Önceki akşam Kanada’nın başkenti Ottawa’da çok anlamlı bir tören gerçekleşti. Kanada Koruma Enstitüsü’nde düzenlenen törenle önemli kültür varlıkları Türkiye’ye resmen teslim edildi. Eserleri, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, Kanadalı yetkililerden teslim aldı. Bu iade süreci, 1970 UNESCO Sözleşmesi kapsamında uluslararası işbirliğinin somut bir örneği olarak değerlendirilirken, kültürel mirasın korunmasına yönelik küresel dayanışmanın güçlü bir göstergesi olarak kayda geçti. Kanada Federal Mahkemesi’nin 11 Eylül 2025 tarihli kararı doğrultusunda alınan iade kararıyla birlikte, Kanada’dan Türkiye’ye ilk kez resmi bir kültür varlığı iadesi gerçekleştirildi. Bu yönüyle karar, uluslararası kültür varlığı hukukunda emsal niteliği taşıyor.
ÖZGÜN CİLTLERDEN KOPARILDILAR
İade edilen eserler; farklı yazma eser ciltlerinden kopartılmış yedi el yazması sayfa, iki nadir matbu eser sayfası ve iki modern hat çalışmasından oluşuyor. 17 ile 19’uncu yüzyıllar arasına tarihlenen bu eserlerin Arapça ve Osmanlıca metinler içerdiği; fıkıh, tasavvuf, tarih ve edebiyat alanlarına ışık tuttuğu belirlendi. Yapılan incelemelerde, yazma eser sayfalarının özgün ciltlerinden koparıldığı ve bazı varaklara sonradan modern minyatürler eklendiği tespit edildi. Bu müdahalelerin sahtecilik ve ticari amaçlı olduğu, eserlerin kültür varlığı niteliğini koruduğu değerlendirildi.
SINIR POLİSİNİN İŞBİRLİĞİYLE…
Edinilen bilgilere göre eserler, Ocak 2024’te İstanbul’dan Vancouver’a götürülmek istenirken, Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından tespit edilerek müdahalede bulunuldu. Sürecin Kanada Miras Bakanlığı’na intikal etmesinin ardından Türkiye ile resmi temas kuruldu ve teknik-hukuki süreç başlatıldı. Türkiye’nin sunduğu bilimsel raporlar ve hukuki belgeler doğrultusunda Kanada Federal Mahkemesi, eserlerin 2863 sayılı kanun kapsamında Türkiye’ye ait kültür varlıkları olduğuna ve iadesine hükmetti. Kanada’dan gerçekleştirilen bu ilk resmi iade, yalnızca eserlerin dönüşü değil aynı zamanda kültürel mirasın korunmasına yönelik uluslararası işbirliğinin geldiği noktayı da ortaya koydu.
BAKAN ERSOY: GÜÇLÜ BİR EMSAL NİTELİĞİ TAŞIYOR
Gelişmeyi sosyal medyadan duyuran Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, şunları kaydetti: “Mirasımıza sahip çıkıyor, tarihin emanetlerini doğduğu topraklara kavuşturuyoruz. Yeni bir iadeyi daha sonuçlandırdık. Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından başlatılan süreci büyük bir titizlikle yürüterek bilimsel ve hukuki mücadelemizi sonuçlandırmış olduk. Kanada Federal Mahkemesi’nin kararıyla eserler anavatanına dönecek. Bu iade, uluslararası alanda da güçlü bir emsal niteliği taşıyor. Yasadışı yollarla bu topraklardan koparılan her eserin izini sürüyor ve tek tek geri alıyoruz. Süreci başarıyla yürüten Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerimiz, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, Türk ve İslam Eserleri Müzesi ile Ottowa Büyükelçiliğimiz başta olmak üzere katkı sunan herkese gönülden teşekkür.”
