Dış borç istatistiklerinde yeni dönem! TCMB duyurdu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), dış borç istatistiklerinde önemli bir uygulama değişikliği gerçekleştirdi. Banka, menkul kıymetlerin ihraç yeri bazlı sınıflandırması yerine, elinde bulunduranın yerleşikliği esasına göre güncelledi. Ayrıca, değerleme yöntemi nominal tutarlar yerine piyasa değerleri kullanılarak yeniden düzenlendi. Böylelikle, Dış Borç İstatistikleri, Uluslararası Yatırım Pozisyonu (UYP) İstatistikleri ile tam uyumlu hale geldi.

TCMB'nin Veri Yönetişimi ve İstatistik Genel Müdürlüğü uzmanları tarafından hazırlanan “Dış Borç ve Ödemeler Dengesi İstatistiklerinin Derlenmesi ve Yayımlanmasında Yeni Dönem” adlı analiz, bankanın blog sayfası Merkezin Güncesi'nde yayımlandı.

Hazine ve Maliye Bakanlığı ile TCMB arasındaki koordineli çalışmalar sonucunda, dış yükümlülüklere ilişkin verilerin bütüncül bir yaklaşımla kamuoyuna sunulması hedefleniyor. Bu doğrultuda, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Türkiye Dış Borç İstatistikleri, TCMB tarafından bugün itibarıyla yayımlanmaya başlandığı duyuruldu. Ayrıca, yerleşiklik esasının Ödemeler Dengesi İstatistikleri'ne yansıtılması çalışmaları çerçevesinde yeni mikro veri kaynaklarının devreye alındığı bildirildi.

DIŞ BORÇ İSTATİSTİKLERİNDE YAPILAN UYGULAMA DEĞİŞİKLİĞİ VE ETKİLERİ

Analizde, Dış Borç İstatistikleri'ne ilişkin metodolojik standartların Uluslararası Para Fonunun (IMF) Dış Borç İstatistikleri El Kitabı'na göre düzenlendiği belirtildi. Borçlanma senetlerinde alacaklının yerleşikliğinin belirlenirken, menkul kıymetin ihraç edildiği ülke yerine, aynı menkul kıymeti elinde bulunduranın yerleşikliğinin esas alınması gerektiği vurgulandı. Örneğin, Genel Hükûmet tarafından ihraç edilen bir iç borçlanma senedinin yurt dışı yerleşiklerce satın alınması durumunda, bu kaydın iç borç değil dış borç olarak kaydedilmesi gerektiği ifade edildi. Benzer şekilde, yurt dışında ihraç edilen bir borçlanma senedinin yurt içi yerleşiklerce satın alınması durumunda ise, dış borç değil iç borç olarak sınıflandırılmaktadır. Uygulama değişikliği ile menkul kıymetlerin ihraç yeri bazlı sınıflandırma yerine, elinde bulunduranın yerleşikliği esas alınarak güncellenmiştir; böylelikle Dış Borç İstatistikleri, UYP İstatistikleri ile tam uyumlu hale gelmiştir.

Analizde, Dış Borç İstatistiklerinin yeni uygulama ile 2005 yılına kadar geriye dönük olarak güncellendiği belirtilerek, şu bilgilere yer verildi:

“Güncellemenin dış borç stokuna etkisi, 2025 yılı üçüncü çeyreği itibarıyla yaklaşık 65 milyar dolar tutarında aşağı yönlü olup, dış borcun Gayrisafi Yurt İçi Hasıla'ya (GSYH) oranı yüzde 36,7'den yüzde 32,5'e geriliyor. Eski yönteme göre derlenen dış borç serisi ile karşılaştırıldığında, metodoloji uyumlaştırması dış borç stokunu 2005-2016 döneminde yükseltirken, 2017 yılı sonrası dönemde aşağı yönlü etkilemektedir.”

2017 yılı öncesinde eski dış borç serisinin yeni serinin altında kalmasında, yurt içi borçlanma senetlerinde yabancı sahipliğinin yüksek olmasının etkili olduğu, 2017 yılı sonrasında ise iç borçlanma senetlerinde yabancı sahiplik oranının gerilemesi ve yurt içi yerleşiklerin elinde tuttuğu yurt dışı borçlanma senedi tutarının yükselmesiyle yeni serinin eski seriye göre düşük düzeyde seyrettiği belirtildi.

Ödemeler dengesi birincil gelir dengesi altındaki portföy yatırımları faiz giderleri hesaplamasında yöntem değişikliği ve etkileri

Analizde, TCMB'nin borçlanma senetlerinde yerleşiklik esasının Ödemeler Dengesi İstatistiklerine yansıtılması için Birincil Gelir Dengesi altındaki “Gider” kalemini oluşturan menkul kıymet yükümlüklerinden doğan faiz giderlerinin derlenmesinde veri kaynaklarında değişikliğe gittiği bildirildi. İdari kayıtlara dayalı mikro verilerin istatistiki veri derleme süreçlerine entegrasyonu kapsamında, TCMB'nin daha önce bankalardan toplulaştırılmış olarak takip ettiği borçlanma araçlarına ödenen faizler için doğrudan menkul kıymet bazlı bir hesaplama yöntemine geçtiği vurgulandı.

“Yeni yöntemde, TCMB bünyesindeki menkul kıymet sahipliği bilgisi ve Genel Hükûmetin yurt içi ihraçlarına ödenen faiz verileri ile Merkezi Kayıt Kuruluşundan (MKK) alınan menkul kıymetlerin faiz türü, faiz oranı ve kupon sıklığı bilgileri ISIN kodu bazında bir araya getiriliyor. Böylelikle, yurt dışı yerleşiklere yapılan faiz ödemeleri, her bir menkul kıymet özelinde ve dönem bazında çok daha hassas bir şekilde ayrıştırılarak veri kalitesi artırılmıştır. Bu yöntem değişikliği ile 2020 yılı eylül ayından başlamak üzere Ödemeler Dengesi İstatistikleri Birincil Gelir Dengesi altında 'Portföy Yatırımları/Gider' kalemi, toplamda 8 milyar 922 milyon dolar yukarı yönlü güncellenmiştir. Buna paralel olarak, söz konusu dönemde Cari İşlemler Dengesi ve Net Hata ve Noksan kalemi de aynı tutarda geçmişe dönük olarak güncellenmiştir. Böylelikle, 2025 yılında cari işlemler açığının GSYH'ye oranı yüzde 1,9 seviyesinde gerçekleşmiştir.”

Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin

Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!