TÜİK Enflasyon Sepetini Güncelledi

TÜİK, eğitim ve sağlık sektöründeki seçilmiş madde çeşitleri için enflasyon hesaplamasını bu yıl yalnızca “Bilgisayar Destekli İnternet Anketi” yöntemiyle gerçekleştirmeye başladı. Kurum, kira fiyatlarının yanı sıra hizmet grubundan belirlenen bazı madde çeşitlerinin fiyatları için de bu yıl “Bilgisayar Destekli Telefon Görüşmesi” yöntemini kullanmaya başladı.

TÜİK'in internet sitesinde yer alan bilgilere göre, TÜFE'nin (Tüketici Fiyat Endeksi) hesaplanma süreçleri, toplumun değişen tüketim alışkanlıkları, ekonomik koşullar ve uluslararası standartlarla uygun hale getirilerek güncellenmektedir.

TÜFE sepetinde yer alan mal ve hizmet fiyatları farklı yöntemlerle derlenmektedir.

Bilgisayar Destekli Kişisel Görüşme Yöntemi (CAPI), TÜİK'in 26 bölge müdürlüğünde görevli anketörlerin, seçilen iş yerlerini doğrudan ziyaret ederek mal ve hizmet fiyatlarını tablet bilgisayarlara kaydetmesine dayanan geleneksel veri derleme yöntemidir. Bu yıl itibarıyla bu yöntemle elde edilecek fiyat sayısı, toplam fiyat sayısının yaklaşık yüzde 50,3'ünü oluşturmaktadır.

Barkod (satış) verilerinin kullanılması yöntemi ile perakende ticaret sektöründe önemli paya sahip zincir marketlerden sağlanan veriler, TÜFE hesaplamalarında ilk kez 2021'de kullanılmaya başlandı. Analiz süreçleri biten iş yeri barkod verilerinin TÜFE hesaplamalarına dahil edilmesiyle birlikte, 2025 yılı itibarıyla bu yöntemle derlenen fiyat sayısı toplam fiyat sayısının yüzde 43'üne karşılık gelmektedir.

Bir diğer yöntem ise “web scraping (veri kazıma)” olarak uygulanan fiyat derlemedir. 2025 yılı itibarıyla bu yöntemle elde edilen fiyat sayısı, toplam fiyat sayısının yaklaşık yüzde 5,1'ini oluşturmaktadır. Internet üzerinden “web scraping” yöntemiyle derlenen fiyatların ilgili ayın 1'i ile 24'ü arasındaki kısmı hesaplamalarda kullanılmaktadır.

Barkod verilerinin kullanımı ve internet üzerinden toplanan fiyatların TÜFE hesaplamalarına eklenmesi, istatistik ofisleri için maliyetleri düşürmekte ve veri sağlama yükünü azaltmaktadır. Ayrıca, istatistik üretiminde veri derleme sıklığı artmakta ve daha büyük hacimler elde edilmektedir. TÜFE'nin zamanlılığı dolayısıyla, her iki yöntem için de ilgili ayın 1'i ile 24'ü arasındaki veriler kullanılmaktadır. Her madde için günlük fiyatın geometrik ortalaması alınarak ilgili maddenin aylık ortalama fiyatına ulaşılmaktadır.

Sağlık ve Eğitimde Geleneksel Yöntem Yerine CAWI Kullanılıyor

CAWI (Computer Assisted Web Interviewing) metodu, cevaplayıcıların internet tabanlı özel anket formlarını çevrimiçi doldurmaları prensibine dayanır.

TÜFE'de, sağlık ve eğitim sektörleri için seçilen madde çeşitlerinin fiyatları, firma yetkilileri tarafından “www.tuik.gov.tr” internet sitesindeki anketin doldurulmasıyla elde edilmektedir. Bu sistem, 2024 yılı boyunca test edilerek, bahsi geçen fiyatlar hem anketörler tarafından yüz yüze görüşmelerle hem de eş zamanlı olarak CAWI yöntemiyle toplanmıştır. Bu yıl itibarıyla bu maddeler geleneksel yöntemden çıkarılarak yalnızca CAWI yöntemiyle derlenmeye başlamıştır. 2025 yılı sonrasında CAWI yöntemiyle elde edilen fiyat sayısı, toplam aylık fiyat sayısının yaklaşık yüzde 1,6'sını oluşturacaktır.

TÜFE kapsamında kira fiyatlarının izlenmesi, Bilgisayar Destekli Telefon Görüşmesi (CATI) yöntemi ile merkezde görevli operatörler tarafından veri toplanarak gerçekleştirilmektedir. Hanelerle, Alo124 iletişim hattı üzerinden telefon görüşmesi yapılarak kira anketi gerçekleştirilmektedir. Alo 124 ile yapılan tüm görüşmeler kayıt altına alınmaktadır. Telefon ile kira anketi yapılamayan haneler ile ise bölge müdürlüklerinde görevli personel yüz yüze görüşmeler yaparak anket uygulamaktadır. Yıl boyunca “aynı konutun” kira fiyatı takip edilmektedir. 2023 itibarıyla kira fiyatı derlenen konut sayısı 5,246 olmuştur.

TÜFE'de 2025 yılı itibarıyla ağırlıklı olarak hizmet grubundan (otel, lokanta ve benzeri) seçilen bazı madde çeşitleri için fiyatların CATI yöntemiyle toplanmasına başlanmıştır.

TÜFE'de, idari kaynaklardan tam kapsamda ve güncel olarak derlenebilecek fiyatların doğrudan ilgili kurumlardan temin edilmesine yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Bu kapsamda, akaryakıt fiyatları Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) kayıtlarından sağlanmaktadır.