Hindistan'ın Batı Bengal eyaletinde, özellikle Kalküta ve çevresinde son zamanlarda tespit edilen Nipah virüsü vakaları, dünya genelinde ciddi bir endişeye yol açtı. Aralarında doktor ve hemşirelerin de bulunduğu en az beş kişide doğrulanan bu virüs, sağlık otoritelerini alarma geçirdi.
Özel bir hastanede çalışan iki hemşirede görülen virüsün, teşhis konulmadan yaşamını yitiren bir hastadan bulaştığı düşünülüyor. Hastanede görevli bir hemşirenin komada olduğu, 100’e yakın kişinin ise yüksek riskli temaslı olarak karantinaya alındığı bildirildi.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Nipah virüsünü ‘acil araştırma ve geliştirme gerektiren öncelikli patojenler’ listesine dahil etti.
Peki, Nipah virüsü nedir, nasıl bulaşır ve en önemlisi yeni bir pandemiye yol açar mı?
“Nipah virüsü sıradan bir salgın etkeni olarak değerlendirilemez. Bu virüs, en ölümcül zoonotik virüslerden biridir” diyen Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ümit Savaşçı, şu şekilde devam etti:
“Nipah virüsü enfeksiyonlarında bildirilen ölüm oranları yüzde 40 ile 70 arasında değişkenlik göstermektedir. Bu oranlar, virüsün bulaşıcı olmasının yanı sıra son derece yıkıcı bir klinik tabloya yol açtığını da gözler önüne sermektedir.”
Grip Benzeri Belirtiler Gösteriyor
Nipah virüsü enfeksiyonunun erken dönem bulgularının genelde özgül olmadığını belirten Prof. Dr. Savaşçı, hastalığın başlangıçta grip benzeri semptomlarla seyredebildiğini ifade etti ve erken dönem belirtilerini şu şekilde sıraladı:
• Ateş
• Şiddetli baş ağrısı
• Kas ve eklem ağrıları
• Halsizlik
• Bilinç bulanıklığı
Savaşçı, hastalığın ilerleyen evrelerinde ensefalit (beyin iltihabı), nöbetler, solunum yetmezliği, koma ve çoklu organ yetmezliği gelişebildiğini, bu durumların günler içinde ölümle sonuçlanabileceğini de ekledi.
Nipah virüsünde erken tanının hayati önem taşıdığına dikkat çeken Savaşçı, teşhisin sadece klinik bulgularla değil, ayrıca ileri laboratuvar yöntemleriyle konulabileceğini; PCR yöntemiyle virüsün genetik materyalinin tespit edilmesi, kan, beyin omurilik sıvısı ve solunum örneklerinin incelenmesi, yüksek biyogüvenlikli laboratuvarlarda yapılan analizlerin önemli olduğunu belirtti. Bu nedenle, Nipah virüsü şüphesi taşıyan hastaların hızla izole edilmesi ve referans merkezlere yönlendirilmesi gerektiğine vurgu yaptı.
Prof. Dr. Ümit Savaşçı
Yarasalardan Bulaşıyor ama Asıl Risk İnsanlar Arası Bulaş
“Virüsün doğal rezervuarı meyve yarasalarıdır, ancak asıl tehlike insanların birbirine bulaştırmasıdır” diyen Prof. Dr. Savaşçı, ekledi:
“Nipah virüsü, hasta kişinin vücut sıvılarıyla doğrudan temas yoluyla bulaşabilir. Özellikle sağlık çalışanları ve hasta yakınları için ciddi risk oluşturur. Hastane kaynaklı yayılımlar bu virüste dikkat çekici şekilde yaygındır.
Aşısı da Tedavisi de Yok!
Savaşçı, nipah virüsüne karşı onaylı bir aşı ya da spesifik antiviral tedavi bulunmadığını, mevcut yaklaşımın tamamen destek tedavisi üzerine kurulu olduğunu, bu nedenle erken tanı ile izolasyon ve temaslı takibinin hastalıkla mücadelede en etkili araçlar olduğunu vurguladı.
Nipah Virüsünden Nasıl Korunacağız?
“Toplumun paniğe kapılmaması gerekir; fakat rehavet de ciddi sonuçlar getirebilir” diyen Ümit Savaşçı, temel halk sağlığı önlemlerinin önemine değindi:
– El ve temas hijyenine dikkat edilmesi
– Yıkanmamış meyve ve içeceklerden kaçınılması
– Enfekte kişilerle yakın temastan uzak durulması
– Sağlık kurumlarında enfeksiyon kontrol kurallarına sıkı uyum sağlanması
Türkiye İçin Tehdit Var mı?
Prof. Dr. Savaşçı, mevcut veriler yan ışığında Nipah virüsünün Türkiye için şu aşamada doğrudan bir tehdit oluşturmadığını; ancak küresel hareketlilik nedeniyle dikkatli olunması gerektiğini belirterek şunları söyledi:
“Türkiye’de Nipah virüsü vakası bulunmamaktadır. Fakat uluslararası seyahatler ve küresel salgın dinamikleri göz önüne alındığında, erken uyarı sistemleri ve bilimsel izleme büyük önem taşımaktadır.
Nipah virüsü, uluslararası sağlık otoriteleri tarafından yüksek salgın potansiyeli taşıyan hastalıklar arasında kabul edilmektedir. Uzmanlar, bölgesel vakaların küresel bir tehdide dönüşmemesi için erken bildirim, şeffaf veri paylaşımı ve bilimsel iş birliğinin kritik bir rol oynadığını vurgulamaktadır.
