Amerika Birleşik Devletleri’nde sosyal medya ve televizyon programlarında eleştirilen beslenme politikaları, 7 Ocak’ta Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı ile Tarım Bakanlığı tarafından yayınlanan ‘Yeni Amerikan Beslenme Rehberi’ ile önemli bir değişiklik yaşadı. Bu yeni rehberde, klasik Amerikan gıda piramidi altüst edildi. Güncellenmiş piramitte et ve sebzeler en büyük alanı kaplarken, şekerli ve yoğun işlenmiş gıdalar listenin en alt sıralarına yerleşti. Rehber, yetişkinlerin kilogram başına günde 1.2-1.6 gram protein almalarını tavsiye ederken, yemeklerde zeytinyağı gibi temel yağ asitleri içeren yağların tercih edilmesini önerdi. Bununla birlikte, tereyağı ve sığır yağı gibi doymuş yağ oranı yüksek seçenekler de “alternatif” olarak sunuldu.
İlave Şekere Karşı Savaş Başlatıldı
Yeni rehber, Beyaz Saray'da Tarım Bakanı Brooke Rollins ile düzenlenen basın toplantısıyla, sağlık karşıtlığıyla bilinen Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr. tarafından tanıtıldı. Kennedy, açıklamasında “Bugün hükümetimiz ilave şekere karşı bir savaş ilan ediyor. Katkı maddeleri, ilave şeker ve aşırı tuzla dolu, yüksek oranda işlenmiş gıdalar sağlığa zarar verir ve bunlardan kaçınılmalıdır. Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanı olarak mesajım net: Gerçek gıda tüketin” ifadelerini kullandı.
Protein Ağırlıklı Beslenme
Beslenme ve Diyet Uzmanı Prof. Dr. Barış Öztürk, “Aslında bildiğimiz besin piramidi geçerliliğini çok önceden kaybetmişti. Yaklaşık 10 yıl önce, bu piramidin tabanında günlük kalori alımımızın yüzde 60'ı karbonhidratlardan oluşuyordu. Ortalama yüzde 15'i ise proteinlerden geliyordu. Proteinli besinler piramidin üst sıralarında kalıyordu. Artık bu piramidin ters çevrilerek protein ağırlıklı beslenme hedefleniyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) bunu kabul etmedi. İnsanların günlük protein alım miktarı, 50 kilo ağırlığında bir insan için 50 ile 75 gram arasında olmalı. Daha fazla protein alımı, karaciğer ve böbreklerde yük oluşturabilir. Karbonhidratların azaltılmasını ben de destekliyorum. Ayrıca, diyetimizde sağlıklı yağların artması gerekli ama protein ağırlıklı beslenme önerildiği için sağlıklı yağ alımı düşük kalıyor.” diye konuştu.
Yeni Piramid Tartışma Konusu
Uzman Diyetisyen Mehtap Ersin Bayrak, “Yeni açıklanan besin piramidi gerçek gıdaya ulaşmayı hedeflemekte. Doğal ve besin açısından zengin gıdalardan oluşan bir piramidi, diyetlerin merkezleri olarak sunuyor. Ancak burada yüksek protein alımı vurgulanırken, şeker ve yoğun işlenmiş gıdaların daha az tüketilmesi öneriliyor. Yani, alıştığımız piramit tam anlamıyla ters yüz edilmiş. Protein vurgusu öne çıkarken, özellikle kırmızı et, tavuk, yumurta ve tam yağlı süt ürünleri önceki rehberlere göre daha az kısıtlanmış. Sağlıklı beslenme için önceliğimiz; bitkisel bazlı proteinler, deniz ürünleri ve yağsız etler olmalıdır. Bitkisel proteinler büyük bir avantaj sağlıyor çünkü lif, vitamin ve mineral ile antioksidan içerik açısından zenginler. Ancak bu denli yüksek protein alındığında, doymuş yağ alımının da arttığı görülüyor. Rehberde yine ‘günlük enerjinin yüzde 10’dan fazlası doymuş yağdan gelmesin’ ifadesi geçiyor ki bu bir çelişki oluşturuyor. Meyve tüketiminin günde iki porsiyonu, sebze tüketiminin de üç porsiyonu geçmemesi gerektiği vurgulanıyor. Normalde bizim piramidimizde, beslenmenin dörtte biri bu gruptan mutlaka alınmalıdır deniyordu. Tahıl grubundaki gıdaların da işlenmiş olması sebebiyle son derece azaltılmış durumda. Beslenme önerileri toplumlara göre farklılık gösterir. Tek bir yaklaşım sunmak mümkün değildir.” şeklide değerlendirdi.
