Yapay zekâ ile üretilen müzik eserleri, müzik dünyasında tartışmalara yol açmaya devam ederken, genç sanatçı Eda Tat, sesinin izinsiz bir şekilde kopyalandığını iddia ederek isyan etti. Sosyal medya platformunda konuyla ilgili bir video paylaşan Tat, “Duyduğunuz yapay zekâ şarkılarındaki ses bana ait. Sesimi çaldılar ve kullanıyorlar” şeklinde konuştu.
Kocaman Bir Hırsızlık
Eda Tat, kendi sesiyle oluşturulan şarkıların dijital platformlarda yayımlandığını ve o paylaşımlarda fotoğraflarının da kullanıldığını belirtti: “Sesimi çalmaları yetmiyor, gidip fotoğrafımı da koyuyorlar. Kendilerine ulaşmaya çalıştığımda, utanmadan ‘Bu şarkı yapay zekâ’ diyorlar. Madem bu şarkı benimle ilgili değil, neden benim fotoğrafım var? Düşünün, yapay zekâ ile sesiniz çalınıyor, şu anda dinlediğiniz birçok şarkıda kullanılıyor. Hatta bir tanesi oldukça popüler oldu. Her yolu denediler ama o sesteki tını tam olarak benim sesim. Yani bu büyük bir hırsızlık.”
Büyük Zorluklar Yaşadım
Sokak müzisyenliği yapmış olan ve son dönemde sosyal medya üzerinden paylaştığı şarkılarla tanınan Eda Tat, uğradığı adaletsizliği kamuoyuna duyurmak için çaba sarf ettiğini ifade etti. “Sokak müzisyenliğini bırakalı bir yıl oldu ama hâlâ içerik üretmeye devam ediyorum. Sokak müziği dönemim boyunca birçok zorlukla karşılaştım. Ne zorluklarla mücadele ettiğimi kimse bilmiyor. Bu kadar mücadele verdikten sonra böyle büyük bir haksızlık yaşamak benim için oldukça zor. Sesimi duyuracağım, vicdanı olan hiç kimsenin kayıtsız kalmayacağını düşünüyorum.”
Sesim Birebir Kopyalanmış
HÜRRİYET’e verdiği demeçte Eda Tat, dijital platformlarda yayınlanan “Sensizlik” başlıklı videoda hem sesinin hem de görüntüsünün kullanıldığını dile getirdi: “Bahsettiğim şarkı, ‘Sensizlik’ adlı Azerbaycan parçası. Sesimin birebir kopyasını yapmışlar ve bir de yapay zeka ile fotoğrafımı koymuşlar. Kendilerine ulaştığımda ‘Bu ses yapay zekâ, sizinle alakası yok. Fotoğrafı biz aldık’ dediler. ‘Madem kullanmışsınız, en azından adımı yazın’ dediğimde ise ‘Bizi ilgilendiren bir mesele değil’ diyerek beni engellediler. Sesimin bana ait olduğu açıkça ortada. Bu haksızlığı neden duyurmuyorum dedim ve paylaşım yaptım. Ben bu yol için büyük emek harcıyorum. Bir gün uyanıyorum ve milyonlara ulaşan şarkılarım var ama sesimin sahibi ortada yok.”
Fotoğramı da Kullanmışlar
Eda Tat, durumu şans eseri öğrendiğini anlattı: “Annem sosyal medya üzerinden şarkıyı tesadüfen dinlemiş ve benim sesim olduğunu sanmış. Bana gösterdi, bakınca fotoğrafımı da kullandıklarını gördüm. Şu anda milyonlarca insan bu şarkıyı dinliyor. Ben şans eseri fark ettim. Her yerde bana benzer şeyler görüyorum. Anatolian Lab’in paylaşımında da bir yapay zeka kadın tasarlamışlar, o bile benden izler taşıyor.”
Dava Açacağım
Genç sanatçı, hangi adımları atacağı konusunda ise “Dava açmayı düşünüyorum. Şu an avukatım ile süreci ilerletiyoruz. Öncelikle sosyal medyada duyurduğumda, insanların burada bir haksızlık olduğunu fark etmelerini amaçlıyorum. Yapay zeka ciddi bir sorun. Şarkılardaki ses benim sesime benzetilmiş ya da tınımın alınmış olması mümkün. Uzun bir süreç olacak ama işin peşini bırakmayacağım” şeklinde konuştu.
Spotify Beni Yapay Zeka Sanıyor
Eda Tat, sesinin Spotify' da ‘yapay zeka’ olarak algılandığını ifade etti: “Spotify, benim şarkılarımı yapay zeka listelerine ekliyor. Bu durum çok ilginç.”
Yapay Zekâ ile İlgili Yasal Düzenleme Gerek
Peki, hukuki boyutu nedir? Avukat Hayati Şahin, “Ses başlı başına bir eser değil. Ses daha çok icradır. Bir sanatçının sesi, tek başına eser olarak değerlendirilmez” diyerek sesi taklit edilen sanatçının konuyu yargıya taşıyabileceğini belirtti. “Eser sahibinin izni ile bir eseri icra eden kişi, komşu hak sahibi sayılır ve sesi eser üzerinde birtakım haklara sahiptir. Eğer sesini taklit ediyorlarsa, sanatçı bunun için zarara uğruyorsa ve karşı taraf gelir elde ediyorsa, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FESEK) kapsamında ihtisas mahkemelerine başvurup bunu tespit etmeleri gerekir. İspat gereklidir. Sesinden gelir elde edildiğini ispat ederse, bunu yasaklatabilir. Daha önce gelir elde etmişlerse, maddi ve manevi tazminat davası açabilir. Bazı sesler çok ayırt edicidir, anlaşılır. Bilirkişi ses mühendisleri tarafından ses tınısına göre tespit yapılırsa, şarkıların kullanımı yasaklanabilir.”
‘Melodi Yap’ Diyorsun Yapıyor
Yapay zekâ gibi teknolojik ilerlemelerle ortaya çıkan telif hakları konusunda ciddi sorunlar bulunmaktadır. Yaratıcılık ile yapay zeka ile üretim yapmak farklı bir şeydir. Sanatçıları rahatsız eden bu durum, emek vermeden yapay zekâya ‘Melodi yap’ dediğinizde sonuç alabilmenizdir. Bu bir sorun. Bununla ilgili barolar ve üniversiteler çalışıyor, mevcut yasalar yetersiz kalıyor ve yasal düzenleme gerekmektedir.
