SGK’dan Kayıt Dışı ve Sahtecilik Darbesi: 4.1 Milyar TL Ceza Kesildi

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), prim kaybına, işverenler arasında haksız rekabete ve çalışanların haklarından mahrum kalmasına yol açan sahte sigorta ve kayıt dışı istihdama karşı kararlı bir mücadele yürütüyor. SGK, kayıt dışı istihdam oranını 2025 yılında yüzde 26 seviyelerine düşürmeyi hedefliyor. Kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında 135 bin 192 denetim gerçekleştiren SGK, 369 bin 573 kişinin kayıt dışı çalıştırıldığını ve 7 bin 801 iş yerinin de kayıt dışı olduğunu tespit etti. Eş, dost ya da akrabalar için sahte sigorta yapanlar ile sahte işyeri girişiminde bulunanlara hem parasal hem de cezai yaptırımlar uygulandı. Denetimlerin sonucunda toplamda 4.19 milyar TL idari para cezası önerildi. Tahsil edilemeyen 4.6 milyar TL ise SGK tarafından terkin edildi.

İki Proje ile Takip
SGK, “İşyeri Karne Projesi” ve “Sahte Sigortalılık ve Sahte İş Yeri Takip Platformu” ile şimdiye kadar binlerce kayıt dışı ve sahte sigorta girişimini kararlılıkla takip ve tespit etti. SGK, çalışanların sosyal güvenlik haklarını koruma altına alırken, haksız para kazanmak isteyen işyerlerini de cezalandırdı.

Sahte Sigortalılık Nedir?
Sahte sigortalılık, bir kişinin işyerinde hizmet sözleşmesine tabi olarak çalışmadığı, yalnızca kayıt ve belge üzerinde sigortalı gösterilme işlemi olarak tanımlanıyor. Eş, dost ve akrabalar üzerinde yaygın gerçekleştirilen sahte sigortalılıkta son dönemde hamile kadınların sigortalı gösterilmesinde artış gözlemleniyor. Hamile olduğunu öğrenen kadınların, bir yerden sigortalı gösterilerek SGK'dan geçici iş göremezlik ödeneği alma hakkına sahip olduğu belirtiliyor.

Sahte İşyeri Nedir?
Sahte işyeri, gerçekte hiç var olmadığı halde kurulmuş, resmi olarak faaliyete ve sigortalı çalıştırılmaya başlanmış gibi Kuruma İşyeri Bildirgesi verilen yerlerdir. Bazı durumlarda gerçek bir işyeri bir süre faaliyette bulunup kapanabiliyor veya devrediliyor. Bu durumda, SGK'ya gerekli bildirimler yapılmazsa bu yer sahte işyeri olarak adlandırılabilir.

Sahte Sigortalıya Ne Yaptırım Uygulanıyor?
Sahte olduğu tespit edilen hizmetler iptal ediliyor. İptal edilen hizmetlerle birlikte kendisine bağlanmış aylık sonlandırılıp, yersiz ödenen aylıklar kanuni faizi ile birlikte geri alınıyor. Sahte hizmetlerin iptali sonrası yararlanma koşullarının kaybedilmesi durumunda; kişilerin kendileri veya hak sahipleri/bakmakla yükümlü oldukları kişiler için yapılan hastane, eczane ve medikal malzeme gibi yersiz ödenen sağlık giderlerinin tahsili yoluna gidiliyor. Yersiz bağlanan gelirler ve ödenen geçici iş göremezlik ödenekleri ise kanuni faizi ile geri alınıyor. Sahte sigortalı bildirimlerinde sorumluluğu tespit edilen meslek mensupları (serbest muhasebeci ve mali müşavirler) de işverenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutuluyor. İlgililer hakkında Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunularak yargı süreci başlatılıyor.

Sahte İşyeri Açanlara Ne Yaptırım Uygulanıyor?
Baştan beri sahte olduğu tespit edilen işyerinin tescil kaydı, e-sigorta şifresi ve işyeri sicil numarası iptal ediliyor. Sahte işyerinden ödenen primler var ise, Borçlar Kanunu hükümlerine göre iade edilmeden SGK tarafından gelir kaydediliyor. Yersiz yararlanılan teşvik ve destekler var ise gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte geri alınıyor. Gerekli işlemler yapılmak üzere ilgili vergi dairesine bilgi veriliyor.

Kayıt Dışılık ve Sahtecilik Nasıl Tespit Ediliyor?
Sahte işyeri olma potansiyeli yüksek görülen işyerleri için inceleme, teftiş ve soruşturmalar sosyal güvenlik müfettişleri, denetmenleri ve KADİM servisi ekipleri tarafından gerçekleştiriliyor.

Kayıt Dışılık ve Sahtecilik İstatistikleri
SGK, kayıt dışılık ve sahtecilik denetimlerinde işlerinin yüzde 10'unun yabancı uyruklulara ait olduğunu belirtti. 2025 yılında kayıt dışılık ve sahtecilikle mücadele için toplam 135.192 denetim gerçekleştirildi ve bunun sonucunda 369.573 kişinin kayıt dışı çalıştırıldığı ile 7.801 adet iş yeri tespit edildi. Kayıt dışılık ve sahtecilikle ilgili denetimler sonucunda 4.190.051.857 TL idari para cezası verildi. Tahsil kabiliyeti olmayan kurum alacağı 4,6 milyar TL, SGK tarafından terkin edildi.

Zarar Faiziyle Geri Alınır Mı?
Kayıt dışılık ile eşe dosta işyerinde çalışmadığı halde sigorta yapanlara ve sahte işyeri girişiminde bulunanlara hem parasal hem de cezai yaptırımlar uygulanıyor. Sahte sigortalı tespiti halinde; sahte olduğu belirlenen hizmetlerin iptal edilmesi, bağlanan aylıkların sona erdirilmesi ve ödenmiş olan maaş ve diğer parasal değerlerin faiziyle geri alınması söz konusu. Ayrıca, ilgililer hakkında Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunularak yargı süreci başlatılıyor. Sahte işleri ve sahte sigortalı bildirimi yapan işvereni ile meslek mensup hakkında, işyerinin tescil kaydı, e-sigorta şifresi ve işyeri sicil numarası iptal edilerek sahte işyerinden ödenen primler geri ödenmeksizin SGK tarafından el konuluyor ve yararlanılan teşvik ve destekler, gecikme cezasıyla geri alınıyor.