Denizlerdeki artan kirlilik ve aşırı avlanma sorunları, özellikle “sessiz katil hayalet ağlar” olarak bilinen atık balık ağları ile birleşerek deniz ekosisteminin geleceğini tehdit ediyor. Trabzon'da yürütülen Avrupa Birliği (AB) İnterreg programı kapsamında, 2024 yılında başlatılan BlackNETs projesi ile bu hayalet ağların tespit ve temizliği için çalışma başlatıldı. Türkiye, Romanya, Gürcistan ve Bulgaristan'ın yer aldığı bu proje çerçevesinde deniz altında biriken terk edilmiş ağlar ile av malzemelerinin yerleri tespit edilerek, Karadeniz'den yaklaşık 10 ton hayalet ağ çıkarıldı. Proje, 2026 yılında tamamlanacak olup, deniz ekosistemine zarar veren hayalet ağların, canlı çeşitliliğini azalttığı ve mikroplastik kirliliğine dönüştüğü belirlendi. 
KARADENİZ'DE YENİ EKOSİSTEM RESTORASYONU PROJESİ
Toplanan veriler doğrultusunda, Karadeniz'de ekosistem restorasyonuna yönelik yeni bir proje başlatıldı. AB destekli “ROWER” projesi ile Tarım ve Orman Bakanlığı işbirliğiyle koruma altına alınması gereken alanlar belirlendi. Bu alanlarda hayalet ağ temizliği yapılırken, ekosistem restorasyonu üzerine araştırmalar da yürütülecek. Su altı robotları ile hayalet ağların tespiti ve çıkarılması sağlanacak; ayrıca kamera ve yapay zeka sistemleri ile su altındaki canlı çeşitliliği sürekli izlenecek. Proje, hayalet ağların etkilerinin azaltılması ve biyoçeşitliliğin korunmasını hedefliyor ve toplamda 14 ülkeden 34 ortak katılım sağlayacak.
'KARADENİZ'DE KİLOMETRELERCE UZUNLUKTA HAYVAN AĞLARI TESPİT EDİLDİ'
KTÜ Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Coşkun Erüz, atık ağların zamanla mikroplastiğe dönüştüğüne dikkat çekerek, “Amacımız; Karadeniz'deki plastik ve çöp atıklarının yanı sıra deniz altında birikmiş ya da su içerisinde serbest yüzen balık ve diğer organizmaları avlamaya devam eden hayalet ağları inceleyip temizlemekti. Proje kapsamında yaklaşık 2 bin kişiye eğitim verildi. Balıkçılarla bilgi paylaşımları gerçekleştirildi. Kamu kurumları ve diğer ekiplerle birlikte toplamda 10 ton hayalet ağ toplandı. Bunu azaltmamız gerek; çünkü hayalet ağlar denizde kaldığı sürece kontrolsüz avlanmaya devam eder, bu da hem ekonomik kayıplara hem de biyoçeşitliliğin azalmasına neden oluyor. Parçalandıklarında mikroplastik kirliliğine dönüşüyor” şeklinde konuştu.
'HABİTAT İYİLEŞTİRME ÇALIŞMALARI DEVAM EDECEK'
Prof. Dr. Erüz, yenilikçi sistemlerle habitat iyileştirme çalışmalarının yapılacağını belirterek, “Hayalet ağların en kısa sürede tespit edilip toplanması gerekiyor. Bunun için birlikte çalışmalıyız. Biz akademisyenler bilgi üreteceğiz, özel sektör geri dönüşüm yapacak, belediyeler de temizlikte destek verecek ve Tarım ve Orman Bakanlığı balıkçılarla iş birliği yapacak. Bu bağlamda ROWER projesini başlattık. AB destekli olarak Trabzon'da pilot bir çalışma gerçekleştirilecek. Ekolojik olarak önemli sahalarda temizleme çalışmaları yapılacak ve biyoçeşitliliği artırmak için yeni teknikler kullanılacak. Su altı robotları ile ağlar tespit edilip geri kazanılacak, su altındaki canlı çeşitliliği yapay zeka sistemleriyle izlenecek” dedi.
'KARADENİZ'DE EKOSİSTEM RESTORASYONU HEDEFİ'
KTÜ Deniz Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Rafet Çağrı Öztürk, hayalet ağların en az zararla alınabilmesi için su altı aracı geliştireceklerini söyledi ve “Projemiz destek aldı. 14 farklı ülkeden 34 ortakla birlikte yaklaşık 12 milyon avroluk bir bütçeye sahibiz. Karadeniz Teknik Üniversitesi olarak uygulamalar ve bilimsel çalışmalarla aktif bir rol üstleneceğiz. Amacımız, Karadeniz'de ekosistem restorasyonu yapılmasıdır. Deniz kirliliği ve hayalet ağlar ile biyolojik çeşitliliğin korunmasını sağlayacak saha çalışmaları gerçekleştireceğiz. Kullanacağımız yöntemler yenilikçi ve tahribat yaratmayacak” şeklinde konuştu. 
'KARADENİZ'DE KORUMA ALANI YETERSİZ'
Doç. Dr. Öztürk, hayalet ağların yerlerini belirleyerek daha verimli çıkarma hedefinde olduklarını belirtti ve “Stereo kamera sistemleri kullanacağız. Bu ağların su ortamından en az zararla çıkarılması için su altı aracı geliştirilecek. 4 yıl boyunca yoğun çalışarak ekosistem izlemeleri yapacağız. Hedefimiz, Karadeniz'deki hayalet ağların etkilerini azaltmak ve farkındalık yaratmak. Bununla birlikte, koruma alanlarının yetersiz olduğunu ve biyoçeşitliliği değerlendirme çalışmalarının devam edeceğini vurguladı” dedi.
