Yapay zeka, günlük hayatımıza hızla entegre olurken tartışmaları da büyütmeye devam ediyor. Bir yandan iletişim ve üretkenlik alanında birçok kolaylık sunan yapay zeka araçları, diğer yandan gizlilik ve güvenlik konularında çeşitli kaygıları da beraberinde getiriyor. Sosyal medyada gündeme gelen son tartışma, “ChatGPT kameraya izinsiz erişiyor” iddiasına dayandırılıyor.
PAYLAŞILAN VİDEOLAR KULLANICILARI İKİYE BÖLDÜ
Son birkaç gündür Instagram'da paylaşılan ChatGPT ile ilgili videolar, yüksek beğeni, yorum ve izlenme oranlarıyla dikkat çekiyor. Bu videolarda öne sürülen iddia ise, ChatGPT’nin kullanıcıları kamera açık olmasa bile “komutla” görebildiği ve izinsiz olarak ön kameraya eriştiği yönünde.
Yapılan yorumları gözlemlediğimde, kullanıcıların iki kampa bölündüğünü gördüm. Bazı kullanıcılar, uygulamanın gerçekten izinsiz olarak kamerayı kullandığını savunurken, diğerleri bunun teknik olarak imkansız olduğunu belirtiyor. Tartışmanın merkezinde bazı kullanıcıların, uygulamanın “kamera açma” komutu verildiğinde ön kameraya erişebildiğini söylemesi, bazıları ise hiçbir komut verilmediğinde bile kameraya erişim sağlandığını iddia ediyor.
Diğer kullanıcılar ise, kamera aktif olduğunda telefonlarda zorunlu olarak yanan uyarı ışığının yanmamasının gizli bir erişim olmadığını açıkça gösterdiğini ifade ediyorlar.
VİDEOLAR GERÇEK Mİ YOKSA MANİPÜLASYON MU?
İletişim Uzmanı Prof. Ali Murat Kırık, bahsi geçen içeriklerin çoğunun kurgu ya da manipülasyon olabileceğine dikkat çekti. Kırık, modern mobil işletim sistemlerinin kamera erişimi konusunda son derece katı olduğunu belirterek, uygulamaların kullanıcıdan açık izin almadan herhangi bir görüntüye erişmesinin teknik olarak imkansız olduğunu vurguladı.
Kırık, “İstanbulkart'ın rengini söylemek ya da bardaktaki sıvıyı analiz etmek gibi işlemler ancak kamera izni verildiğinde mümkündür. Bu videoların çoğu sosyal medya etkileşimi için hazırlanmış ve kullanıcıları yanılttığını” ifade etti.
Ayrıca, kamera izni açık olduğunda bir yapay zekanın nesneleri tanımasının beklenen bir özellik olduğunu belirten Kırık, kullanıcıların çoğu zaman daha önce verdikleri izinleri unuttuklarını ifade etti. Bu durumun, 'Kamera kapalıyken bile görüyor' şeklinde yanlış bir algı oluşturduğunu söyledi.
Prof. Dr. Ali Murat Kırık, yaşanan karmaşanın teknolojiden değil, videoların gerçeği çarpıtmasından ve kullanıcıların izin yönetimi konusunda yeterli bilgi sahibi olmamalarından kaynaklandığını söyleyerek, “Bu nedenle internette dolaşan videoların büyük kısmı gerçeği yansıtmıyor.” dedi.
KAMERA VE MİKROFON İZİNLERİNİN YANLIŞ İŞLENDİĞİ VAKALAR OLABİLİYOR
“Normal şartlarda kamera izni olmadan bir uygulama görüntüye erişemez; bu hem Apple hem Android tarafından sıkı şekilde korunuyor. Benim görüşüm, izinsiz erişimin pratikte mümkün olmadığı yönünde. Fakat teknoloji dünyasında hiçbir şey yüzde 100 değildir,” diyen Prof. Dr. Ali Murat Kırık, şu önemli detaya dikkat çekti:
“Çok düşük bir ihtimal de olsa, sistem açıkları ortaya çıktığında kamera ve mikrofon izinlerinin yanlış işlendiği vakalar duyulabiliyor. Dolayısıyla teorik olarak izinsiz erişim yaşanabilir, ancak ihtimal son derece düşüktür.”
YAPAY ZEKA HER VERİDEN BİR PROFİL ÇIKARABİLİYOR
Bu durumların mahremiyet kaygısı yarattığını belirten Prof. Dr. Ali Murat Kırık, “Keşke tek risk bu olsa… Yapay zeka modelleri yalnızca görüntüyü görmekle kalmıyor; elde ettiği her veriden bir profil çıkarabiliyor. Ev düzeninden ruh hâline, yüz ifadesinden alışkanlıklara kadar pek çok detayı analiz edebiliyor. Yani 'Beni görüyor mu?' sorusu yerine, 'Gördüğünde benden ne çıkarıyor?' sorusu daha önemli hale geliyor.” ifadelerini kullandı.
Bir diğer tehlikenin ise verilerin üçüncü taraflarla paylaşılması olduğunu dile getiren Kırık, “Şirketler verilerin eğitim için kullanıldığını söylese de bu süreçlerin şeffaf işlediği söylenemez. Toplanan veriler reklam hedeflemede, davranış yönlendirmede veya siyasi kampanyalarda kullanılabilir. Dolayısıyla tehlike sadece görsel değil; verinin kimlerin eline geçtiği de büyük bir sorun.” dedi.
RİSK SADECE CHATGPT'YE ÖZGÜ DEĞİL!
Bu riskin yalnızca ChatGPT'ye özgü olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Ali Murat Kırık, “Gemini, Copilot, Claude ve diğer tüm büyük yapay zeka modelleri için aynı şey geçerli. Eğer uygulamaya geniş izinler verirseniz, o izinler üzerinden verilerinize erişebilirler. Yakın zamanda gündem olan 'Gemini e-postaları okuyor' iddialarının sebebi, kullanıcıların Gmail ile uygulamayı entegre etmesiydi. Dolayısıyla mesele uygulamanın gizlice bir şey yapması değil, kullanıcıların verdiği izinlerin kapsamıdır.” dedi.
Kırık, riskin yalnızca iPhone’a özel olmadığını, Android için de aynı durumun geçerli olduğunu ifade ederek, “Her iki platform da kamera ve mikrofon izinlerini kullanıcı onayı ile açıyor ve iki platformda da verilen izinler aynı derecede önemli. iPhone’un güvenlik protokolleri biraz daha katı olsa da Android’in daha esnek yapısı, daha geniş bir risk alanı oluşturabiliyor. Bu da kullanıcıların izin verirken iki kat bilinçli olmasını gerektiriyor.” şeklinde konuştu.
SESİMİZ KLONLANABİLİR Mİ?
Ses klonlama teknolojisinin gelişmiş olduğunu belirten Prof. Dr. Ali Murat Kırık, “Sadece 10-20 saniyelik bir ses kaydı bile bir kişinin sesini gerçeğe çok yakın bir şekilde taklit etmek için yeterli. Bu durum, telefon dolandırıcılıklarını çok daha inandırıcı kılıyor. Bir dolandırıcı, sizin sesinizi klonlayarak ailenizi, bankanızı veya iş yerinizi kolaylıkla kandırabilir.” dedi.
Kırık, “Ses klonlama arttıkça dijital kimlik güvenliği daha hassas hâle geliyor. Çünkü artık yalnızca görüntü değil, ses de mahrem bir veri hâline geldi. Sosyal medyada uzun ses kayıtları paylaşmak bile bir risk. Bu nedenle sesimiz de en az görüntümüz kadar korunması gereken bir kişisel veri hâline geldi.”
GENEL OLARAK NASIL ÖNLEMLER ALMALI?
Bu soruya yanıt veren Prof. Dr. Ali Murat Kırık, “Tarayıcı üzerinden kullanmak çoğu zaman daha güvenli çünkü tarayıcılar izinleri daha sınırlı ve geçici yönetiyor,” diyerek sözlerine devam etti:
“Uygulamayı telefona indirdiğinizde kamera, mikrofon ve depolama gibi alanlara daha geniş erişim mümkün hale geliyor. Bu nedenle ben özel bir ihtiyacım yoksa uygulamayı kurmak yerine tarayıcı üzerinden kullanmayı tercih ederim. En önemli önlem ise hangi izni verdiğini bilmek. Kamera ve mikrofonu sadece ihtiyaç olduğunda açmak, uygulamaların arka planda çalışmasına izin vermemek, gereksiz izinleri kapatmak ve güvenmediğiniz uygulamalara geniş erişim vermemek gerekiyor. Yani teknoloji değil, bizim bilinçli kullanımımız belirleyici olan şey.”
