Demografik düşüş, üniversite ücretlerindeki artış, mezunların iş bulma zorluğu ve gençlerin yurt dışı eğitim ile alternatif öğrenme modellerine yönelmesi, üniversiteye olan talebi ciddi şekilde zayıflatıyor. Geçen yıl Yükseköğretim Kurumları Sınavı'na (YKS) toplam 2 milyon 560 bin 649 aday başvuruda bulundu. Yerleştirme aşamasında ise 1 milyon 412 bin 734 aday tercih yaptı. Bu tercihlerin sonucunda 785 bin aday üniversitelere yerleşme hakkı kazandı, fakat bunlardan 336 bini kayıt yaptırmadı. Bu konuyu, Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu eski Başkanı ve Başkent Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri öğretim üyesi Prof. Dr. Burhanettin Dönmez, Hürriyet'e şu şekilde değerlendirdi:
İş Garantisi Algısı Çöktü
“Üniversite, bilimsel, felsefi ve sanatsal üretim yapan bir merkezdir ancak günümüzde bu tanım önemli ölçüde aşınmıştır. Vakıf üniversitelerinin çoğunda ticari kaygılar belirleyici olmaya başladı. Bu yüzden üniversiteler kamusal bir kurum olmaktan ziyade yatırım alanı olarak algılanır hale geldi. Üniversite tercihindeki düşüşün ana nedeni istihdam sorunlarıdır. Geçmişte üniversite mezuniyeti Türkiye’de iş garantisi anlamına geliyordu. Bugün ise üniversite öğrencilerinin en büyük sorunu istihdam bulmaktır. Fen-edebiyat fakülteleri bilim üretmek hedefiyle açılmış olsa da birçok öğrenci öğretmen olmayı hedefliyor. Bu alan artık doygunluğa ulaştı. Üniversite şu an belirsiz bir geleceğe sahip ve yapılan yatırımların ne zaman karşılık bulacağı bilinmiyor.”
Genç Nüfus Azalıyor
Türkiye'deki genç nüfus giderek azalmakta. Bu demografik düşüş, mevcut üniversite sayısını taşıyamayacak bir tabloyu da beraberinde getiriyor. Önümüzdeki yıllarda üniversiteler, öğrenci eksikliğiyle daha da yüzleşmek zorunda kalabilir. Geçtiğimiz dönemde üniversiteyi kazanan ancak kayıt yaptırmayan 336 bin kişi mevcut. Bu rakam, basit bir hesapla yaklaşık 10 üniversiteye denk geliyor. Türkiye'de 20 binin altında öğrenciye sahip birçok üniversite bulunmakta. Bu eğilim devam ederse, ilerleyen yıllarda yetersiz öğrenci sayısı nedeniyle üniversitelerin kapanması gündeme gelebilir. Kazanıp kaydolmayan öğrenci sayısı bu yıl 336 bin ise önümüzdeki yıl bunun 500 bin olmayacağının bir garantisi yok.”
Bölgesel Okullara Geçiş
Üniversiteler arasındaki farklar derinleşiyor. Çok sayıda kurum “bölgesel üniversite” konumuna gerileyebilir. Bu üniversiteler, bulundukları ilin veya çevre illerin öğrenci taleplerine göre şekillenebilir. Öğrenci profili büyük ölçüde yerel düzeyde oluşacak ve bu durum mezunların ulusal ve küresel ölçekte rekabet gücünü zayıflatacaktır. Bugün iş dünyasının üniversite diplomasına yaklaşımı değişiyor. Özel sektör artık “Bu işi yapabiliyor musun?” sorusunu daha sık sormaya başladı. “Bir ay deneyelim, sonra konuşuruz” yaklaşımı sergileniyor. Küresel ölçekte bazı büyük şirketler diploma şartını kaldırdı. Üniversiteler ise belge ve sertifika verme kurumlarına dönüşebilir.”
Pandeminin Etkisi Olmuş
“Pandemi ile birlikte uzaktan eğitim hız kazanmış durumda. Dünyanın önde gelen üniversiteleri, uzaktan eğitimle uluslararası geçerliliği olan diplomalar sunmaya başladığında, yerel üniversitelerin durumu daha da zorlaşacak. Yabancı dili olan ve bu imkanlara erişebilen öğrenciler farklı alternatiflere yönelebilir. Bu durum uzun vadede sürdürülebilir değil. Üniversite sayısının azaltılması ve niteliğin artırılması gerekmektedir. Üniversitelerin pedagojik, etik ve akademik olarak özlerine dönmesi şart. Biz öğretim üyeleri olarak dikkat çekmekle sorumluyuz, ancak önlem alacak olanlar sistemin yöneticileridir.”
