3 ile 5 yaş arasındaki 47 sağlıklı çocuk üzerinde yapılan bir araştırmada, ailelerin günlük ekran kullanım süreleri ile çocukların beyin görüntüleri karşılaştırıldı. Manyetik rezonans görüntüleme (MRI) kullanılarak çocukların beyinlerinde beyaz madde bütünlüğü incelendi. Sonuçlar, ekran süresinin artmasıyla bazı beyin bağlantılarında yavaşlamaların meydana geldiğini gösterdi.
Araştırma ekibinin lideri Prof. Mike Nagel, elde edilen bulguların yoğun ve pasif ekran maruziyetinin küçük yaşlardaki nörogelişim süreçlerini etkileyebileceğini belirtti. Ayrıca ekran içeriği, ebeveynlerin katılımı, sosyoekonomik durum gibi faktörlerin de çocuk gelişiminde önemli rol oynadığını ifade etti.
10 ADIMDA EKRANDAN UZAK DURMA YOLLARI
Dijital Bağımlılıkla Mücadele Derneği Genel Başkanı ve Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tuncay Dilci, ekrandan alınan zamanın bir “boşluk” değil, çocuğun beyin gelişimine katkı sağlayacak gerçek yaşantılarla doldurulması gereken bir “fırsat alanı” olduğunu vurguladı. İşte önerileri:
1) SERBEST OYUN
Çocukların kendi oyuncaklarını seçip, senaryo kurarak ve kurallar belirleyerek oynadığı serbest oyun, beynin planlama ve problem çözme becerilerini geliştirir.
2) AÇIK HAVA VE DOĞA
Parkta yürüyüş, bahçede toprakla oynamak veya suyla oynamak gibi aktiviteler, çocukların duyusal düzenleme yetilerini güçlendirir.
3) KİTAP OKUMA
Okuma sırasında “Ne görüyorsun?”, “Bu karakter ne hissediyor?” gibi sorular sorarak süreci bir sohbet haline getirmek, dil gelişimini destekler.
4) ROL OYUNLARI
Rol oyunları, çocukların sosyal kuralları ve duyguları deneyimleme fırsatı bulmasını sağlar. “Doktor ve hasta” gibi oyunlar iletişim, sıra bekleme ve kendini ifade etme becerilerini geliştirir.
5) EL BECERİSİ
Hamur yoğurma, boyama, kesme-yapıştırma gibi etkinlikler, ince motor becerilerini destekler. Burada hedef mükemmel sonuç değil, sürecin kendisidir.
6) MÜZİK VE RİTİM
Şarkı söylemek ve basit enstrümanlarla tempo tutmak, çocukların algılarını güçlendirir ve ekran isteğini azaltır.
7) FİZİKSEL HAREKET
Zıplama, tırmanma ve top oyunları, motor gelişim ve dikkat için önemlidir.
8) SOHBET
Çocukla gün boyunca konuşmak ve duygu kartlarıyla hislerini sormak, duygusal zekayı ve ifade yeteneğini geliştirir.
9) BASİT EV İŞLERİ
Sofra kurmak veya bitki sulamak gibi basit görevler, çocuklarda “işe yarama” duygusunu artırır.
10) SESSİZLİK VE 'SIKILMA' ALANI
Sıkılmak, yaratıcı çözümler bulma fırsatı sağlar. Ekran bu hisleri genellikle bastırır, oysa bu süreç büyüme ve gelişim için gereklidir.
