Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı'nın (IARC) katkılarıyla 4 Şubat Dünya Kanser Günü kapsamında bir rapor yayımladı. Bu raporda, dünya genelindeki kanser vakalarının dörtte birinin önlenebileceğine dikkat çekildi.
Rapor, tütün, alkol, fiziksel hareketsizlik, hava kirliliği, ultraviyole radyasyon ve enfeksiyonlar gibi 30 önlenebilir nedene odaklanıyor. 2022 yılı itibarıyla ortaya çıkan yeni kanser vakalarının yüzde 37'sinin, yani yaklaşık 7,1 milyon vakanın önlenebilir nedenlerle bağlantılı olduğu tahmin ediliyor. Bu bulgular, küresel kanser yükünü azaltmak için önlemler almanın büyük bir potansiyele sahip olduğunu ortaya koyuyor.
Raporda, 185 ülke ve 36 kanser türünden elde edilen verilere dayanarak, tütünün küresel ölçekte tüm yeni kanser vakalarının yüzde 15'ini oluşturduğu ve bu bağlamda önlenebilir kanserin başlıca nedeni olarak belirtildiği vurgulanıyor. Ayrıca, kansere bağlı vakaların yüzde 10'u enfeksiyonlar ve yüzde 3'ü alkol tüketimi ile ilişkilendirildi.
Bu Kanser Türleri Önlenebilir
Rapor, akciğer, mide ve rahim ağzı kanserinin, dünya genelinde önlenebilir vakaların neredeyse yarısını oluşturduğunu ifade ediyor. Akciğer kanseri genellikle sigara ve hava kirliliği ile, mide kanseri ise büyük ölçüde helikobakter pilori enfeksiyonu ile ilişkilendiriliyor. Rahim ağzı kanseri ise genellikle İnsan Papilloma Virüsü (HPV) ile bağlantılıdır.
Erkeklerde Yeni Kanser Vakalarının Yüzde 23'ü Sigaradan, Yüzde 4'ü Alkolden Kaynaklanıyor
Raporda, kadınlara göre erkeklerde önlenebilir kanser vakalarının daha yüksek olduğu belirtiliyor. Yeni kanser vakalarının yüzde 45'inin erkeklerde, yüzde 30'unun ise kadınlarda görüldüğü kaydediliyor. Erkeklerde tüm yeni kanser vakalarının tahmini olarak yüzde 23'ü sigara, yüzde 9'u enfeksiyonlar ve yüzde 4'ü alkolden kaynaklandığı ifade ediliyor. Kadınlarda ise, tüm yeni kanser vakalarının yüzde 11'i enfeksiyonlardan, yüzde 6'sı sigaradan ve yüzde 3'ü yüksek vücut kitle indeksinden kaynaklanmaktadır.
Raporda, tütünle ilgili önlemler, alkol düzenlemesi, HPV ve hepatit B gibi kansere yol açabilen enfeksiyonlara karşı aşılama, hava kalitesinin iyileştirilmesi, daha sağlıklı iş yerleri ve gıda ile fiziksel aktivite ortamlarının geliştirilmesi gibi durum spesifik önleme stratejilerinin önemine değiniliyor.
Erkeklerde En Yüksek Önlenebilir Kanser Oranı Yüzde 57 ile Doğu Asya'da
Önlenebilir kanser oranlarının bölgeler arasında büyük farklılıklar gösterdiği belirtildi. Kadınlarda, Kuzey Afrika ve Batı Asya'da yüzde 24, Sahra Altı Afrika'da ise yüzde 38'in üzerinde değişen önlenebilir kanser oranları mevcut. Erkeklerde en yüksek oran ise yüzde 57 ile Doğu Asya’da, en düşük oran ise yüzde 28 ile Latin Amerika ve Karayipler'de kaydedilmiştir. Bu durum, davranışsal, çevresel, mesleki ve bulaşıcı risk faktörleri ile sosyoekonomik kalkınma, ulusal önleme politikaları ve sağlık sistemi kapasitesi arasındaki farklılıkları yansıtıyor.
İlk Küresel Analiz
Raporda görüşlerine yer verilen IARC Kanser Gözetim Birimi Başkan Yardımcısı Isabelle Soerjomataram, bu raporun dönüm noktası niteliğinde olduğunu belirtti. Soerjomataram, “İlk kez davranışsal, çevresel ve mesleki risklerin yanı sıra kanserin bulaşıcı nedenlerini de içeren kapsamlı bir değerlendirme yapıyoruz. Bu önlenebilir nedenlere çözüm bulmak, küresel kanser yükünü azaltmak için önemli bir fırsat sunmaktadır.” ifadesinde bulundu.
