Aralık ayı itibarıyla, grip virüsünün mutasyona uğramış bir varyantı olan ‘H3N2’ yaygın olarak görülmeye başlandı. Özellikle sosyal medyada “bir türlü geçmiyor” şeklindeki paylaşımlar, bu varyantın daha uzun süren belirtilerle seyrettiğini işaret ediyor.
Grip dışında, solunum yolu enfeksiyonları arasında yer alan RSV ve Covid-19 da bu durumu kötüleştiren diğer etkenler olarak öne çıkıyor. Ancak günümüzdeki tabloya eşlik eden, özellikle İngiltere’de yayılımını artıran ve Türkiye’de dönemsel olarak görülen başka bir virüs daha var: adenovirüs.
SÜREKLİ MUTASYONA UĞRUYOR
Adenovirüs, son derece yaygın bir virüs ve İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi (NHS), herkesin 10 yaşına gelmeden önce en az bir kez bu virüsle enfekte olduğunu düşünmektedir. Daily Mail'de yayımlanan habere göre, sürekli mutasyona uğrayan adenovirüs, bu özelliğiyle hayat boyunca birden fazla kez enfeksiyona neden olabiliyor.
Adenovirüs, gripten farklı olarak belirgin bir mevsimsellik göstermiyor ve yıl boyunca bulaşabiliyor. İngiltere Sağlık ve Sosyal Hizmetler Kurumu’nun (UKHSA) geçtiğimiz hafta yayımladığı verilere göre, adenovirüs hâlihazırda ülkede yaygın şekilde dolaşıyor.
Peki ülkemizdeki durum nasıl? Adenovirüs nasıl bulaşıyor ve mevcut diğer virüslerle aynı anda görülebiliyor mu? Konuyla ilgili uzman görüşlerine başvurduk.
‘OCAK AYI İTİBARİYLE HÂLÂ YOĞUN OLDUĞUNU GÖRÜYORUZ’
İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Sedat Irmak ile Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Pınar Karadeniz’e, son dönemde yaygın olarak görülen H3N2 grip virüsünün güncel durumu hakkında sorular yönelttik.
Dr. Sedat Irmak, “Bu sezon H3N2 virüsünün aralık ayı itibarıyla yoğun şekilde görüldüğünü söyleyebilirim. Geçen yıllarda da benzer şekilde başladığını gözlemlerimiz. Ocak ayı itibarıyla da yoğun bir şekilde devam ettiğini görmekteyiz. Şu günlerde yüksek ateş ve yaygın vücut ağrısı gibi belirtileri olan kişilerin çoğunun H3N2 ile enfekte olduğunu belirtmek isterim.”
Nakledilen şikayetlerin ilk 72 saat içerisinde en yoğun gösterdiğini ifade eden Dr. Irmak, “Genelde 5-7 gün içerisinde iyileşme sağlanmaktadır. Ancak, bazı hastalar virüs enfeksiyonlarını takiben burun akıntısı, geniz akıntısı veya kuru öksürük belirtilerinin kaybolmasının 4-8 haftayı bulabildiğini söyleyebiliriz” şeklinde konuştu. Ayrıca sosyal medyada görülen “geçmiyor” algısının genellikle iki nedene dayandığını belirten Dr. Pınar Karadeniz, “Birincisi, çocukların ve yetişkinlerin arka arkaya farklı solunum yolu virüsleriyle enfekte olmasıdır; yani gripten iyileşen bir kişinin kısa süre sonra başka bir virüsle yeniden hastalanması. İkincisi ise gribin ardından görülen post-viral öksürük ve üst solunum yolu hassasiyetleridir. Ateş ve genel durum düzelse bile öksürük ve halsizliğin 2-3 haftaya kadar uzamasının da bu izlenimi yarattığı görülmektedir.”
YENİ TEHLİKE: ADENOVİRÜS! ‘DÜŞÜK YOĞUNLUKLU VAKALAR HALİNDE GÖRÜLÜYOR AMA…’
Son dönemde İngiltere’de adenovirüs vakaları rapor edilmeye başlandı. Kış aylarında ülkemizde de zaman zaman baskın hale gelebildiği bilinen adenovirüs hakkında, “Adenovirüs sıklığında ya da yoğunluğunda kayda değer bir artış gözlemliyor musunuz?” diye sorduğumuzda, Dr. Pınar Karadeniz, “Adenovirüs şu an için belirgin bir salgın dalgası şeklinde değil, daha çok sporadik ve düşük yoğunluklu vakalar halinde görülmekte.” dedi ve bu konuda şöyle devam etti:
“Poliklinik ve acil başvurularında adenovirüs düşündüren tablolar mevcut, ancak genel solunum yolu enfeksiyonları arasında oranı hâlâ sınırlıdır. Klinik pratikte, yaygın bir adenovirüs dalgasından çok, diğer solunum yolu virüsleri arasında yer alan vakalar söz konusu.”
Grafikler: Harun Elibol / [email protected]
Dr. Sedat Irmak da adenovirüsün kış aylarında ve ilkbaharın başlangıcında daha fazla yayıldığını belirtirken, “Önümüzdeki aylarda adenovirüs enfeksiyonlarında artışla karşılaşmamız olası görünüyor.” ifadesini kullandı. Ayrıca Dr. Pınar Karadeniz, “Önümüzdeki haftalarda vaka sayılarında dalgalanmalar olabilir.” uyarısında bulundu.
SADECE ÇOCUKLARDA GÖRÜLMÜYOR!
Adenovirüsün her yaştan bireyde görülebileceğini vurgulayan Dr. Pınar Karadeniz, özellikle kreş ve okul çağındaki 0-5 yaş grubunda sıkça rastlandığını, bu yaş grubunda yakın temas ve el-ağız temasının bulaşmayı kolaylaştırdığını belirtti. Yetişkinlerde ise genellikle daha hafif formlarla atlatıldığını, çoğunlukla basit bir soğuk algınlığı gibi geçtiğini ifade etti. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerin en yüksek risk grubunu oluşturduğunu, bu bireylerde alt solunum yolu tutulumu, yaygın enfeksiyon ve hastaneye yatış gerektiren komplikasyonların daha sık görüldüğünü ekledi.
‘ÇABUK BULAŞIYOR, YÜZEYLERDE UZUN SÜRE HAYATTA KALIYOR’
Adenovirüsün okullar ve askeri birlikler gibi toplu yaşam alanlarında hızla yayıldığına dikkat çeken Dr. Sedat Irmak, sağlıklı bireylerde enfeksiyonun hafif-orta şiddette üst solunum yolu belirtileriyle seyrettiğini belirtti.
Dr. Irmak, “Adenovirüs çok kolay bulaşır. Damlacık yolu ile enfekte olan kişilerin temas ettiği yüzeylerde uzun süre hayatta kalabilir. Bu nedenle el hijyenine dikkat etmek, yaşam alanlarını iyi havalandırmak ve düzenli olarak temiz tutmak hastalıktan korunma konusunda faydalıdır.” ifadelerini kullandı.
GENELDE GRİPLE KARIŞTIRILIYOR, BU BELİRTİLERE DİKKAT!
Uzm. Dr. Sedat Irmak, “Adenovirüs enfeksiyonları grip ile oldukça benzer bir seyir gösterir. Her iki durumda da yüksek ateş ve boğaz ağrısı beklenmektedir. Gripte yaygın ve şiddetli vücut ağrısı daha belirginken, adenovirüs enfeksiyonunda genellikle konjonktivit (kırmızı göz) sıklıkla görülmektedir. Ayrıca, adenovirüs enfeksiyonlarında sindirim sistemine ilişkin belirtiler gibi ishal gibi bulgular da tabloya eşlik edebilir.” şeklinde uyarıda bulundu.
ADENOVİRÜS, DİĞER KIŞ VİRÜSLERİYLE BİRLİKTE GÖRÜLEBİLİR Mİ?
Bu soruya Uzm. Dr. Pınar Karadeniz, “Evet, adenovirüs diğer kış virüsleriyle birlikte aynı anda görülebilir” cevabını vererek, “Klinik pratikte özellikle çocuklarda yapılan solunum yolu testlerinde grip veya Covid-19 ile birlikte adenovirüsün de tespit edildiği gözlemlenmektedir. Ancak bu durum, her zaman hastalığın çok ağır seyredeceği anlamına gelmez. Fakat, birlikte enfeksiyon durumunda ateş süresinin uzaması, öksürüğün daha inatçı seyretmesi ve solunum yolu bulgularının belirginleşmesi daha sık görülebilir. Bağışıklık sistemi zayıf bireylerde ise tablo daha yakından izlenmeli ve zorlu bir seyir gösterebilir.” dedi.
ADENOVİRÜS İÇİN SPESİFİK BİR ANTİVİRAL TEDAVİ VAR MI?
Dr. Pınar Karadeniz, adenovirüs için toplumda kullanılan onaylı spesifik bir antiviral tedavi bulunmadığını belirterek, “Tedavinin temelini destekleyici yaklaşımlar oluşturur; yeterli sıvı alımı, ateş kontrolü, dinlenme ve olası komplikasyonların izlenmesi önceliklidir.” dedi.
“Klinik olarak belirtiler genellikle günler ile birkaç hafta içinde geriler. Ancak virüsün, dışkı ve solunum salgılarında daha uzun süre varlık gösterebileceği bilinmektedir. Bu nedenle, bir çocuk iyi hissetse bile bir süre daha bulaştırıcı olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.” şeklinde sözlerini tamamladı.
