Türkiye'nin Doğu, Güneydoğu, Akdeniz, İç Anadolu ve Karadeniz bölgeleri, 6 Şubat 2023'te meydana gelen Kahramanmaraş merkezli 7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki depremler nedeniyle ciddi bir sarsıntı yaşadı. Bu felaket, 10 ili etkileyerek büyük yıkımlar ve can kayıplarına yol açtı. Depremin 3. yıl dönümünde değerlendirmelerde bulunan DEÜ DAUM Müdürü Prof. Dr. Hasan Sözbilir, “Dünyanın en güçlü depremlerinden birini yaşadık. Kısa sürede Hatay'dan Adıyaman'a ve Kahramanmaraş'a kadar olan fay parçaları ardı ardına kırıldı. 350 kilometreyi aşan bir kırılma meydana geldi. 7.7 büyüklüğündeki depremin ardından 9 saat içinde ikinci bir deprem daha yaşandı. İki deprem birlikte değerlendirildiğinde, dünyada ender rastlanan bir olay gerçekleşmiş oldu. 50 bine yakın can kaybı yaşandı ve büyük maddi hasarlar oluştu. Hala yaralarımızı sarma aşamasındayız. Son 25 yıl içindeki deprem aktiviteleri bu şekilde en üst seviyeye ulaştı” ifadelerini kullandı.
‘YAKLAŞIK 100 BİN DEPREM OLDU'
Prof. Dr. Sözbilir, bölgede devam eden deprem iyileştirme planlarına vurgu yaparak, “İnsanları normal hayata döndürme çabaları sürüyor. Bu, devletin, bölge halkının ve birçok insanın katkılarıyla yürütülüyor. Ayrıca, yurt dışından da pek çok kurum ve birey bölgedeki insanlara yardım sağlıyor. Bütün bunların yanında, risk azaltma çalışmalarının da başlatılması gerekiyor. Çünkü bu bölge, deprem tehlikesi yüksek olan bir yer. Üzerindeki yük nedeniyle risk her zaman yüksek olacak. Özellikle kırılan fayların çevresindeki faylarda stres birikmesi söz konusu. Son 3 yıl içinde bölgede yaklaşık 100 bin deprem meydana geldi. Bu oldukça ciddi bir rakam; insanların psikolojik durumu da olumsuz etkilendi. Normal hayata geçiş oldukça zor” şeklinde konuştu.
'7 CİVARINDA DEPREM ÜRETME POTANSİYELİ'
Bölgede büyük artçı depremlerin yaşanabileceğine dikkat çeken Prof. Dr. Hasan Sözbilir, sözlerini şöyle sürdürdü: “6 büyüklüğüne yakın artçılar olabilir. Kahramanmaraş, Hatay ve Gaziantep ana mekanizma içinde bulunuyor. Adıyaman, kırılan faylardan etkilenen illerden biri. Ancak bu fayların komşularında da risk mevcut. Adana ve Malatya tarafında önemli faylar bulunmakta. Adıyaman tarafında, Doğu Anadolu Fayı’na bağlı daha kırılmamış parçalar mevcut. Ayrıca Savrun Fayı, ikinci depremin güneybatı ucundaki bölgede yer alıyor ve henüz kırılmadı. Burada ileride bir sorun yaşayabiliriz; 7 civarında bir deprem üretme potansiyeli bulunuyor. Bu durum yıllarca sürebilir. Şu anda ciddi bir direnç var. Bunun dışında batıda bulunan Ecemiş Fayı ile Kayseri'den Pozantı'ya kadar uzanan önemli bir fay daha var. Bu faylar uzun süre boyunca sessiz kalmıştır ve bu durum, büyük depremlerin etkisi altında daha fazla stres biriktirmektedir.”
'ESKİ YAPILARIN TERK EDİLMESİ ÇOK ÖNEMLİ'
Deprem sonrası yapılan yeni yapıları da ele alan Prof. Dr. Sözbilir, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen konut projelerine değindi. “Bölgede birçok yapının büyük hasar gördüğünü, sıfırdan yeni şehirler yaratmanın gerekliliğini unutmamak gerekir. Yeni yapıların modern teknolojiyle inşa edilmesi dolayısıyla yıkılma olasılığı çok düşük. Devletimiz, 100 yılın konut projesi kapsamında 500 bin yeni konut üretme hedefiyle önemli bir proje başlattı. Ortak çalışmayla bu sayının 1 veya 2 milyona kadar çıkması mümkün. Eski yapıların terk edilmesi bu süreçte kritik bir öneme sahip.” şeklinde konuştu.
'VERDİĞİMİZ ÖNEMİN İKİ KATI ÖNEM VERMEMİZ GEREKECEK'
Prof. Dr. Sözbilir, Türkiye'deki diri fay haritasının güncelleneceğini belirterek, “Özellikle 2023'te yaşanan büyük depremlerden sonra Türkiye’deki faylar gözden geçiriliyor. Haritamızda olmayan yeni diri fayların varlığı araştırılıyor. Yeni diri fay haritası, önümüzdeki aylarda devletimiz tarafından kamuoyuna açıklanacak. Türkiye'deki diri fay sayısının 485'ten 600'ün üzerine çıkacağı düşünülüyor. Bu durum, ülkemizdeki deprem tehlikesini artırıyor. Farklı illerimizde yeni faylar ortaya çıkacak ve bunlarla ilgili yeniden düzenlemeler yapmak gerekiyor. Dolayısıyla, risk azaltma çalışmaları için şu anki verdiğimiz önemin iki katını harcamamız gerekecek.” ifadelerini kullandı.
