İran, dünya petrolünün yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı tıkayınca, ABD/İsrail saldırıları da burada düğümlendi. Dünyayı tedirgin eden savaşın kaderi Hürmüz’de… Trump, Çin ve Japonya’dan yardım beklediğini bile söyledi. Boğazdaki tanker trafiğinin aksaması şimdilik İran’ın en büyük avantajı gibi görünüyor. Uluslararası piyasalarda petrol fiyatları üzerinden başlayacak dalgalanmanın ABD/İsrail üzerindeki baskıyı artırması ve bu baskının da İran’a saldırıları durdurması bekleniyor.
HACER DAĞLARI İRAN’A AVANTAJ
Saldıran taraflar ve İran dışındaki neredeyse bütün dünyanın gözü kulağı Hürmüz Boğazı’nda. Boğaz, İran’ın hakimiyetinde. Boğazın Umman ile İran arasındaki en dar yeri 33 kilometre. Bunun da sadece üç kilometrelik kısmı gemi/tanker geçişine müsait. Dolayısıyla bu dar alana sıkışan geçiş bölgesi, olağanüstü durumlarda İran’ın buraya kolayca müdahalesini sağlayabiliyor. Körfez ülkelerinin 1979’dan beri İran ile genel olarak iyi ilişkileri oldu. Ancak boğazın alternatifini de aramaktan geri durmadılar. Ama muhtemel alternatiflerin önünde mali boyutları dışında çok önemli bir engel var: Hacer Dağları… Bir kısmı Umman, bir kısmı da BAE içindeki bu dağlar, Hürmüz Boğazı'nın en ucundaki Musandam yarımadasından diğer uçtaki Sur’a kadar 500 kilometrelik hat üzerinde adeta doğal bir set oluşturuyor. 3 bin metreye kadar yüksekliği ve onlarca kilometre genişliğiyle bu dağlar, Türkiye’de Karadeniz’e paralel uzanan Kuzey Anadolu dağ sıralarını hatırlatıyor.
KANAL İMKÂNSIZ
Körfez ülkeleri bir araya gelip Birleşik Arap Emirlikleri ile Umman Denizi arasında Süveyş benzeri bir kanal açmak isteseler, körfezden Umman Denizi'ne uzanan hatta önlerine işte bu Hacer Dağları çıkıyor. Bugünün imkanlarıyla bile kendine has topografyaya sahip bu dağları aşmak neredeyse imkânsız. Kaya kütleleriyle kaplı derin vadiler, kırık topografya yüzlerce milyar dolarlık masraflar göze alınsa bile böyle bir alternatifi imkânsız hale getiriyor. Geçmişte gündeme gelen bu tür projeler, zaten gündemde yer bile bulamadan ortadan kalkmış.
EN DAR YERİ DE ÇOK YÜKSEK
Umman’ın boğaza bakan kısmındaki Musandam yarımadasında, körfez ile Umman Denizi arasındaki mesafe birkaç kilometreye kadar düşebiliyor. Ancak burada da Hacer Dağları’nın uzantısı devasa kayalıklardan oluşuyor ve 2 bin metreye kadar yükselen noktalar var. Buraların da yarılıp Yunanistan’daki Korint Kanalı benzeri bir kanal açılmasını yine imkânsızlaştırıyor. Ayrıca Umman, İran ile öteden beri gayet iyi ilişkilere sahip ve bu tür projelere Körfez ülkeleri kadar istekli olması da beklenmiyor.
BORU HATLARINA DA ENGEL
Birleşik Arap Emirlikleri, Hürmüz’ü ‘bypass’ etmek için boru hatları da kullanıyor. Abu Dabi ile Umman tarafındaki Fuceyre arasında 2012’den beri günlük 1,5 milyon ton ham petrol taşıyabilen 400 kilometrelik bir boru hattı var. Ayrıca bir başka boru hattı ile de doğal gaz taşınıyor. Hacer Dağları, Basra Körfezi ile Umman Denizi arasındaki boru hatlarını da kısıtlıyor.
KIZILDENİZ’DE DE HUSİLER VAR
Suudilerin Hürmüz alternatifiyse “Doğu-Batı Boru Hattı” olarak da bilinen yaklaşık 750 mil uzunluğundaki günlük 7 milyon varil kapasiteli boru hattıdır. Bu hat, körfezden aldığı ham petrolü Suudi Arabistan üzerinden Kızıldeniz’e indiriyor. Hacer Dağları gibi doğal bir engel olmadığı için bu boru hattının genişletilmesi de mümkün.
SON ALTERNATİF TÜRKİYE
Ayrıca Irak petrollerinin körfezden nakledilen kısmının Kerkük-Ceyhan hattı üzerinden emniyetle taşınması da Irak’ın alternatifi olarak gündemde…
