Savaş gıda krizini tetikler mi?

Hürmüz Boğazı'nın kapanması, QatarEnergy'nin üre, polimer, metanol ve alüminyum gibi stratejik ürünlerin üretimini askıya alması ve bölgedeki üretim tesislerinin devre dışı kalması küresel gübre piyasasında olumsuz etkiler yarattı. Üre fiyatı 575-635 dolara yükselirken, analistler sevkiyatların aksaması durumunda gübre fiyatlarının daha da artabileceği ve çiftçilerin ekim planlarını değiştirmek zorunda kalabilecekleri konusunda uyarıda bulundu.

ÜÇTE BİRİ BOĞAZDAN GEÇİYOR

Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapatılması, birçok sentetik gübre ürününde temel bileşenler olan amonyak ve azotun taşınmasını doğrudan etkiliyor. Körfez, dünyanın en büyük gübre fabrikalarının bazılarına ev sahipliği yapıyor. Uzun süreli nakliye sıkıntılarının üretimi bozabileceği ve maliyetleri artırabileceği belirtiliyor. İran, Rusya, Mısır ve Suudi Arabistan’dan sonra en yaygın kullanılan azot gübresi olan ürenin dördüncü en büyük küresel ihracatçısı konumunda. Büyük bir iç üretime sahip olmasına karşın gübre ihtiyacının önemli bir kısmını ithal eden ABD'de fiyatlar savaşın patlak vermesi sonrasında yükseldi. New Orleans ithalat merkezinde Cuma günü 516 dolar olan gübre fiyatı, 683 dolara kadar çıktı. Basra Körfezi'ndeki kapanmanın devam etmesi ve sevkiyatların bahar ekimine yetişememesi durumunda fiyatların daha da artabileceği ifade ediliyor.

80 DOLAR ARTIŞ OLDU

Hindistan, üre ve fosfatlı gübrenin yüzde 40'ından fazlasını Ortadoğu'dan satın alıyor. İthalatın etkilenmesinin yanı sıra Hindistan'daki üretim de olumsuz etkilerden nasibini aldı. Analistler, küresel gübre pazarının İran savaşından önce de Çin'in ihracat kısıtlamaları ve Avrupalı üreticilerin Rus gaz arzındaki kayıplar nedeniyle üretim kesintileri ile sıkışık olduğunu belirtiyor. Üre fiyatlarının savaş öncesine göre ton başına yaklaşık 80 dolar arttığı kaydediliyor. Bu artış, Avrupa ve ABD'de çiftçilerin stoklarını yenilemesini zorunlu kılarken maliyet baskısını artırıyor.

GIDA ÜRETİMİ ETKİLENİR Mİ?

Dünya şu anda her yıl 180 milyon tondan fazla azotlu gübre üretiyor. Azotlu gübrelerin üretim maliyetinin yaklaşık yüzde 70-80'i doğalgazdan oluşuyor. Dolayısıyla, gaz fiyatlarındaki artış doğrudan daha yüksek gübre fiyatları ile sonuçlanıyor. Azot gübresi olmadan, buğday, mısır ve pirinç gibi temel mahsullerin verimi önemli ölçüde azalıyor. Bu nedenle, gübre üretimindeki herhangi bir aksaklığın küresel gıda üretimini doğrudan etkileyebileceği ifade ediliyor.

ÜRETİM DÜŞER Mİ?

Uzmanlar, küresel gıda üretiminin kabaca yarısının sentetik azot ve mahsul verimi gübre olmadan düşeceğini belirtiyor. Özellikle ekmek, makarna ve patates gibi ürünlerin fiyatlarının artacağı, ayrıca hayvan yemlerinin daha maliyetli hale geleceği öngörülüyor.