Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan Ocak Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu'na göre, ocak ayında tüketici fiyatları %4,84 oranında artarken, yıllık enflasyon ise 0,24 puan gerileyerek %30,65 seviyesine ulaştı. Gıda ile alkol-tütün-altın gruplarında yıllık enflasyon artış gösterirken, diğer ana gruplarda bir düşüş gözlemlendi.
Bu süreçte gıda ve hizmet grupları aylık fiyat artışlarında belirgin bir şekilde öne çıktı. Gıda grubundaki aylık enflasyonda, özellikle sebze ve et kalemleri gibi işlenmemiş gıdaların etkisi öne çıktı.
Hizmet grubunda ocak ayında aylık enflasyon, iş gücü maliyetleri ve dönemsel fiyatlandırmanın yanı sıra geriye dönük endeksleme davranışlarının etkisiyle bir önceki aya kıyasla artış gösterdi. Hizmet grubunun yıllık enflasyonu ise 3,76 puanlık bir düşüşle azalma eğilimini sürdürdü.
Diğer yandan, temel mal enflasyonu görece ılımlı bir seyir izledi. Bu dönemdeki yönetilen/yönlendirilen fiyat ve maktu vergi ayarlamalarının geçmiş yıllara kıyasla daha düşük oranlarda gerçekleşmesi, dezenflasyon sürecine destek sağladı. Enerji grubundaki aylık fiyat artışı ise geçen yılın ocak ayına göre sınırlı kaldı.
TÜFE'DE TÜKETİM SEPETİ SINIFLAMASI VE BAZ YILI DEĞİŞTİRİLDİ
Rapora göre, Tüketici Fiyat Endeksinde (TÜFE) tüketim sepeti sınıflaması ve baz yılı güncellendi. Hizmet sektörünün endeks içindeki payı 7,4 puan artarak %38,4’e yükselirken, malların payı %61,6’ya düştü. B ve C göstergelerinin ağırlıkları ise sırasıyla 5,2 ve 4,5 puan arttı.
Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, enerji, temel mallar ile alkol-tütün ve altın gruplarının katkıları bir önceki aya göre sırasıyla 1,07, 0,34 ve 0,24 puan azaldı. Buna karşın gıda ve alkolsüz içecekler ile hizmet gruplarının katkıları ise sırasıyla 1,23 ve 0,18 puan arttı.
Mevsimsellikten arındırılmış verilere göre, tüketici fiyatlarının aylık artışı bir önceki aya kıyasla yükseldi. Aylık artışlar bir önceki aya göre B ve C göstergelerinde de artış gösterdi. B endeksindeki artışta temel mal ve işlenmiş gıda fiyat gelişmeleri etkili oldu.
TCMB bünyesinde izlenen göstergeler, ocak ayında enflasyonun genel eğiliminde dönemsel bir yükseliş olduğunu gösterdi. Göstergeler üç aylık ortalamalar bazında ise sınırlı bir artış kaydetti.
Hizmet fiyatları ocak ayında %7,39 artarken, grup yıllık enflasyonu 3,76 puan azalarak %40,23 seviyesine geri döndü. Yıllık enflasyon haberleşme ve ulaştırma gruplarında artış kaydederken, diğer alt gruplarda gerileme görüldü. Alt kalemler arasında diğer hizmetler grubu %9,74’lük bir aylık artışla dikkat çekti.
Bu artışta, dönemsel fiyatlandırma ve geçmiş enflasyona endeksleme davranışları etkili oldu. Sağlık (yüzde 18,12), finansal hizmetler (yüzde 14,78) ve eğitim hizmetleri (yüzde 6,61) gibi kalemlerdeki yüksek fiyat artışları da hissedildi.
Ulaştırma hizmetleri alt grubunda enflasyon, başta hava yolu ile yolcu taşımacılığı (yüzde 36,9 artış) olmak üzere yüksek seyri ile öne çıkarken, genel ulaştırma hizmetleri enflasyonu %8,05 arttı.
İş gücü maliyetleri ve gıda fiyatlarındaki gelişmelerin etkisinin hissedildiği lokanta-otel grubunda fiyatlar %5,86 artarken, haberleşme grubundaki artış da %5,35 ile belirgin oldu.
Sözleşme yenileme oranındaki mevsimsel artış sonucunda kira fiyatları %5,26 yükselirken, bu gruptaki yıllık enflasyon 5,06 puan azalışla %56,55 seviyesine geriledi. Bu dönemde yönetilen-yönlendirilen hizmet kalemlerindeki fiyat artışları ise geçmiş yıllara göre daha düşük gerçekleşti.
TEMEL MAL GRUBU FİYATLARI ARTTI
Temel mal grubu fiyatları ocak ayında %0,51 ile ılımlı bir artış gösterdi ve grup yıllık enflasyonu 0,26 puanlık düşüşle %17,45 oldu.
Dayanıklı tüketim mallarında fiyat artışı %2,91 ile bir önceki aya kıyasla güçlendi. Otomobil, mobilya ve beyaz eşya ile tüketici elektroniği fiyatlarının etkisi belirginleşti.
Giyim ve ayakkabı fiyatları mevsimsel etkilerle %4,83 oranında düşüş gösterdi. Diğer temel mallar alt grubunda aylık enflasyon oranı %2,40 ile önceki aya göre güçlenmiş durumda. İlaç fiyatlarındaki artışın yan etkisi de burada hissedildi.
Enerji fiyatları ocak ayında %2,29 artarken, grup yıllık enflasyonu 4,85 puan azalarak %30,21’e geriledi.
Bu duruma, belediyelerce belirlenen şebeke suyu tarifesindeki yükseliş (%7,32) ve elektrik fiyatındaki artış (%3,04), son kaynak tedarik tarifesi tüketim limitindeki güncellemeyle sebep oldu.
Maktu vergi artışı ocak ayında Yİ-ÜFE artışının altındaki oranlarda seyrederken, ham petrol fiyatlarındaki gelişmeler doğrultusunda akaryakıt fiyatlarında %1,59'luk bir artış kaydedildi.
– Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları da yükseldi
Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları %6,59 artışla dikkat çeken bir diğer alt grup oldu. Gıda grubunun yıllık enflasyonu ise bu dönemde %3,38 puanlık bir artışla %31,69 seviyesine ulaştı. Yıllık enflasyon işlenmiş gıdada düşerken, işlenmemiş gıdalan belirgin bir artış gösterdi.
İşlenmemiş gıda fiyatları aylık bazda %11,79 arttı ve bu duruma sebze ile et fiyatlarının etkisi oldu. İşlenmiş gıda grubunda et fiyatlarındaki artış, işlenmiş et ürünlerinde hissedildi. Ancak çiğ süt fiyatlarını arttırdığı gözlemlenen durum, süt ve süt ürünlerine yansımadı.
Ek olarak, alkollü içecekler ve tütün grubunda, maktu ÖTV güncellemesi sonrasında alkollü içecek fiyatlarında artış görülürken, tütün grubundaki vergi güncellemesinin ise şubat ayında etkisini göstermesi bekleniyor.
YURT İÇİ ÜRETİCİ FİYATLARI YÜKSELDİ
Yurt içi üretici fiyatları ocak ayında %2,67 artış göstererek, yıllık enflasyon 0,50 puan düşerek %27,17 seviyesine geriledi. Bu dönemde enerji fiyatları %1,69 düşüş gösterirken, dayanıksız (yüzde 4,16) ve dayanıklı (yüzde 4,02) tüketim mal fiyatları yüksek artışlar gösterdi.
Sektörel anlamda inceleme yapıldığında, diğer mamul eşyalar (altın fiyat etkisini içeren), metal cevherleri, basım ve kayıt hizmetleri, içecekler ve temel eczacılık ürünleri en yüksek fiyat artışı gösteren gruplar arasında yer aldı.
