UMUT HAKKI
Ömür boyu hapis cezası almış hükümlülerin cezalarının belirli bir süre sonra gözden geçirilmesi ve tahliye olanağının sürekli açık tutulması talebi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi kararlarına dayandırılıyor. Demokratik Emek Partisi (DEM Parti), İmralı Cezaevi'nde tutulan Abdullah Öcalan'ın fiziki özgürlüğünü raporunda talep ederken, MHP ise durumu şartlı olarak gündeme getiriyor. MHP'nin metninde, PKK'nın yurtiçi ve yurtdışındaki bileşenlerinin tamamen ortadan kaldırıldığına dair MİT ve TSK raporları Cumhurbaşkanı'na sunulduğunda, “Gazi Meclis bağımsız iradesiyle bir düzenleme yapabilir” ifadesi yer alıyor.
EVE DÖNÜŞ DÜZENLEMESİ
MHP, çeşitli statüdeki örgüt üyelerini kapsayacak şekilde detaylı infaz düzenlemeleri öneriyor. MHP'nin öneri metninde, “Suç İşlememiş Örgüt Üyelerinin Durumu. Yakalanan Üye ve Pişmanlık. Lehe Kanun Uygulaması. Şartlı Tahliye. İnfaz Kanununda İndirim/Şartlı Salıverme” maddeleriyle infaz şartlarının belirlenmesi isteniyor. MHP, mevcut hukuk düzenlemelerinde yer alan hakların uygulanmasının yanı sıra, “Bu kişilerle ilgili denetim süresi boyunca siyasi faaliyet yasağı getirilmelidir” önerisinde bulunuyor. MHP, af düzenlemesine karşı çıkarak, işlenen fiillere af getirecek düzenlemelerin olumsuz sonuçlar doğuracağını savunuyor.
EYLEME VE STATÜYE GÖRE İNDİRİM
AK Parti, duruma özgü “çerçeve bir kanun” ile infaz şartlarının gözden geçirilmesini öneriyor. AK Parti, bu kanunun “ölçülü ve geçici istisnalar niteliğinde” olacağını belirtiyor ve örgüt mensuplarının bireysel sorumluluklarını değerlendiren bir yaklaşım benimsendiğini vurguluyor.
DEM Parti ise kapsamlı bir Barış Yasası önererek, demokratik entegrasyonu hedefliyor. Bu yasa tasarısı, Terörle Mücadele Yasası, Türk Ceza Yasası ve infaz düzenlemelerinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ile Anayasa Mahkemesi kararlarına dikkat edilerek yapılacak değişiklikleri kapsıyor.
CHP de, demokratikleşme hedefi doğrultusunda ceza yasalarıyla Terörle Mücadele Yasası'nda Anayasa Mahkemesi kararlarına uyumu içeren değişiklik önerileri sunuyor.
Yeni Yol Partisi'nin (YYP) önerileri arasında “Silahsızlanma ve Toplumsal Bütünleşme Kanunu” ile “Bağımsız İzleme-Denetim Komisyonu Yasası” bulunuyor.
TOPLUMSAL UYUM
AK Parti, MHP ve DEM Parti, örgüt üyeleri ve sempatizanları için “toplumsal uyuma” dair ayrı başlıklar açtı. AK Parti, “Bireylerin sürece uyumunun izlenmesi, suçu tekrarlama olasılığını azaltan bir hukuki güvenlik mekanizması oluşturacaktır” görüşünü savunuyor. MHP ise, “Üç aşamalı özel bir düzenleme yapılmalı. Silahların bırakılması, örgüt mensuplarının resmi nedenlerle adli mercilere teslim olması ve rehabilitasyon süreci” öneriyor.
DEM Parti, “Demokratik yaşama katılımın temel aracı olan siyaset hakkının önündeki engellerin kaldırılması gerekmektedir” diyerek, özellikle siyasi partiler hukuku ve seçim mevzuatının gözden geçirilmesini talep ediyor. CHP'nin önerileri ise genelde Kürt sorununa çözüm arayışı çerçevesinde şekilleniyor ve 21 Mart Nevruz Bayramı'nın resmi tatil ilan edilmesini öneriyor.
YYP, örgütten ayrılanlara psiko-sosyal destek sağlanmasını önerirken, “Zorunlu olmayan fakat erişilebilir psikososyal destek programları, yasa kapsamında güvence altına alınmalıdır” görüşünü belirtiyor.
DEMOKRATİKLEŞME
Komisyona katılan tüm partiler, sürecin genel bir demokratikleşme ikliminin oluşmasını talep ediyor. AK Parti'nin teklifinde, “Bu adımlar sonucunda oluşacak yeni iklim, ülkedeki demokratik standartların düzeyini artıracak, alınacak sosyo-ekonomik tedbirler toplumsal güveni artıracak” ifadelerine yer veriliyor.
MHP, “Ülkenin Genel Demokratik Standartlarının Yükseltilmesi” başlıklı bir bölüm açarak, demokratik standartların yükseltilmesinin tüm siyasi partilerin önceliği olması gerektiğini vurguluyor. CHP'nin raporunun temelini ise daha önce yayımlanan “Demokratikleşme Paketi” oluşturuyor.
YYP, “Demokratik Güven Artırıcı Önlemler ve Uyum Yasası” ile Türkiye'nin özgün çatışma çözümü modeli yaratma hedefini destekliyor.
ÖZEL ŞARTLAR
AK Parti'nin önerisi çerçeve yasa ve ikincil düzenlemelere dair “İlkesel Eşik: Tespit ve Teyit Mekanizması” başlığı altında özel şartlar sunuyor. MHP, “Sahadaki durumun tespiti, örgütün fiili varlığının sona erdiğinin ilan edilmesi” gerektiğini belirtiyor. CHP, Kürt sorununa çözüm için herhangi bir şart sunmuyor.
DEM Parti, “Barış içinde yaşamanın şartlarından biri geçmişle yüzleşme ve hakikat arayışıdır” diyerek, adalet mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
YAZIM EKİBİ TOPLANIYOR
Partilerin rapor önerilerini sunmalarının ardından, komisyon gelecek hafta Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş başkanlığında rapor yazımı için bir araya gelecek. Raporun üst komisyonda karara bağlanmasından önce, yazım ekibi metinleri ortaklaştırmayı hedefliyor.
