‘CEZA ehliyeti’ yaşını tartışan TBMM Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu’na hukukçular ve uzman araştırmacılar dünya örneklerini sundu. Çocuk koruma politikaları üzerine çalışan Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ozan Selçuk, komisyon üyelerini bilgilendirdi. Selçuk’un paylaştığı bilgiler ve değerlendirmeleri şu şekildedir:
EN DÜŞÜK 7 YAŞLA ABD’DE
“ABD’de birçok eyalette 7 yaşında ceza ehliyeti bulunabiliyor. 27 eyalette minimum bir yaş sınırı yok, bu da 6 ya da 7 yaşındaki bir çocuğun bile suç işlediğinde ceza alabileceği anlamına geliyor. Massachusetts eyaletinde 12 yaş minimum sınır olarak belirlenmiştir. Kaliforniya’da 12 yaş altındaki çocukların mahkemelere ve cezaevlerine gönderilmesi yasaklanmıştır. New York’ta 12 yaş sınırı ülkemizdeki sisteme benzer bir düzenleme izlemektedir. İngiltere’de ise ceza ehliyeti yaşı 10’dur. İngiltere'deki çocukların yeniden suç işlemesinin yıllık maliyeti hükümete 18 milyar sterlin yükümlülük getirmiştir. Ayrıca, 16 yaş sonrası da suça karışma oranı, 16 yaş öncesi çocuklara göre 5 kat daha fazla artış göstermektedir. İskoçya’da ceza ehliyeti yaşı 8’di ve 2015 yılında 12’ye yükseltilmiştir; ancak bu değişiklik suç oranlarında belirgin bir değişiklik ile sonuçlanmamıştır. Avustralya’da mevcut yaş sınırı 10 olmasına karşın, bu limitin 12 veya 14’e yükseltilmesi yönünde eğilimler gözlemlenmektedir. Almanya'da ise ceza ehliyeti yaşı 14’tür.
İNGİLTERE 10 YAŞA ÇIKARDI
İngiltere ve ABD’de eğitimsiz çocukların suç riski, akranlarına göre 4 kat daha fazladır. Özellikle parçalanmış aile yapısı ve yoksulluk, bu sorunların en önemli sebepleri olarak öne çıkmaktadır. ABD’de koruyucu ailedeki çocukların da suça sürüklendiği görülmektedir. Eski İngiliz geleneğinde 7 yaş önemli bir sınır olarak kabul edilmekteydi; hatta yoksulluk araştırmalarında da Yoksulluk Yasası gereği 7 yaşında olan çocukların dilendirildiğinde şehir dışına çıkarılmaları söz konusu olabiliyordu. Tarihsel olarak 7 yaş önemli bir eşik iken, İngiltere bunu 10 yaşa revize etmiştir.”
GÖZALTI TRAVMA YARATIYOR
“Türkiye’de ceza ehliyeti yaşı, Birleşmiş Milletler’in tavsiyesine benzer bir şekilde uygulanmaktadır. Gözaltındaki çocuklarda ruhsal bozukluk ve travma yaşama oranı yüzde 95’dür. Bir çocuğu gözaltına aldığınızda ya da hapse gönderdiğinizde ruhsal bozukluk yaşama olasılığı yüksektir. Ayrıca, bağımlılığa sürüklenme ve diğer davranış suçlarının tekrar etme oranı 4 kat, 5 kat artış göstermektedir. Nörobilim araştırmalarında, dürtü kontrolünün 25 yaşında tamamen geliştiği gözlemlenmiş olup, bu durum bir bireyin yapacağı fiilin sonuçlarını öngörmesi ve doğru kararlar almasını zorlaştırmaktadır.”
