Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın CNN Türk'teki açıklamalarından bazı önemli noktalar şu şekilde:
Devlet Su İşleri (DSİ), birçok ülkede örnek alınan bir kurumdur. Öne çıkan projelerin çoğu Türkiye'deki mühendislerimiz tarafından hayata geçirilmiştir. Örneğin, Yusufeli Barajı. Türkiye'deki suyun yüzde 79'u tarımsal sulamada kullanılmaktadır. Bu oran normal bir dağılımdır. Suyun yüzde 11'i içme suyu, yüzde 10'u ise sanayide kullanılmaktadır. Su kullanımında öncelik sırasına sahiptir. İçme ve kullanma suyu birinci, çevresel su ihtiyaçları ikinci, tarımsal sulama üçüncü, enerji dördüncü ve turizm ise beşinci sıradadır.
“İçme Suyunda Eksiklik Kabul Edilemez”
Öncelik içme suyuna verilmeli, diğer ihtiyaçlar kısıtlanmalıdır. İçme suyunda yaşanacak bir eksiklik kabul edilemez. Bu durum yalnızca bakanlığın ya da DSİ'nin değil, tüm Türkiye'nin önceliğidir. Bu sorumluluklar öncelik sıralamasına göre hareket edilmesi gerektiğini gösterir. Suyun dağıtımında yetkili olanların bu sorumlulukları göz önünde bulundurması gerekmektedir. Su sağlamak için gerekli altyapı oluşturulmalıdır. “Önceliği şuna verdim” diyemezsiniz. Yasal düzenlemelerde de bu çerçevede hareket edilecektir.
Kanunlar, kurumların görevlerini belirler. İki tür belediye mevcuttur: Büyükşehir ve diğerleri. Büyükşehirler için 5216 sayılı kanun, su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve gerekli barajları kurma yetkisini vermektedir. Diğer belediyeler için aynı yetkiler geçerlidir.
İçme suyu temini hakkında kanun der ki; kamu yatırım programında yer almak şartıyla, belediyeler içme suyu temin etmekle görevlidir. DSİ, sağlık ve çevre açısından acil tedbirlerle ilgili yatırımlar için yetkilidir. Yani, DSİ yalnızca belediye talep ederse sürece dahil olur. Talep alındığında, belediye ile birlikte çalışılır. Eğer maliyet üzerinde anlaşılırsa protokol imzalanır.
“İstanbul'da Bidon Bidon Su İçin Geziyorduk”
İçme suyu yatırımları iki şekilde gerçekleştirilir. İlk olarak, belediye DSİ'den su kullanım izni alarak baraj ve hatları oluşturur. İkinci seçenek, işin belediyenin yetkisini aşması durumunda DSİ'den yatırım talep etmektir. İstanbul'da su sorununu çözmek için yapılması gereken barajlar, Cumhurbaşkanımızın Büyükşehir Belediye Başkanlığı döneminde gerçekleştirilmiştir. 1995-1998 arasında bu barajların inşası önemli bir rol oynamıştır.
2007 yılında Ankara'da ASKİ tarafından Kavşakkaya Barajı yapılmıştır. Kocaeli'de de çeşitli barajlar inşa edilmiştir. Eğer hizmet götüremiyorsanız, “sorumlu değilim” demek sorumsuzluktur.
Belediye tüm kurallara uyuyorsa iş birliği yapıyoruz. Partisine bakmadan hizmet sağlamak esas önceliğimizdir. Cumhurbaşkanımız açıkladıktan sonra… “Biz hizmet için partisine bakmayız” dedi. Belediye herhangi bir nedenle “istiyorum, yetkililer evet dediler” diyemez. Çalışmalar mühendislik mantığıyla yürütülür.
Ankara'nın su sistemi hakkında kısaca bilgi vermek gerekirse; su, 3 farklı sistemden sağlanmaktadır. Bunlardan biri Çamlıdere Barajı ve iletim hatlarıyla sağlanmaktadır. Ankara, bu sistemler aracılığıyla su alır.
“Yazın Almanız Gereken Yerden Kışın Su Almayın”
2023 yılından itibaren “Belediyeler kuraklığı dikkate alarak bazı hususlara dikkat etmelidir.” diyerek uyarılarda bulunduk. Su alımlarında denge gözetilmelidir; bir kaynaktan fazla alıp diğerinden az almamak gerekmektedir. Çamlıdere Barajı'ndan aşırı su çekimi yaz aylarında su sıkıntısına yol açmıştır. Bu tür durumların önlenmesi için gerekli önlemlerin alınması şarttır. Suyun kalitesinin korunabilmesi için sistem güçlendirilmelidir.
“Su Sıkıntısı Yaşanmasının Sebebi Beceriksizlik”
Eylül ayında yaşanan su sıkıntısıyla ilgili başkan yardımcısı ile görüştüm. Suyun ihtiyacını hissettiğinde gerekli adımları atarak izinlerin alınması sağlanmasına rağmen halen çözümler üretilmemektedir. Su sıkıntısının sebebi beceriksizliktir. Su kaynaklarının kayıpları, gerekçelerin incelenmesi gereken bir konudur. Bu sorunların çözümü belediyelerin sorumluluğundadır. Su sıkıntıları, kuraklıktan değil, yönetim eksikliğinden kaynaklanmaktadır.
“Mansur Yavaş'ın Yaptığı Bir Tane Baraj Yok”
Mansur Yavaş, “Çamlıdere'den su getiriyoruz, yatırımlarımızı kendi bütçemizle yapıyoruz” gibi açıklamaları ile yanıltıcı bilgi vermektedir. Hazine Maliye Bakanlığı gerekli finansmanı sağlamaktadır. Yatırım planlamalarımız doğrultusunda 2027 yılında projelerin tamamlanması hedeflenmektedir.
2054 yılına kadar yapılacak olan Master Planı çerçevesinde bazı su kaynakları belirlenmiş ve DSİ’ye talepler iletilmiştir. Ancak su kaynaklarının kısıtlı olduğu belirtilmiştir.
