Hürmüz'de Rotalar Karıştı: Latin Amerika Limanlarında Hareketlilik

Hürmüz Boğazı'nı geçen özellikle ham petrol ve LPG tankerleri, Çin ve Hindistan başta olmak üzere Asya limanlarına hareket ediyor. Yük gemileri son günlerde artış gösterirken, Körfez bölgesi ve Latin Amerika limanlarında belirgin bir hareketlilik gözlemleniyor.

BOĞAZ'DAKİ TRAFİK YÜZDE 95 AZALDI

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD) verilerine göre, 1-27 Şubat tarihleri arasında Hürmüz Boğazı'ndan günde ortalama 129 gemi geçiş yapıyordu. MarineTraffic verilerinden yapılan hesaplamalara göre, bu rakam 1-31 Mart tarihinde günlük ortalama 9'a kadar geriledi ve Boğaz'daki trafik yüzde 95 azaldı.

15 Mart'tan itibaren gemiler, Hürmüz Boğazı'nı ağırlıklı olarak İran kara sularında oluşturulan bir “koridoru” takip ederek geçiş yapmaya başladı. Bu durum, İran'ın geçişine izin verdiği ticari gemilere yönelik kontrollerini daha etkili bir şekilde sağlamasına olanak tanıdı.

GEÇİŞLERDE ÜCRET ÖDENİYOR

İran, Boğaz'dan geçişine izin verdiği gemilerden Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) numarası, geminin sahiplik bilgileri, detaylı yük bilgisi, varış noktası ve tam mürettebat listesi gibi kapsamlı belgeler talep ediyor. Ayrıca, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun yaptırım taraması, öncelik petrol olmak üzere yük uyumluluğu kontrolü ve “jeopolitik inceleme” yaptığı ifade ediliyor.

Gemi işletmecilerinden, İran Devrim Muhafızları Ordusu ile bağlantılı onaylı aracılarla iletişime geçmelerinin istendiği bir sistem üzerinden geçiş işlemleri yürütülüyor. Bu noktada, ülkelerin Tahran ile yürüttüğü diplomatik müzakerelerin sonucu olarak Boğaz'dan geçişe izin veriliyor. Bazı tanker ve konteyner işletmecilerinin ise yuan cinsinden ödeme yaptığı belirtiliyor.

Çin, Pakistan, Türkiye, Hindistan ve Tayland gibi bazı ülkeler, diplomatik müzakerelerle Boğaz'dan geçiş yapabiliyor. İran, günde 2 tane olmak üzere, Pakistan bayraklı 20 geminin Boğaz'dan geçişine izin veriyor.

BOĞAZ'DAN GEÇEN GEMİLERİN DÖRTTE BİRİ İRAN BAĞLANTILI

Londra merkezli Lloyd's List Intelligence verileri, mart ayı boyunca Hürmüz Boğazı'ndan geçen 212 geminin yüzde 24'ünün İran, yüzde 16'sının Yunanistan ve yüzde 10'unun ise Çin bağlantılı olduğunu gösteriyor.

Yunanistan merkezli bir şirkete kayıtlı yük gemileri, son hafta Hürmüz Boğazı'nı geçerek BAE'nin Umman Körfezi'ndeki Horfakkan Limanı'na hareket etti.

Boğaz'ı geçen gemilerin önemli bir kısmını “gölge filo” olarak bilinen yaptırım listesindeki ticari gemiler oluşturuyor. Bu gemiler, ağırlıklı olarak İran petrolünü Asya'ya taşıyor. Ayrıca birçok geminin, Boğaz'dan geçişte otomatik tanımlama sisteminde güvenli geçiş ve varış noktalarını belirtmek amacıyla “İran'a gıda”, “Çin sahipli gemi” veya “sipariş bekliyor” gibi farklı kodlar kullandığı gözlemleniyor.

İRAN VE LATİN AMERİKA ARASINDA “GIDA HATTI”

Hürmüz Boğazı'ndan 28 Mart-2 Nisan tarihleri arasında (Türkiye saatiyle 17.00) 46 ticari gemi geçiş yaptı. 28 Mart, 15 gemi ile Boğaz’ın bu tarihler arasındaki en yoğun günü oldu.

Boğaz'dan geçişler, batı-doğu ve doğu-batı yönlü olarak gerçekleşmekte; bazı gemiler yüklü olarak Hürmüz Boğazı’ndan çıkarken bazıları boş olarak sipariş almak üzere Basra Körfezi'ne girmektedir. Ayrıca, Boğaz'dan geçişlerin bir kısmı, Körfez bölgesi içindeki gemi trafiğinden kaynaklanmaktadır.

İran'ın Bender İmam Humeyni Limanı, savaşın başlamasından beri Orta Doğu'daki en yoğun liman olma özelliğini taşımaktadır. Bu limana, ağırlıklı olarak Brezilya ve Arjantin'den İran'a gıda taşıyan yük gemileri ulaşmakta, bazı yük gemileri de buradan boş halde ayrılarak sipariş noktalarına yönelmektedir.

Panama bayraklı LB Energy yük gemisi, Brezilya’nın Rio Grande Limanı’ndan ve Marshall Adaları bayraklı Ceci yük gemisi ise Arjantin’in San Lorenzo Limanı’ndan İmam Humeyni demirleme sahasına doğru seyir etmekte. Her iki geminin tanımlama sisteminde varış noktalarını “İran için gıda” olarak belirttiği görülmektedir.

Malta bayraklı yük gemisi AYA, Bender İmam Humeyni Limanı’ndan Brezilya'nın Santos Limanı’na doğru boş şekilde ilerlemektedir. Geminin nisan sonunda varış noktasına ulaşması beklenmektedir.

İran bayraklı yük gemisi Andia, dolu halde İran'ın Basra Körfezi'ndeki Bender Abbas Limanı'ndan yola çıkarak Boğaz'ı geçti. Geminin, varış noktasını liman ismi belirtmeden “Çin” olarak güncellediği tahmin ediliyor ve 18 Nisan’da limana ulaşması bekleniyor. Gemi şu anda Hint Okyanusu'nun Arap Denizi kıyısında seyir halindedir.

ENERJİ TİCARETİNDE HAM PETROL ÇİN, LPG HİNDİSTAN LİMANLARINA GİDİYOR

İran'ın İmam Humeyni, Bender Abbas ve Rajaei limanları, BAE'nin Füceyre ve Horfakkan limanları, Katar'ın Ras Laffan Terminali, Suudi Arabistan'ın Ras Tanura, Irak'ın çok amaçlı terminali Umm Kasr gibi limanlara ham petrol, petrol ürünleri ve LPG tankerleri hareket etmekte.

Çin'e giden ham petrol tankerlerinin neredeyse tamamında İran petrolü taşınırken, bu gemilerin varış noktalarında belirli bir liman ismi belirtmek yerine sadece “Çin” ifadesi kullanıldığı görülmektedir. Ham petrol tankerleri yüklü olarak Çin'e ilerlemekte. Bunlardan biri Cook Adaları bayraklı KYLO ham petrol tankeri; Boğaz'ı geçtikten sonra Umman Körfezi'ne ulaşarak “Çin” ibaresiyle varış noktasını belirtmiştir.

Ancak, Çin'den Orta Doğu'ya hareket eden pek çok tanker sipariş almak üzere boş halde seyahat etmektedir.

Öte yandan, Çin başta olmak üzere Asya ve Orta Doğu limanları arasında yük gemileri açısından sınırlı şekilde trafik devam etmektedir. Hindistan merkezli BW LPG şirketine ait LPG tankeri BW Elm, martın ilk haftasında Katar'daki Ras Laffan Terminali’nden yükleme yapmasının ardından Hürmüz Boğazı’nı 28 Mart’ta geçti ve Hindistan’ın doğusunda Bengal Körfezi’nde yer alan Ennore Limanı’na 4 Nisan’da varacağı tahmin ediliyor. Aynı şirkete ait LPG tankeri Bw Tyr de yüklü halde Hindistan’a ulaşmıştır.

Şirketten AA muhabirine yapılan açıklamada, Hindistan bayraklı iki tankerin de Boğaz'ı geçerek Hindistan'a LPG taşıdığı belirtilmektedir.

Hürmüz Boğazı’nı 28 Mart’ta geçen ham petrol tankeri P. Aliki’nin Pakistan’da yük boşalttığı tahmin edilmektedir. Bu tanker, şu anda Pakistan'ın Karaçi Limanı'ndan tekrar yola çıktı ve 4 Nisan’da BAE’nin Füceyre Limanı’na ulaşması beklenmektedir.

SAVAŞ SONRASI İLK LNG TANKERİ GEÇİŞİ

Hürmüz Boğazı’ndan 2 Nisan’da, 28 Şubat’tan sonra ilk kez sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankerinin geçtiği gözlemlendi. Boğaz'da ticari gemi geçişlerinin büyük ölçüde durması ve bölgedeki LNG tesislerine yapılan saldırıların ardından, LNG ticaretinde hareketlilik yaşanmamıştı. Boğaz'dan son LNG gemisi 28 Şubat’ta geçiş yapmıştı.

BAE'nin Basra Körfezi kıyısında yer alan Fateh Petrol Sahası'ndan “yarı yüklü” halde yola çıkan Panama bayraklı SOHAR LNG tankeri, Hürmüz Boğazı’nı geçerek Umman Körfezi'ndeki Kalhat terminaline doğru seyir halindedir.

Ayrıca dün, Marshall Adaları bayraklı ham petrol tankerleri Dhalkut, BAE'nin Jebel Ali Limanı ve Zirku Petrol Terminali’nden hareket etti. Varış destinasyonu “Umman gemisi” olarak belirtilen tankerlerin 2'şer milyon varil ham petrol taşıdığı tahmin edilmektedir.