TİYATRO oyuncusu, yönetmeni, oyun yazarı ve çevirmen Ahmet Haldun Dormen, 5 Nisan 1928 tarihinde Mersin'de dünyaya geldi. Babası Kıbrıslı iş insanı Sait Ömer Bey, annesi ise İstanbullu bir paşa kızı olan Nimet Rüştü Hanım'dır. Aile, soyadı Önder olan soyadını iddialı bulup, anlamı olmayan Dormen soyadını tercih etti. Haldun Dormen, henüz bir yaşına basmadan ailesiyle İstanbul Şişli’ye yerleşti. Sekiz yaşında geçirdiği bir kaza sonucunda sol ayağı sakatlandı. Ortaokulu Galatasaray Lisesi'nde, liseyi ise Robert Kolej'de tamamladı. İlk sahne deneyimini Galatasaray Lisesi'ndeki Demirbank adlı oyunda yirmi beş kuruş rolüyle yaşadı. Tiyatro eğitimini Yale Üniversitesi'nde yüksek lisans şeklinde tamamlayan Dormen, iki yıl boyunca ABD'de farklı tiyatrolarda oyunculuk ve yönetmenlik yaptı. Hollywood'da Pasadena Playhouse'da dört oyunda sahne aldı. Ülkesine döndüğünde, Muhsin Ertuğrul yönetimindeki Küçük Sahne'ye katılarak ilk kez 'Cinayet Var' adlı oyundaki dedektif rolüyle Türk seyircisiyle buluştu.
1955 yılında Dormen Tiyatrosu'nu kurarak Türk tiyatrosuna büyük katkılar sağladı. Dormen Tiyatrosu, 1957-1972 yılları arasında en parlak dönemini yaşadı. 1961'de Türkiye'de sahnelenen ilk Batılı müzikal olan ‘Sokak Kızı İrma’yı yöneten Dormen, bu eserle büyük bir beğeni topladı. Gülriz Sururi, bu müzikaldeki performansıyla adını duyurdu. Tiyatro, 1962 yılında Beyoğlu’ndaki tarihi Ses Tiyatrosu’na taşınarak on yıl boyunca burada faaliyetlerini sürdürdü. ‘Bit Yeniği’, ‘Şahane Züğürtler’ ve ‘Yaygara 70’ gibi oyunlar bu dönemde sahnelenen önemli eserlerdendir. 1984’te Feriköy'deki 637 koltuklu İdil Sineması’nı devralarak Komedi Tiyatrosu adıyla yeniden tiyatro kurdu. Bu tiyatronun adı Komedi Tiyatrosu olarak anılsa da 17 yıl süresince hep Dormen Tiyatrosu olarak hatırlandı. 1985 yılında İstanbul Şehir Tiyatroları'nda sahnelenen ‘Lüküs Hayat’ müzikali ise tam 30 yıl boyunca aralıksız kapalı gişe sahne aldı ve tarihe geçti.
UŞAK PERTEV’LE TELEVİZYONDA
Usta tiyatrocu Dormen, ‘Bozuk Düzen’ ve ‘Güzel Bir Gün İçin’ adlı iki sinema filmini yönetti. Bu filmler, 1966 ve 1967 yıllarında Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde 7 ödül kazandı. 1987'de Müjdat Gezen'in yapımcılığını üstlendiği ve başrolünü oynadığı ‘Felekten Bir Gün’ adlı video filmini yönetti. Televizyon kariyerinde ise 2001-2002 yılları arasında yayımlanan ‘Dadı’ dizisindeki ‘Uşak Pertev’ rolüyle izleyicilerin gönlünde taht kurdu. Ayrıca ‘Hüdaverdi-Pırtık’ (1972), ‘Yeşil Işık’ (2002), ‘Unutulmayanlar’ (2006) ve ‘Hicran Sokağı’ (2007) gibi yapımlarda da yer aldı.
5 KİTAP 12 OYUN
Haldun Dormen, tiyatroya olan katkılarının yanı sıra başarılı bir yazar olarak da biliniyor. Dördü otobiyografik olmak üzere ‘Sürç-ü Lisan Ettikse’, ‘Antrakt’, ‘İkinci Perde’ ve ‘Nerede Kalmıştık’ adlarıyla 5 kitap ve 12 oyun yazdı. Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki kadın sahne sanatçılarının yaşamlarını anlatan ‘Kantocu’ adlı eseri de büyük ilgi gördü. Usta tiyatrocu ayrıca 1997 yılında Yapı Kredi Bankası adına Afife Tiyatro Ödülleri’ni başlattı ve bu organizasyonun sanat danışmanlığını üstlendi. Ödüllerin yirminci yılında ‘Haldun Dormen Özel Ödülü’ de bu ödüller arasına dahil edildi.
Haldun Dormen, 1959 yılında halkla ilişkiler alanında tanınan isim Betül Mardin ile evlendi. Sekiz yıl süren bu evliliğinden Ömer adında bir oğlu oldu. Haldun Dormen’in hayatı, 2022 yılında Selçuk Metin'in yönetmenliğini yaptığı ve Zeynep Miraç'ın senaryosunu yazdığı 'Yaparsın Şekerim' adlı belgesele de konu oldu.
TİYATRONUN DUAYENİNE TAZİYE MESAJLARI
– Türk Tiyatrosu’nun duayeni Haldun Dormen’in vefatı, sanat dünyasında büyük bir üzüntüye neden oldu. Siyaset ve iş dünyasından da başsağlığı mesajları geldi.
– Kültür ve Turizm Bakanlığı: Türk tiyatrosuna yön veren, sahne sanatlarımızın gelişiminde unutulmaz katkılar sunan Haldun Dormen’i kaybetmenin derin üzüntüsünü yaşıyoruz. Yetiştirdiği kuşaklarla ve eserleriyle daima yaşayacak. Merhuma Allah’tan rahmet, ailesine, sevenlerine ve tüm sanat camiamıza başsağlığı diliyoruz.
– Özgür Özel: Türk Tiyatrosu’nun büyük ustası Haldun Dormen’i kaybetmenin derin üzüntüsünü yaşıyorum. Ailesine, sevenlerine ve tüm sanat camiasına başsağlığı dilerim. Işıklar içinde uyusun…
– Mansur Yavaş: Türk Tiyatrosu’nun usta ismi Haldun Dormen’in vefatını derin bir üzüntüyle öğrendim. Sanata adanmış ömrüyle kuşaklar yetiştiren Haldun Dormen, ardında silinmeyecek bir iz bıraktı. Başta ailesi olmak üzere, tüm sanat camiasına ve sevenlerine başsağlığı diliyorum.
– İstanbul Valisi Davut Gül: Türk Tiyatrosu’nun usta ismi, yönetmen, oyuncu, eğitmen ve oyun yazarı Haldun Dormen’in vefat haberini üzüntüyle aldık. Usta sanatçımıza Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına, sanat camiamıza ve sevenlerine başsağlığı diliyorum.
– Gelini Ayşe Arman: Hepimizin başı sağolsun. Hocaların hocası Haldun Dormen’i az evvel kaybettik. Derin bir üzüntü içindeyiz. Sevgili babam Haldun Dormen’i ebediyete uğurlamanın tarifsiz üzüntüsü içindeyim. Onu tanıyan, seven ve hayatına dokunduğu herkese başsağlığı diliyorum. Mekânı cennet olsun.
– Şehir Tiyatrosu: Değerli hocamız Haldun Dormen’i kaybetmenin derin üzüntüsünü yaşıyoruz. Tiyatroya kattığı çağdaş bakış, sahneye taşıdığı zarafet ve yetiştirdiği sayısız sanatçıyla; yalnızca bir döneme değil, Türk kültürüne iz bıraktı. Ustamıza Allah’tan rahmet; ailesine, sevenlerine ve tüm tiyatro camiasına başsağlığı diliyoruz.
– Türkan Şoray: Çok büyük bir değeri Haldun Dormen’i kaybettik, yeri doldurulmayacak. Allah rahmet eylesin. Yakınlarına baş sağlığı diliyorum.
– Zerrin Tekindor: Canım Haldun Abiciğim, güle güle… Sizin kadar mükemmel birini tanımak ne büyük şans. En güzel çiçeklerin, en güzel renklerin, en güzel günlerin içinden gidin. Sizi çok seviyorum. Tüm sevenlerine, ailesine başsağlığı dilerim…
– Cem Yılmaz: Kıymetli büyüğümüz Haldun Hocamızın mekânı cennet olsun. Ailesine ve tüm sevenlerine başsağlığı ve sabır diliyorum. Enerjisi ve tutkusuyla örnek bir sanat insanıydı. Allah rahmet eylesin.
– Gülsin Onay: Haldun Dormen’i kaybetmişiz. Allah rahmet eylesin. Mekânı cennet olsun. Ailesine, sevenlerine ve tiyatro dünyamıza baş sağlığı ve sabır diliyorum.
– Fazıl Say: Sevgili Haldun Dormen’i kaybettik. Türkiye’nin kültür sanat hayatı için tiyatro için en önemli figürlerden biriydi. 100 yıla yakın hayatının tamamını sanata adamış büyük yürekli bir insandı Dormen. Tüm ülkeye tiyatroyu ve müzikli sahne eserlerini sevdirtti. Üzüntüm derin. Kaybımız büyük. Tüm ailesine sabırlar dilerim. Işıklarda uyusun. Rahmetle…
– Tarkan: Türk Tiyatrosu’nun öncü ustası, duayeni, yönetmen, eğitmen, oyuncu ve oyun yazarı Haldun Dormen’i kaybetmenin üzüntüsü içindeyim. Türk tiyatrosuna olan büyük katkılarının yanı sıra, kişiliğinin zerafeti, asaleti ve beyefendiliği ile de saygıyla, sevgiyle anacağız kendisini. Tüm sevenleri, ailesi ve yakınlarına başsağlığı dilerim.
– Ajda Pekkan: Türk Tiyatrosu’nun mimarlarından, sahne sanatlarının usta yönetmeni Haldun Dormen’i kaybetmenin derin üzüntüsünü yaşıyorum. O, yalnızca oyunlar sahneleyen bir yönetmen değil; tiyatroya disiplin, zarafet, çağdaş bir bakış ve evrensel bir vizyon kazandıran büyük bir ustaydı. Sanata adanmış bu benzersiz ömür için saygı ve minnetle…
– Gülben Ergen: Ustam. Ağabeyim. Hocam. Dostum. Canım Haldun Abim benim. Oyunculuğu, dürüstlüğü, çalışkanlığı, iş disiplinin, mütevaziliğin bir yaşam biçimi olduğunu yıllarca kendisinden öğrendiğim. İyi ki hayatıma, sanata, ülkemize, tiyatroya, öğrencilerinize, sevenlerinize bunca güzellik kattınız. Mekanınız cennet olsun. Değerli ailesine sabırlar dilerim. Başımız sağ olsun.
