Maden Alanlarında Rehabilitasyon Bedeline İlişkin Yeni Düzenleme

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Maden Sahalarında Rehabilitasyon Yönetmeliği'ni Resmi Gazete'de yayımlayarak yürürlüğe soktu.

Bu yeni düzenleme ile Maden Kanunu çerçevesinde gerçekleştirilen madencilik faaliyetleri sırasında topoğrafyası etkilenen veya değişen bölgelerde yapılacak rehabilitasyon çalışmaları ile ilgili süreçler belirlendi. Rehabilitasyon bedellerinin tahakkuku, tahsili, nemalandırılması, ödenmesi ve iadesi gibi konularla rehabilitasyon projeleri ve uygulamalarına ilişkin koordinasyon, yetki ve yükümlülükler netleştirildi.

Maden sahalarında rehabilitasyon işlemleri, madencilik faaliyetlerine başlanmasıyla birlikte başlatılacak, faaliyet süresince devam edecek ve işletmenin kapanmasının ardından tamamlanacaktır.

Ruhsatı geçerli, terk edilmiş veya iptal edilen maden sahalarının rehabilitasyonu, ruhsat sahipleri veya ruhsatı iptal edilen işletmeciler tarafından zorunlu olarak yapılacaktır.

Rehabilitasyon projeleri, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) onayına tabi olacak. Özel çevre koruma bölgelerinde gerçekleştirilen madencilik faaliyetleri için ayrıca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın onayı gerekecektir. Proje onayı alınmadan rehabilitasyon uygulamasına geçilemeyecek.

MAPEG, rehabilitasyon çalışmalarıyla ilgili denetimler gerçekleştirecek ve gerektiğinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan temsilci çağırılabilecek. Denetim sonuçları, ilgili idarelerle paylaşılacaktır.

KAMU ALANLARI VE ORMAN BÖLGELERİ İÇİN FARKLI PROSEDÜRLER

Hükümden düşen ve rehabilitasyon yükümlülüğünü yerine getirmeyen sahalarda, çalışmalar orman alanlarında ilgili orman idaresi, diğer alanlarda ise il özel idareleri veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları tarafından yürütülecektir. Orman vasfındaki alanlar, ağaçlandırma işlemleri tamamlandıktan sonra Orman Genel Müdürlüğü'ne devredilecektir.

Devlet ormanlarında gerçekleştirilecek rehabilitasyon projeleri, Orman Kanunu'na uygun bir şekilde hazırlanacaktır. Rehabilitasyon işlemlerinde aynı zamanda Çevre Kanunu ve madencilik faaliyetleri sonucu etkilenen arazilerin doğaya kazandırılmasına ilişkin mevcut mevzuat hükümleri uygulanacaktır.

Kamu kurum ve kuruluşlarına ait ham madde üretim izin alanlarının rehabilitasyonu, ilgili kamu idarelerinin sorumluluğunda olacaktır. Bu çerçevede yapılacak çalışmalar, kurum bütçelerinde bu amaç için ayrılan ödeneklerden karşılanacaktır. Yükümlülüğü yerine getirmeyen kamu kurumlarına eksiklikleri düzeltmeleri için bir ay süre tanınacak, bu sürenin sonunda yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda ise idari tedbir olarak faaliyet durdurulacaktır.

İŞLETME RUHSAT BEDELİNE EŞDEĞER REHABİLİTASYON BEDELİ

Yönetmelik kapsamında her yıl ocak ayının ilk günü, işletme ruhsat bedeline eşit tutarda rehabilitasyon bedeli tahakkuk ettirilecek ve bu bedelin tamamen ocak sonuna kadar yatırılması zorunlu olacaktır. Süresinde ödeme yapılmaması durumunda, yatırılmayan tutar haziran sonuna kadar gecikme zammı ile tahsil edilecektir. Bu sürede de ödeme yapılmaması halinde ruhsat iptal edilecektir.

Tahsil edilen rehabilitasyon bedelleri, ruhsat bazında izlenebilecek şekilde kamu bankalarında vadeli mevduat hesaplarında değerlendirilecektir. Nema oranı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın haftalık olarak yayınladığı, Türk lirası cinsinden bir aya kadar vadeli mevduat faizinin yüzde 75'inin altına düşmeyecektir.

Bu hesaplarda biriken tutarlar ve elde edilen nema geliri yalnızca rehabilitasyon çalışmaları için harcanacak; bu bedeller ve faiz gelirleri haczedilemeyecek, rehnedilemeyecek ve temlik edilemeyecektir.

BEDEL YETERSİZ KALIRSA FARK RUHSAT SAHİBİNDEN ALINACAK

Rehabilitasyon süreçlerinin onaylı projeye uygun şekilde tamamlandığı tespit edilirse, rehabilitasyon bedeli ilgili idarenin hesabına aktarılacaktır. İdarenin talebi ve gerekli hazırlıkları tamamlaması durumunda, ivedi veya zorunlu harcamalar için avans ödemesi yapılabilecektir. Avans tutarı, toplam iş maliyetinin yüzde 50'sini geçmeyecektir.

Rehabilitasyon için gereken harcamaların tahsil edilen rehabilitasyon bedelini aşması durumunda, kalan tutarın ödenmesi için ruhsat sahibine bir ay süre tanınacak. Bu süre içinde ödeme yapılmadığı takdirde, bu tutar kamu alacağı olarak gecikme zammı ile takip ve tahsil edilecektir.

YÜKÜMLÜLÜK YERİNE GETİRİLİNCE REHABİLİTASYON BEDELİ İADE EDİLECEK

Rehabilitasyon yükümlülüğünü tamamen yerine getiren ruhsat sahiplerine rehabilitasyon bedeli iade edilecektir. Kısmi rehabilitasyon durumunda iade, tamamlanması gereken işin maliyeti dikkate alınarak orantılı şekilde yapılacaktır. İade işlemleri, teknik ve mali değerlendirme raporuna dayanarak gerçekleştirilecek ve başvurularda vadesi geçmiş kamu borcunun bulunmaması şartı aranacaktır.

İşletilebilir maden rezervi bulunan sahalarda iade işlemleri, tüm rezervin çıkarılmasının ardından yapılacaktır. Hesaplamalar yıllık dönemler üzerinden yapılacaktır.

YETKİ PAYLAŞIMI VE GEÇİŞ HÜKÜMLERİ NETLEŞTİ

Ayrıca, Yönetmelik ile rehabilitasyon süreçleri için yetki paylaşımı da netleştirilmiştir.

Düzenlemede herhangi bir hüküm bulunmayan durumlarda, Maden Yönetmeliği ve diğer ikincil mevzuat hükümleri geçerli olacaktır.

Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce tahsil edilen çevre ile uyum bedelleri ve teminatlar, yeni sistem çerçevesinde değerlendirilecektir; yürürlük tarihinden önce rehabilitasyon uygulamasına başlanmış sahalar ise kapsam dışı tutulacaktır.

Yönetmeliğin uygulanmasını Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı üstlenecektir.