TCMB'den Fiyat Gelişmeleri Raporu: Enflasyonun ana eğilimi kasımda mayıs seviyesine geriledi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Kasım Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu'nu yayımladı.

Rapora göre, tüketici fiyatları kasım ayında yüzde 0,87 yükselirken, yıllık enflasyon 1,80 puan düşüşle yüzde 31,07 olarak belirlendi. Yıllık tüketici enflasyonundaki bu gerileme, gıda fiyatları tarafından sürüklenirken, gıda dışındaki tüketici fiyatlarında yıllık enflasyon görece sabit kaldı.

Son aylarda kötü giden gıda fiyatlarının kasım ayında düşmesinde, işlenmemiş gıda alt grubunun etkisi belirleyici oldu. Sebze ürünleri öncülüğünde işlenmemiş gıda fiyatları önemli oranda gerilerken, işlenmiş gıdalardaki aylık fiyat artışı yavaşladı.

Hizmet enflasyonu mevsimsel etkilerden arındırıldığında ise bir önceki aya göre yatay bir seyir izledi. Temel mal grubu, aylık fiyat artışında yeni sezon geçişine bağlı etkiler nedeniyle giyim ve ayakkabı grubunda etkili oldu. Bu dönemde mevsim etkilerinden arındırılmış temel mal enflasyonu daha ılımlı bir seyir izledi.

Mevsimsel etkilerden arındırıldığında hizmet enflasyonu yatay seyrine devam etti. Temel mal grubu fiyat artışları kasım ayında görece ılımlı seyretti. Enerji fiyatları ise bu dönemde akaryakıt kalemine bağlı olarak hafif bir artış gösterdi.

GIDA VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER, TEMEL MALLAR VE HİZMET GRUPLARININ ENFLASYONA KATKILARI AZALDI

Rapora göre, yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, gıda ve alkolsüz içecekler, temel mallar ve hizmet gruplarının katkıları sırasıyla 1,61, 0,20 ve 0,17 puan azaldı. Bununla birlikte, alkol, tütün ve altın ile enerji gruplarının katkıları sırasıyla 0,10 ve 0,08 puan artış gösterdi.

Mevsimsellikten arındırılmış veriler, tüketici fiyatlarının aylık artışının bir önceki aya göre zayıfladığını doğruladı. Gıda hariç bakıldığında tüketici enflasyonu bir miktar yükseldi. Aylık enflasyon, B endeksinde bir önceki aya göre yatay seyrederken, C endeksinde artış gösterdi. Fiyat artışları B endeksini oluşturan gruplarda işlenmiş gıdada yavaşlarken, hizmet sektöründe yatay seyretti ve temel mallarda bir miktar artış kaydedildi.

TCMB bünyesinde izlenen göstergeler, enflasyonun ana eğiliminin eylül ayındaki artıştan sonra kasım ayında mayıs seviyesine gerilediğini, üç aylık ortalamalar bazında ise belirgin bir değişim göstermediğini ortaya koydu.

Hizmet fiyatları kasım ayında yüzde 1,46 artarken, grup yıllık enflasyonu 0,23 puan azalarak yüzde 44,21 oldu. Mevsimsellikten arındırılmış veriler, hizmet enflasyonundaki son dönemde yaşanan yatay seyrin devam ettiğini gösteriyor.

Bu dönemde, yıllık enflasyon kiralama ile haberleşme hizmetlerinde azalırken, diğer gruplarda artış gözlemlendi. Kira enflasyonu aylık bazda yüzde 2,49 ile gerilemeye devam etti ve grup yıllık enflasyonu yüzde 63,59'a düştü.

Ulaştırma alt grubunda fiyatlar yüzde 1,69 artarken, yıllık enflasyon yüzde 43,24'e yükseldi. Bu artışta hava yoluyla yolcu taşımacılığı fiyat artışlarının etkisi ön plana çıktı.

Haberleşme alt grubundaki aylık fiyat artışında, (yüzde 1,51) telefonla yapılan görüşmeler ve internet ücretlerindeki artış etkili oldu.

Lokanta-otellerde ise aylık enflasyon otel ücretlerindeki düşüşle yüzde 0,89'a yavaşladı. Diğer hizmetler alt grubunda fiyatlar yüzde 1,06 ile görece ılımlı seyretti, paket turlar hac hizmeti fiyatlarına göre arttı.

TEMEL MAL GRUBU FİYATLARI YÜKSELDİ

Temel mal grubu fiyatları kasım ayında yüzde 0,92 yükselirken, grup yıllık enflasyonu 0,61 puan azalarak yüzde 18,62 oldu. Yıllık enflasyon giyim ve ayakkabı grubunda bir miktar artarken, dayanıklı mallar ile diğer temel mal alt gruplarında düştü.

Dayanıklı tüketim mallarında aylık fiyat artışı yüzde 0,99 ile önceki ay ile benzer bir seviyede gerçekleşti. Bu dönemde otomobil, mobilya ve beyaz eşyada fiyat artışları sırasıyla yüzde 1,13, 0,97 ve 0,79 olarak kaydedildi. Elektrikli ve elektriksiz aletlerde ise fiyat artışları daha sınırlı gerçekleşti.

Diğer temel mallar alt grubundaki aylık enflasyon oranı yüzde 1,01 ile son iki aya kıyasla bir miktar artış gösterdi.

Enerji fiyatları kasım ayında yüzde 1,86 artış gösterirken, grup yıllık enflasyonu 1,41 puan artarak yüzde 36,05 oldu. Bu artışta, başta ham petrol fiyat hareketlerinden farklılık gösteren motorin fiyatlarının (yüzde 4,06) etkisi öne çıktı. Ayrıca, katı yakıt (yüzde 2,58) ve şebeke suyu (yüzde 1,66) fiyatlarında artışlar gözlendi; tüp gaz fiyatları ise yatay seyretti.

GIDA VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER GRUBU FİYATLARI AZALDI

Kasım ayında tüketici enflasyonu üzerindeki gıda fiyatlarının olumlu etkisi belirleyici oldu. Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları kasımda yüzde 0,69 azalarak, yıllık enflasyonu 7,43 puan düşüşle yüzde 27,44'e geriledi.

Yıllık enflasyon, işlenmemiş gıda alt grubunda 15,24 puanlık belirgin düşüşle yüzde 19,42 olurken, işlenmiş gıda alt grubunda 0,10 puan azalarak yüzde 34,61 seviyesine geldi. Aylık bazda, işlenmemiş gıda fiyatlarında yüzde 3,33'lük azalış, sebze (yüzde -9,52), yumurta (yüzde -8,38) ve beyaz et (yüzde -8,24) fiyatlarındaki düşüşlerden kaynaklandı.

İşlenmiş gıda fiyatları ise bir önceki aya göre yüzde 1,50 artarken, et ürünleri (yüzde 5,17) ve katı-sıvı yağlar (yüzde 4,22) fiyat artışlarıyla ön plana çıktı.

Tütün ürünleri fiyatları ise, üretici firmalar tarafından yapılan fiyat ayarlamasının kasım ayına sarkan etkisiyle birlikte yüzde 2,42 artış gösterdi.

YURT İÇİ ÜRETİCİ FİYATLARI ARTTI

Yurt içi üretici fiyatları kasım ayında yüzde 0,84 artarken, yıllık enflasyon 0,23 puan yükselerek yüzde 27,23 oldu. Bu dönemde enerji fiyatları (yüzde -0,48) düşerken, sermaye (yüzde 1,54) ve ara malları (yüzde 1,27) fiyat artışları ile dikkat çekti.

Sektörel bazda bakıldığında, tütün ürünleri, metal cevherleri, rafine petrol ürünleri, bilgisayar ve elektronik ile optik ürünler yüksek fiyat artışları ile öne çıktı.