Petrolde Savaş Baskısı Artıyor

Son haftalarda süregelen ABD-İran gerilimi, dün İsrail’in Tahran’a gerçekleştirdiği saldırıyla daha da tırmandı. İran’ın silah kapasitesi, Hürmüz Boğazı’nı kapatma potansiyeli ve Çin ile yürüttüğü silah anlaşmaları, bölgede gerilimi artırmaya devam ediyor. Jeopolitik belirsizlik ve arz endişeleri, enerji piyasalarını etkilemeye başladı. Dünya petrolünün ve sıvılaştırılmış doğalgazın (LNG) önemli bir kısmının geçtiği Hürmüz Boğazı’nın kapanması, petrol fiyatlarında ilk günden itibaren yüzde 3'lük bir artışa neden oldu ve Brent tipi ham petrolün fiyatı 73 dolar seviyesine yükseldi.

Hürmüz Boğazı'nın Önemi Nedir?
Dünya ham petrolünün yaklaşık yüzde 20'sinin, sadece 40 km genişliğindeki Hürmüz Boğazı’ndan geçtiği bilinmektedir. OPEC üyesi ülkeler olan Suudi Arabistan, İran, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Irak, ham petrolünün büyük kısmını bu boğazdan, özellikle Asya'ya ihraç ediyor. Dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğalgaz ihracatçılarından biri olan Katar, LNG'sinin neredeyse tamamını bu boğazdan geçiriyor. Çin'in petrol ithalatının yüzde 45’i ve Türkiye'nin ise yüzde 20'si Basra-Hürmüz koridoru vasıtasıyla taşınıyor. Suudi Arabistan, ham petrol ihracatında büyük ölçüde bu boğaza bağımlı olup, günlük yaklaşık 5.5 milyon varil sevk ederek bölgede en yüksek hacme sahip ülke konumundadır. İran’ın petrol ihracatının neredeyse yüzde 90’ı Çin’e gitmektedir ve 2025'in ilk yarısında bu ihracat günlük ortalama 1.7 milyon varil seviyesindeydi. Boğazdan her ay yaklaşık 3 bin gemi geçiş yapmaktadır. ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine göre, 2024 yılında günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol, küresel sıvı petrol tüketiminin yüzde 20'sine denk gelen ham petrol boğazdan geçecek. Bu nedenle Hürmüz Boğazı'nın kapanması, küresel enerji arzında ani bir daralmaya yol açabilir ve petrol fiyatlarında keskin artışlar yaşanabilir. Geçen yıl İran, ABD'nin nükleer tesislerine yönelik saldırılarının ardından boğazı kapatmayı değerlendirmişti.

Akaryakıta Zam Olacak Mı?
Petrol fiyatlarındaki artışın Türkiye'deki akaryakıt fiyatlarını olumsuz etkilemesi bekleniyor. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nın kapanması ve petrol varil fiyatlarının hızlı yükselişinin Türkiye'de akaryakıt fiyatlarına yakın zamanda litrede yüzde 10 zam (6-7 TL) olarak yansıyabileceğini belirtmektedir.

Varil Başına 150 Dolara Çıkabilir
Uluslararası veri şirketi Primary Vision Network’in Enerji ve Ekonomi Analisti Osama Rizvi, petrol fiyatlarındaki artışın enerji altyapısının hedef alınmamasına bağlı olduğunu ifade ederek, “Aksi halde petrol fiyatlarında yaklaşık yüzde 10'luk bir artış görülebilir. Eğer saldırılar sınırlı kalırsa, pazartesi günü petrol fiyatlarında bir düşüş de meydana gelebilir. Hisse senetlerindeki satış baskısı da saldırının şiddetine bağlı olacaktır” dedi. Rizvi, Hürmüz Boğazı'nın kapanması durumunda petrol fiyatlarının varil başına 150 dolara kadar yükselebileceğinin ve küresel büyümeyi yaklaşık yüzde 1.5 oranında etkileyeceğinin altını çizdi.

Fiyatların Yansıması Pazartesi Netleşecek
Petrol Ürünleri İşveren Sendikası (PÜİS) Başkanı İmran Okumuş, bölgedeki her gerilimin petrol fiyatlarını tırmandırdığını ifade ederek, “İsrail ve ABD'nin İran’a yönelik saldırılarına devam etmesi petrol fiyatlarını hızla artıracaktır. Temennimiz, gerilimin bir an önce sona ermesidir. Piyasalar pazartesi sabahı 10’da açıldığında akaryakıt fiyatları üzerindeki etkileri daha net şekilde göreceğiz” değerlendirmesini yaptı.

Akaryakıt Fiyatları Nasıl Belirleniyor?
Türkiye’nin de dahil olduğu Akdeniz piyasasındaki işlenmiş ürün fiyatlarının ortalaması ile döviz kurlarındaki değişimlere göre rafineriler tarafından hesaplanan akaryakıt fiyatları, dağıtım firmalarınca uygulanan fiyatlar ile birlikte rekabet şartları nedeniyle şirketler ve iller arasında küçük değişiklikler gösterebiliyor.

OPEC+ Bugün Toplanıyor
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC+), İsrail'in İran’a karşı düzenlediği saldırıların ardından bugün olağanüstü bir toplantı gerçekleştirerek üretimi daha da artırmayı değerlendirecek. Suudi Arabistan ve Rusya öncülüğündeki grubun, üç aylık arz dondurma döneminin ardından nisan ayından itibaren kademeli olarak üretim artışı yapması öngörülüyor.

Gram Altın 8 Bin TL'yi Geçti
Analistler, ABD-İsrail-İran geriliminde tansiyon düşmezse ons altının 5.450-5.600 dolara yükselebileceğini öngörüyor. Kapalıçarşı’da gram altın fiyatı dün 8 bin TL'yi geçti. Uzun süreli jeopolitik belirsizlik durumunda fiyatların daha da artabileceği vurgulanıyor. Son bir ayda birçok büyük finans kuruluşu, ons fiyatını yukarı yönlü revize etti; JP Morgan 6.300, Deutsche Bank 6.000, UBS 5.900 ve Bank Of America 5.750 dolar hedef fiyat koydu.

Kripto Paralar da Düşüşte
Kripto para piyasasında, ABD'nin Iran'a düzenlediği saldırılarla beraber satış baskısı artmış durumda. Bitcoin ve Ethereum'da düşüş oranları yüzde 3, Ripple'da ise yüzde 5.5’i aştı. Bitcoin 63 bin 847 dolara, Ethereum 1.858 dolara, Ripple ise 1.3 dolara geriledi. Kripto para piyasasının toplam değeri yüzde 2.7 azalarak 2.2 trilyon dolara düştü. Ayrıca, ABD’de teknoloji şirketlerine dair “yüksek değerleme” kaygıları, piyasalardaki risk algısını güçlendirirken, kripto para piyasasındaki düşüşlere de etki eden faktörler arasında yer alıyor.