Külçe Altın Yerine Farklı Materyaller Gösterdi

Avrupa Birliği ve Serbest Ticaret Anlaşması gerçekleştirdiğimiz ülkeler dışındaki bölgelerden gelen işlenmiş altına, 8 Ağustos 2023 itibarıyla uygulanan %20'lik ek mali yükümlülük sonrasında, ithalat verilerinde görülen olağan dışı artışlar müfettişleri harekete geçirdi. Ticaret Bakanlığı, 2024 yılında altın ithalatındaki dengesizlikleri gidermek adına bir inceleme süreci başlattı. Müfettişler, kota uygulamasını atlatmaya çalışan birçok firmayı takibe aldı. Rapora göre, 12 tonluk ithalat kotasını aşmaya çalışan firmaların, külçe altın yerine kağıt üzerinde işlenmiş mücevher ithal ettikleri tespit edildi. Böylece hem kota delindi hem de milyonlarca liralık ek vergiden kaçınıldığı belirlendi. Ayrıca bazı firmaların, 24 ayar yerine altın ayarını 22 ayar olarak göstererek gümrük değerini düşürdükleri ve bu yolla vergi yükümlülüklerini azalttıkları saptandı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, 25 Şubat 2025'te tamamlanan raporun ardından operasyon için düğmeye bastı ve SABAH, ardı ardına yapılan operasyonlara zemin hazırlayan rapora ulaştı.

'Kağıt Üstünde' Mücevher
Bakanlık müfettişlerinin hazırladığı ayrıntılı raporda, firmaların kullandığı yöntemler tek tek incelendi. 12 tonluk ithalat kotasını aşmak isteyen firmaların, sınıflandırma değişikliği (GTİP kaydırması) yöntemiyle kağıt üzerinde “mücevher” formunda ithalat yaptıkları belirlendi. Bu firmalar, ithal ettikleri ürünleri piyasada eriterek aslında külçe altın ihtiyacını karşıladıkları saptandı. Böylelikle hem kota delindi hem de milyonlarca liralık ek vergiden kaçınıldı.

Ayarı Düşürdüler
Raporda dikkat çeken bir diğer husus ise “ayar manipülasyonu” oldu. Bazı firmaların altın ayarını 24 ayar yerine 22 ayar olarak göstererek gümrük değerini düşürdükleri ve bu şekilde vergi yükümlülüklerinden kaçındıkları tespit edildi. Müfettişler, bu işlemlerin ticari teamüllerle açıklanamaz bir boyutta olduğunu ve dış ticaret rejimine karşı “planlı ve örgütlü” bir saldırı niteliği taşıdığını belirtti.

8 Ay Sonra Büyük Operasyon
Raporun tamamlanmasının üzerinden 8 ay geçtikten sonra başlatılan yargı süreci, büyük bir operasyona dönüştü. İlk olarak Ekim 2025'te İstanbul Altın Rafinerisi ve bağlantılı şirketlere yönelik gerçekleştirilen operasyonda, devletten alınan %3'lük ihracat desteğinin hileli yollarla elde edildiği iddia edildi. 24 ayrı tabela şirket üzerinden 543 milyon dolarlık hayali işlem yapıldığı ve devletin 12 milyon 537 bin dolarlık zarar uğratıldığı ifade edildi. Bu operasyonda 27 kişi gözaltına alındı.

Son Darbe 9 Ocak'ta
Soruşturmanın son aşaması 9 Ocak'ta gerçekleşti. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, liderliğini Erol Kurtulmuş'un yaptığı iddia edilen bir suç örgütüne yönelik bir operasyon gerçekleştirdi. Şirket sahiplerinin de aralarında bulunduğu 7 kişi hakkında gözaltı kararı çıkarken, operasyon düzenlenen adreslerde çok sayıda dijital materyal ve belgeye el konuldu. Soruşturmanın kapsamının yeni delillerle genişleyebileceği belirtiliyor.