Dijital Dünyada Çocukların Güçlendirilmesine Yönelik Eylem Planı Hazırlandı

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, 2026-2030 dönemini kapsayan “Dijital Dünyada Çocukların Güçlendirilmesine Yönelik Eylem Planı”nı hazırlandı. Bu plan, çocukları dijital ortamlarda karşılaşabilecekleri çok yönlü risklerden koruyarak, dijitalleşmenin sunduğu fırsatları bilinçli, güvenli ve üretken bir şekilde değerlendirmelerini amaçlıyor.

Eylem planı doğrultusunda, çocukların birbirlerinden öğrenme süreçlerini desteklemek için dijital güvenlik, siber zorbalıktan korunma ve teknoloji bağımlılığıyla ilgili “akran liderliği” eğitim programları geliştirilecek. Bilişim teknolojilerinin ve internetin güvenli kullanımı, kişisel verilerin korunması ve siber güvenlik gibi konuları içeren zorunlu müfredat dersleri eklenecek ve ders içerikleri hazırlanacak.

Bakanlık, eylem planı ile çocukları dijital ortamın olumsuz etkilerinden koruyarak, yararlı bir şekilde kullanılmalarını sağlamak için beş yıllık bir yol haritası çizdi.

Bakan Mahinur Özdemir Göktaş, çocukların erken yaşlarda dijital teknolojilerle tanışıp çevrim içi dünyada daha fazla zaman geçirdiğini belirtti.

Dijital dünyanın kontrolsüz ve sınırsız yapısının, çocuklar için önemli riskler taşıdığına dikkat çeken Göktaş, şu açıklamalarda bulundu:

“Çocuklar, dijital ortamda karşılaştıkları tehlikeleri yetişkinler gibi kolayca fark edemiyor ve çevrim içi dünyanın karmaşık yapısı karşısında savunmasız kalabiliyorlar. Bu nedenle, çocukların yararını gözeten bütüncül bir yaklaşımla hem risklerin önlenmesi hem de fırsatların güvenli bir şekilde değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu yaklaşım, sadece çocukların bireysel gelişimlerini değil, aynı zamanda dijital çağın sorumlu ve bilinçli bireyleri olarak yetişmelerini de içermektedir.

Dijital alanın sürekli değişen doğası, çocukları koruma çabalarının yenilikçi ve çok paydaşlı bir yaklaşımla ele alınmasını zorunlu kılmaktadır. Bu doğrultuda “Dijital Dünyada Çocukların Güçlendirilmesine Yönelik Eylem Planı (2026-2030)”, Türkiye'nin çocuk koruma politikalarını dijital çağın gereklilikleriyle uyumlu hale getirecek stratejik bir belgedir.”

Göktaş, eylem planının hazırlanması aşamasında, birçok ulusal ve uluslararası strateji belgesi, eylem planı ve çalıştay sonuçlarından faydalandıklarını, akademi, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları ve özel sektörün bu sürece katkı sunduğunu vurguladı.

Dört Temel Stratejik Amaç Üzerine Kuruldu

Eylem planı, çocukları dijital ortamlarda karşılaşabilecekleri çeşitli risklerden korumak ve dijitalleşmenin sunduğu fırsatlardan bilinçli bir şekilde yararlanmalarını sağlamak için hazırlanmıştır.

Hedef kitle olarak çocuklar, ebeveynler, bakım verenler, toplum genelinin yanı sıra çocuklarla çalışan profesyoneller ve eğitimciler belirlenmiştir.

Eylem planı; “Farkındalık ve Bilinçlendirme”, “Koruyucu ve Önleyici Mekanizmaların Geliştirilmesi”, “Dijital Risklere Karşı Müdahale ve Destek Mekanizmalarının Güçlendirilmesi” ve “Yasal ve Kurumsal Düzenlemelerin Güçlendirilmesi” gibi dört temel stratejik amaç üzerine inşa edilmiştir.

“Farkındalık ve Bilinçlendirme” kapsamında çocuklara yönelik eğitim ve farkındalık çalışmaları yapılması planlanmaktadır.

Bu çerçevede, bilişim teknolojileri ve internetin güvenli, bilinçli ve üretken kullanımı, yapay zeka farkındalığı, dijital okuryazarlık, dijital haklar ve etik, siber güvenlik, siber zorbalık, çevrim içi saygılı iletişim, kişisel verilerin korunması ve teknoloji bağımlılığı konularında çocukların yaş ve gelişim düzeyine uygun eğitim içerikleri oluşturulacak ve uygulanacaktır.

Aynı konulara yönelik çocuklara yönelik söyleşi, seminer ve atölye çalışmaları yapılacak; bilgilendirici materyaller hazırlanacak.

Çocuklar arasında dijital güvenlik, siber zorbalıktan korunma ve teknoloji bağımlılığı konularında “akran liderliği” eğitim programları da tasarlanacaktır.

Dijital güvenlik konusunda farkındalığı artırmak amacıyla okullarda dijital güvenlik kulüpleri kurularak, etkinlikler düzenlenecek ve çocukların aktif katılımları teşvik edilecektir.

Ebeveyn ve Bakımverenler de Bilinçlendirilecek

Ebeveyn ve bakımverenlerin bilinçlendirilmesi için bilişim teknolojilerinin güvenli ve etik kullanımı, yapay zeka farkındalığı, dijital haklar, siber güvenlik, siber zorbalık, kişisel verilerin korunması, teknoloji bağımlılığı ve dijital okuryazarlık konularında eğitim modülleri oluşturulacak.

Aynı zamanda ebeveynler ve bakımverenler için çeşitli farkındalık faaliyetleri gerçekleştirilecektir.

Çocukların yaş ve gelişim düzeylerine uygun dijital oyunlar hakkında bilgi verilerek, eğitim bilişim ağları gibi platformlara dijital riskler konusunda bilinçlendirici içerikler eklenecektir.

Eğitim Sisteminde Dijital Okuryazarlık Güçlendirilecek

Eğitim sisteminde dijital okuryazarlık güçlendirilmesi hedefleniyor. Bilişim teknolojilerinin bilinçli ve güvenli kullanımı, dijital becerilerin güçlendirilmesi, kişisel verilerin korunması, siber güvenlik ve dijital haklar gibi konuları içeren zorunlu dersler müfredata eklenecek.

Yüksek öğretimde dijital okuryazarlık konularını içeren dersler de yer alacaktır.

Çocuklarla etkileşimde bulunan personele dijital riskler ve güvenli kullanım konularında eğitim verilecektir.

Toplum Geneline Yönelik Bilinçlendirme Çalışmaları Yapılacak

Toplum geneline yönelik bilinçlendirme çalışmalarında dijital ebeveynlik ve çocukların zararlı içeriklerden korunması gibi konularda kamu spotları hazırlanacak.

Bilinçli medya kullanımı ve çevrim içi risklerin azaltılması için süreli yayınlarla ebeveynler ve çocuklar bilgilendirilecektir.

Siber zorbalığı önlemek adına okullarda farkındalık eğitimleri düzenlenecek ve kamu spotlarına dönüştürülen içerikler yaygın olarak yayımlanacaktır.

Ailenin bütünlüğü ve çocukların sağlıklı gelişiminin desteklenmesi için aile dostu yapımlar teşvik edilecek.

Dijital riskler konusunda farkındalık artırma kampanyaları ve eğitim faaliyetleri de gerçekleştirilecektir.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından hazırlanan eylem planı kapsamında, dijital şiddete veya riskli içeriklere maruz kalan çocuklara psikososyal destek programları sağlanacaktır.

Bakanlığın 2026-2030 dönemini kapsayan eylem planında, güvenli ve erişilebilir dijital ortamların oluşturulması hedeflenmektedir.

Bu kapsamda, çocukların yaş, gelişim düzeyi ve özel gereksinimleri dikkate alınarak çocuk dostu dijital uygulama ve internet siteleri geliştirilecektir.

Çocukların doğayla olan etkileşimlerini artırmak amacıyla gençlik kampları düzenlenecek ve dijital bağımlılık ile mücadele için sanatsal ve kültürel etkinlikler gerçekleştirilecektir.

Eylem planının “Dijital Risklere Karşı Müdahale ve Destek Mekanizmalarının Güçlendirilmesi” bölümünde, dijital ortamda risklere maruz kalan çocuklara zamanında ve etkili destek sunulması hedefleniyor.

Bu süreçte, çocukların psikososyal ihtiyaçları doğrultusunda uygun danışmanlık ve yönlendirme mekanizmaları güçlendirilecektir.

Öğrencilerin Dijital Dünyada İyi Oluşlarının Artırılması İçin Müdahale Programları Geliştirilecektir

Ayrıca, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından eğitimciler ve okul personeline dijital riskler konusunda farkındalık ve müdahale eğitimleri verilecektir.

Öğrencilerin iyi oluşlarının artırılması amacıyla rehberlik programları ve müdahale programları geliştirilecektir.

Riskli İçeriklere Maruz Kalan Çocuklara Psikososyal Destek Verilecektir

Psikososyal destek alanında çalışan personelin kalitesinin artırılması için gerekli eğitimler düzenlenecektir.

Psikososyal destek programlarının geliştirilmesi amacıyla dijital şiddete maruz kalan çocuklar için psikososyal destek uygulamak hedeflenmektedir.

Çocukların Dijital Ortamda Korunmasına Yönelik Mevzuat Düzenlemeleri Yapılacaktır

Eylem planının “Yasal ve Kurumsal Düzenlemelerin Güçlendirilmesi” bölümünde, çocukların dijital ortamda karşılaşabileceği risklerden korunmalarını sağlamak için yasal düzenlemeler oluşturulacak.

Bu kapsamda, zararlı içeriklerin engellenmesi ve kişisel verilerin korunması gibi konularda standartlar geliştirilip mevzuat oluşturulacaktır.

Çocukların dijital ortamda korunmasına yönelik mevzuat düzenlemeleri yapılması amacıyla, 5651 sayılı kanun kapsamında güncellemeler gerçekleştirilecektir.

Teknoloji Bağımlılığıyla Mücadele İçin Yönerge Oluşturulacak

Çocukların kişisel verilerinin korunmasına yönelik eksiklikler tespit edilerek gerekli çalışmalar yapılacaktır.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın merkez ve taşra teşkilatları için teknoloji bağımlılığıyla mücadeleye yönelik bir yönerge hazırlanacaktır.

Ayrıca, kurum bakımında kalan çocukların telefon, internet ve medya kullanımına ilişkin standart uygulama rehberi geliştirilecektir.