Bu yıl 76’ncısı düzenlenen Berlin Film Festivali, iki Türk yönetmenin elde ettiği 'duble' başarı ile sonlandı. Öncelikle tartışmalara neden olan konuları inceleyelim: Festivalin jüri başkanı Wim Wenders, ilk basın toplantısında tartışmaları alevlendiren bir açıklama yaptı.
Bir basın toplantısında, filmlerin politik iklim üzerindeki etkisine dair bir soruya, Wenders “Filmler politikacıların fikirlerini değiştirmez ama insanların yaşam anlayışlarını etkileyebilir. Farklı görüşlere sahip hükümetler ve hayatlarını yaşamak isteyen bireyler arasında büyük bir uçurum var. Bu nedenle, filmler bu uçuruma müdahil oluyor” yanıtını verdi.
Daha sonra Alman gazeteci Tilo Jung, Wenders’e “Berlinale, geçmişte Ukrayna’daki savaş ve İran’daki protestolarla destek veriyorken, Filistin konusunda neden benzer bir duruş sergilemiyor?” diye sordu. Wenders ise “Siyasetten uzak durmalıyız. Eğer tamamen politik filmler yaparsak, siyasete müdahil olmuş oluruz. Bizler siyasete alternatif olmalıyız; halkın çıkarlarını gözetmeliyiz” ifadelerini kullandı.
Berlin Film Festivali, uzun yıllardır insan hakları, bireylerin ifade özgürlüğü ve politik baskılar gibi konulara dikkat çeken yapımlara destek vermektedir. Ancak, jüri başkanının açıklamalarıyla festivalin eski duruşunu kaybettiği ve çifte standart uyguladığına dair iddialar bir nebze de olsa güçlendi. Festival boyunca bu tartışmalar etkin bir şekilde sürdü.
Ve finalde, ödül töreninde iki Türk yönetmenin eserleri yarışmaktaydı. İlker Çatak’ın Türkiye’de doğup Almanya’da yaşayan ‘Sarı Zarflar’ı (Oyuncular: Özgü Namal, Tansu Biçer, Leyla Smyrna Cabas, İpek Bilgin, Aydın Işık, Aziz Çapkurt, Yusuf Akgün, Uygar Tamer, Jale Arıkan, Seda Türkmen, Emre Bakar, Elit İşcan, Sultan Ulutaş Alopé, Emine Meyrem ve İpek Seyalıoğlu) ve Emin Alper’in ‘Kurtuluş’u (Oyuncular: Caner Cindoruk, Berkay Ateş, Feyyaz Duman, Naz Göktan, Özlem Taş, Eren Demir, Selim Akgül, Hichi Demi ve Nazmi Karaman).
Cumartesi gecesi yapılan törende, sosyal baskılar nedeniyle hayatlarını ve aşklarını kaybeden Derya ile tiyatro yazarı Aziz’in hikayesini yansıtan ‘Sarı Zarflar’ en prestijli ödül olan ‘Altın Ayı’yı kazanırken, toprak çatışmasını ele alan ‘Kurtuluş’ filmi ise ‘Gümüş Ayı-Büyük Jüri Ödülü’nü kazandı. Bu başarı sinema tarihimizi onurlandıran bir gelişme olarak kaydedildi. Berlin, Cannes ve Venedik gibi önemli festivallerde iki Türk yönetmenin ödüllendirilmesi, büyük bir gurur kaynağıdır.
Erksan, Akın, Kaplanoğlu ve Çatak…
Berlin Film Festivali tarihine bakıldığında, ilk ‘Altın Ayı’ ödülünü 1964’te Metin Erksan’ın ‘Susuz Yaz’ıyla kazandığı görülmektedir. Ardından Fatih Akın 2004’te ‘Duvara Karşı’ ile bu ödülü kazanmış ve son olarak Semih Kaplanoğlu 2010’da ‘Bal’ ile ödüle layık görülmüştü. Böylece ‘Sarı Zarflar’, dördüncü kez bu ödülü alan film olarak kayıtlara geçti.
Bu sonuçlar, ‘apolitik’ olarak eleştirilen jüri için bir tür yüzleşme anlamı taşıyor olabilir. Emin Alper’in ödül sonrası yaptığı konuşmasında, dünya ve ülkenin geleceğine dair görüşleri dikkat çekti.
Evet, Çatak ve Alper'in eserleri Berlin'deki jürinin beğenisini kazanarak ödüllendirildi. Umarız bu heyecan, yeni yönetmenler ve öyküler için de ilham kaynağı olur.
Ayrıca, bu yıl ana yarışmanın dışında da Türk temsilciler vardı: ‘Forum expanded’ bölümünde Burak Çevik’in ‘İki Laborantın Yorgun Saatleri’, ‘Forum’ bölümünde Dalya Keleş’in kısa filmi ‘Yerçekimi’ ve Banu Sıvacı’nın ‘Günyüzü’ filmi seyirciyle buluştu.
ÖDÜL TÜRKLERİN, MANŞET ALMANLARIN
Berlinale olarak bilinen 76’ncı Uluslararası Berlin Film Festivali’nde, yönetmenliğini Türkiye kökenli İlker Çatak’ın yaptığı ‘Sarı Zarflar’ filmi ‘Altın Ayı’ ve Emin Alper’in ‘Kurtuluş’ filmi ‘Gümüş Ayı’ kazandı. Alman medyası, festivaldeki kazananın Almanya olduğunu vurguladı. Almanya’nın en yüksek tirajlı gazetesi ‘Bild’, “Çift ödülü Alman filmleri aldı” başlıklı haberinde, “Gümüş Ayı Sandra Hüller’in, Altın ise İlker Çatak’ın” ifadeleri ile haberi sundu. Haberde, “20 yıl aradan sonra ilk kez bir Alman yönetmen ‘Altın Ayı’ kazandı” denildi.
Alman devlet radyosu ‘Deutschlandfunk’ da “Berlinale’de bu yıl en iyi film için verilen ‘Altın Ayı’ ödülünü, Türk kökenli Alman yönetmen İlker Çatak’ın ‘Sarı Zarflar’ filmi aldı” açıklamasını yaptı. Diğer Alman radyo ve televizyonları ile yazılı basın da Çatak’ın Alman yönetmen kimliğine dikkat çekti. DIŞ HABERLER
