Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadelede Yeni Dönem: Naylon Faturaya KAŞİF Engeli

Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamuyounda naylon fatura olarak bilinen sahte faturalarla mücadele için yapay zeka destekli analiz uygulaması KAŞİF'i devreye alarak günlük 4 milyon mükellefi taramaya başladı.

SAHTE FATURA İLE MÜCADELE

Kayıt dışı ekonomiyle mücadelesine kesintisiz devam eden Bakanlık, gerçek mal teslimi veya hizmet olmaksızın düzenlenen sahte faturalarla olan savaşında yeni bir adım attı.

Sahte belgeyle mücadelesini kural tabanlı çalışan Sahte Belge Risk Analiz Programı (SARP) ve Riskli İade Takip ve Analiz Programı (RİTAP) ile sürdüren Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) bu mücadelede yeni bir aşamaya ulaştı.

Sahte belge düzenleyenler ve haksız iade talep edenler artık yapay zeka tabanlı analiz uygulaması KAŞİF sayesinde sürekli olarak izleniyor.

Makine öğrenmesi ve yapay zeka teknolojilerine dayanan KAŞİF, Başkanlığın teknoloji birimi GİB Teknoloji ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü tarafından geliştirildi.

Kural tabanlı olmaksızın çalışan KAŞİF, yapay zeka modeli sayesinde büyük verileri günlük analiz ederek riskli durumları belirliyor. Mükelleflerin davranış değişiklikleri KAŞİF tarafından izleniyor ve her yeni durum tekrar analiz edilerek riskli mükellefler tespit ediliyor.

YAPAY ZEKAYLA 4 MİLYON MÜKELLEF GÜNLÜK OLARAK ANALİZ EDİLİYOR

Büyük veri platformları üzerinde faaliyet gösteren ve terabaytlarca veri üzerinden analizler yapan KAŞİF, günlük yaklaşık 4 milyon mükellefi inceliyor.

Uygulama sayesinde çok sayıda kategoriye ait bilgi ve durum izlenerek riskli noktalar hızlı ve doğru bir şekilde belirleniyor.

Mükellefiyet, fatura, tahakkuk, tahsilat, ithalat, ihracat, beyanname, bildirim, işletme ve üretim kapasitesi gibi birçok başlıkta veriler analiz edilerek riskli durumlar güncel olarak raporlanıyor.

Mükellef davranışlarındaki değişiklikleri otomatik olarak algılayarak riskli durumları tespit etme yeteneğine sahip bu uygulama sayesinde sahte belge düzenleyenler ve haksız iade talep eden mükellefler etkin bir şekilde belirleniyor.

SAHTE BELGE DÜZENLEMEK İÇİN KURULAN ŞİRKETLER AYNI GÜN BELİRLENİYOR

KAŞİF, uygulamaya geçer geçmez sahte belge düzenleme riski yüksek olan mükelleflere yönelik önemli tespitlerde bulundu. Örneğin, toptan ticaret alanında faaliyet gösteren bir mükellef, alım yapmadan mükellefiyet tesis ettirdiği gün 3 farklı fatura düzenlediği belirlendi.

Kuruluş tarihinin ardından 5 gün içinde sahte belge düzenleme riski taşıyan farklı mükelleflerden biri 50 milyon lira tutarında 5 sahte fatura düzenledi. Bir şirkette çalışan biri adına farklı vergi dairelerinde kurulan 7 şirketin 6'sıyla sahte belge düzenleme amacı gütüldüğü saptandı ve bu şirketler tarafından düzenlenen fatura tutarı 246 milyon lira olarak hesaplandı.

Son 3 ayda kurulan ve toplam 276 milyar lira tutarında fatura düzenleyen 2 bin 550 mükellefin yüksek risk taşıdığı ve sahte belge düzenlemek için özel olarak kurulduğu tespit edildi.

Beyannamesinde 7.7 milyon lira iade edilecek KDV bildiren bir mükellefin, talep edilen iade tutarının haksız olduğu anlaşılmıştır.

RİSKLİ MÜKELLEFLER VERGİ İNCELEMESİNE SEVK EDİLEREK VERGİ DAİRELERİNE BİLDİRİLİYOR

Sahte belge düzenleme riski yüksek bulunan mükellefler, vergi incelemesi yapılmak üzere Vergi Denetim Kuruluna bildiriliyor. Bu mükellefler ayrıca bağlı oldukları vergi dairelerine iletilerek iş yerlerinde yoklama yapılıyor. Vergi dairelerinde kurulan komisyonlar, sahte belge düzenlemek amacıyla mükellefiyet tesis ettirenlerin kayıtlarını kapatmakta karar alıyor.

“RİSK ANALİZ ALTYAPISI SÜREKLİ YENİLENİYOR”

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, en son teknoloji uygulamaların kayıt dışı ekonomiyle mücadele konusunda etkinliğini artırdığını belirterek, “Kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yeni bir döneme girdik. Yapay zeka ve makine öğrenmesi gibi teknolojilerle artık kayıt dışı faaliyetleri anında tespit ediyor ve gerekli işlemleri yapıyoruz. Tüm mükelleflerimizi kayıtlı kalmaya davet ediyorum.” dedi.

Gelir İdaresi Başkanlığının risk analiz altyapısını sürekli olarak yenilediğinin altını çizen Şimşek, “Bu uygulamalarla kayıt dışı ekonomiyle etkili bir şekilde mücadele etmeye ve rekabet eşitsizliklerine neden olan uyumsuzlukları önlemeye devam edeceğiz.” şeklinde konuştu.