Her yıl dünya genelinde milyonlarca kişiyi etkileyen kanser, sağlık politikalarının en önemli konularından biri olmayı sürdürüyor. 4 Şubat'ta kutlanacak Dünya Kanser Günü öncesinde gerçekleştirilen açıklamalarda, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Uluslararası Kanserle Mücadele Birliği (UICC), ülkeleri sadece tedavi olanaklarını artırmaya değil, aynı zamanda önleme programlarını güçlendirmeye, tarama hizmetlerini yaygınlaştırmaya ve kanser bakımını toplumun tüm kesimleri için erişilebilir hale getirmeye davet ediyor.
Yalnızca Klinikle Kalmasın
2025-2027 dönemini kapsayan küresel kampanya çerçevesinde benimsenen “United by Unique” yani “Benzersizlikle Birleşiyoruz” teması, kanserle mücadelede standart çözümlerin ötesine geçilmesi gerektiğini vurguluyor. Mesaj oldukça açık: Her hastanın deneyimi farklı, ihtiyaçları farklıdır ve sağlık sistemleri bu çeşitliliği karşılayabilecek esneklikte olmalıdır. UICC’nin 2026’ya yönelik değerlendirmelerinde, hasta yolculuğunun sadece klinik tedavi ile sınırlı kalmaması; aynı zamanda psikolojik destek, rehabilitasyon, sosyal hizmetler ve yaşam kalitesini artıran uygulamaların da sistemin ayrılmaz bir parçası haline gelmesi gerektiği ifade ediliyor.
Erken Tanıya Erişim Adil Olmalı
WHO tarafında ise eşitsizlikler ana gündem maddelerinden biri. Kurum, birçok ülkede erken tanı olanaklarına ve modern tedavilere erişimde ciddi farklılıklar bulunduğuna dikkati çekiyor. Gelir düzeyi düşük bölgelerde tarama programlarının yetersizliği, sağlık altyapısındaki eksiklikler ve finansman sorunları, kanserden kaynaklanan kayıpları artıran temel faktörler arasında yer alıyor. Bu bağlamda WHO, birinci basamak sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesini, toplum temelli tarama programlarının yaygınlaştırılmasını ve koruyucu hekimlik politikalarının önceliklendirilmesini öneriyor.
Tütüne Katı Müdahale
Önlenebilir risk faktörleri de “2026” mesajlarının merkezinde yer alıyor. Tütün kullanımı, alkol tüketimi, obezite, sağlıksız beslenme, fiziksel hareketsizlik ve hava kirliliği gibi unsurların kanser riskini ciddi şekilde artırdığına dikkat çeken kuruluşlar, hükümetleri daha sıkı tütün kontrolü, sağlıklı yaşamı teşvik eden düzenlemeler ve çevresel riskleri azaltmaya yönelik politikalar geliştirmeye çağırıyor. Rahim ağzı kanserine karşı HPV aşılaması ve düzenli tarama programları gibi önleyici uygulamalar da küresel ölçekte hızlandırılması gereken başlıklar arasında bulunuyor.
Ulusal Program Çağrısı
UICC, Dünya Kanser Günü’nün yalnızca bir farkındalık tarihi olarak kalmaması gerektiğini vurguluyor. Kuruluşun açıklamalarında, 2026’da odak noktasının somut politika adımları olduğu belirtiliyor: “Ulusal kanser kontrol planlarının güncellenmesi, sağlık personelinin eğitimi, veri altyapısının güçlendirilmesi ve araştırma-geliştirme yatırımlarının artırılması.” Ayrıca sivil toplum, akademi ve özel sektörün de sürece daha aktif biçimde dahil edilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Düşük Gelirli Ülkeleri Etkileyecek
Birleşik Krallık merkezli bilimsel tıp dergisi Lancet’te yayımlanan güncel rapora göre, yeni kanser vakaları ve ölümlerindeki beklenen artıştan en çok düşük gelirli ülkeler etkilenecek. Tedavilerdeki ilerlemelere ve risk faktörlerini azaltma çabalarına rağmen dünya genelinde kanserden ölenlerin sayısının önümüzdeki 25 yıl içinde yaklaşık yüzde 75 oranında artmasının beklendiği belirtiliyor. Raporda bu artışın 2050 yılında 18.6 milyon insanın kanserden ölmesi anlamına geldiği ifade ediliyor. Analiz, şu anda kanser ölümlerinin yüzde 40’ından fazlasının sigara, sağlıksız beslenme ve yüksek kan şekeri gibi 44 “değiştirilebilir” risk faktörüyle bağlantılı olduğunu da ortaya koyuyor.
Sembolik Mesajla Kalmamalı
Kanserle mücadelede gerçekleştirilecek etkinlikler, kampanyalar ve resmi açıklamalar ile birlikte, dünya genelinde milyonlarca insanın dikkati bir kez daha kanserle mücadeleye çevrilecek. Uluslararası kuruluşlar, bu yılın yalnızca sembolik mesajlarla değil, ölçülebilir ilerlemelerle hatırlanmasını talep ediyor. 2026’nın ana hedefi ise net: Daha erken tanı, daha adil erişim ve insanı merkeze alan bir sağlık sistemi.
