14 Kasım Dünya Diyabet Günü. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Dr. Funda Öztürk, diyabet vaka sayısındaki artışın başlıca sebeplerinin sağlıksız yaşam tarzı, yanlış beslenme alışkanlıkları ve obezite olduğunu belirtti.
12 MİLYON DİYABETLİ VAR
Ülkemizde 12 milyon civarında diyabetli birey bulunuyor ve 3 milyon kişi, diyabet hastası olduğunun farkında değil. Bu oranların son 30 yıl içerisinde önemli ölçüde arttığı gözlemleniyor. Dr. Öztürk, “Diyabet sadece tedavi edilmesi gereken bir hastalık değil, aynı zamanda önlenmesi mümkün bir halk sağlığı meselesidir” diyerek önleyici yaşam tarzı değişikliklerine vurgu yaptı.
DÜZENLİ EGZERSİZ YAPIN
Uzm. Dr. Öztürk, egzersizin diyabet riskini %40 oranında azaltabileceğini belirtti ve Finlandiya'da 2001 yılında yayınlanan bir çalışmadan örnek verdi. Dr. Öztürk, “Düzenli egzersiz ve kalori kısıtlaması ile diyabet riski %58 oranında azaltılabilir. Herkes kendi fiziki yeteneklerine uygun bir egzersiz programı seçmeli. En basit ve etkili egzersiz 30 dakikalık yürüyüştür. Mümkünse her gün yapılmalı, en az haftada 3 gün yürümeye dikkat edilmelidir. Haftada 2 gün de kas güçlendirici egzersizler faydalı olacaktır.” diye ekledi.
AKDENİZ DİYETİ
Yapılan araştırmalar, Akdeniz tarzı beslenmeyi tercih eden bireylerin tip 2 diyabet riskinin %20-30 daha düşük olduğunu ortaya koyuyor. Dr. Öztürk, 2024'te Çin’de gerçekleştirilen bir çalışmanın, Akdeniz diyetine uyum sağlandıkça yeni diyabet gelişim riskinin %17 azaldığını gösterdiğini bildirdi. Sebze-meyve, tam tahıllar, baklagiller, kuruyemişler, balık ve sağlıklı yağlar beslenmede ön planda olmalı; kırmızı ve işlenmiş etler ile rafine karbonhidrat ve şekerli gıdalardan ise uzak durulmalıdır.
AİLE RİSKİNİZİ ÖĞRENİN
Diyabetin genetik faktörlerle etkilenen bir hastalık olduğunu belirten Dr. Öztürk, “Birinci derece akrabalarınızda tip 2 diyabet varsa, sizin de diyabet riskiniz yüksek olabilir. Aile üyelerinizdeki hastalıkları öğrenmek, yaşam tarzı değişiklikleri için önemli bir uyarı olmalıdır.” dedi.
AÇLIK KAN ŞEKERİNE BAKTIRIN
Uzm. Dr. Öztürk, 45 yaş üzerindeki bireylerin yılda en az bir kez açlık kan şekeri ve HbA1c gibi testlerin yapılmasının şart olduğunu belirtti: “Erken tanı ve önlem almak açısından bu oldukça mühimdir.” diye ekledi.
UYKU DÜZENİNİZİ KORUYUN
Uyku kalitesi ve düzeninin metabolizma ile hormon dengesi açısından kritik bir öneme sahip olduğunu ifade eden Dr. Öztürk, “Uyku yetersizliği veya düzensizliği, insülin duyarlılığını azaltarak kan şekeri kontrolünü bozabilir. Uyku, sağlığın en önemli göstergelerinden biridir, bu yüzden uyku ritminizi korumaya özen gösterin.” dedi.
STRESİNİZİ KONTROL ETMEYİ ÖĞRENİN
Stresin diyabet kontrolünde çok önemli bir faktör olduğunu söyleyen Dr. Öztürk, “Stres, uyku kalitenizi, diyet uyumunuzu ve fiziksel aktivite kapasitenizi etkileyen en önemli unsurlardandır. Yaşam tarzı değişikliklerini kademeli olarak gerçekleştirin, eğer zorluk yaşıyorsanız profesyonel yardım almayı düşünün.” dedi.
