatrik problemleri tetikleyebilir. Alınan önlemler çoğu zaman bireylerin gücünü aşabiliyor. 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımının yasaklanması, güvenli internet kullanımı adına önemli bir adım olacaktır. Devletin böyle bir uygulamayı hayata geçirmesi, çocuklar üzerinde daha güçlü bir kontrol sağlamaya yardımcı olacaktır; çünkü birçok ebeveyn bu konuda çocuklarına söz geçiremiyor. Sosyal medyada yer alan bir çocuğun, belli bir yaşta olması gerektiği gerçeğinin artık bir yasayla somutlaştırılması gerekmektedir” dedi.
RUH SAĞLIĞINI KORUMAK İÇİN ÖNEMLİ BİR ADIM
Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, 15 yaş altı dönemin, beynin prefrontal korteksinin henüz gelişmediği bir dönem olduğunu ifade ederek, “Bu nedenle çocuklar, sosyal medya üzerinden karşılarına çıkan içerikleri yetişkinler gibi filtreleme yeteneğine sahip olamazlar. Bu yaş grubunda sosyal medya kullanımı; depresyon, dikkat sorunları, davranış bozuklukları, siber zorbalık, uygunsuz içeriklere maruz kalma gibi riskleri artırabileceğine dair birçok bilimsel çalışma mevcuttur. Dolayısıyla sosyal medya kullanımının sınırlandırılmasını öngören düzenlemeler, ruh sağlığını koruma açısından önemli bir önlem olarak değerlendirilebilir” şeklinde konuştu.
GERÇEK TEMAS
Ülkü, sosyal medya yasağının uygun bir biçimde desteklenmesi durumunda, çocukların akran ilişkilerini dijital etkileşimden çıkarıp, gerçek duygular ve bağlar kurmasına yardımcı olacağını belirterek, “Bu da sosyal uyum ve psikolojik dayanıklılık açısından önemli bir fırsat sunacaktır” dedi.
NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
“Eğer 15 yaş altındakilere yönelik sosyal medya yasağı uygulamaya konulursa, bunun cezalandırıcı bir biçimde değil, destekleyici bir çerçevede yürütülmesi önemlidir” diyen Ülkü, “Ailelere rehberlik sağlanmalı, okullarda psikoeğitim programları yaygınlaştırılmalı ve çocukların duygusal ihtiyaçları göz önünde bulundurulmalıdır. Unutulmamalıdır ki, çocukları korumak, onları dünyadan saklamak değil; dayanıklı ve farkında bireyler olarak hayata hazırlamaktır” ifadelerini kullandı.
