Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), “Dijital Eğitim Görünümü 2026” başlıklı raporunu yayımladı. Rapor, dünya genelindeki öğrenci verilerini analiz ederek, Üretken Yapay Zekâ (GenAI) araçlarının eğitimdeki çelişkili etkilerini ortaya koydu. Elde edilen bulgular, yapay zekânın görevleri hızlandırmasına rağmen bilişsel yükü üstlenerek öğrencilerin uzun vadeli beceri gelişimini olumsuz etkilediğini gösteriyor.
TÜRKIYE’NİN SONUÇLARI ŞAŞIRTTI
Rapor kapsamında Türkiye’de 1000 lise öğrencisi ile gerçekleştirilen matematik araştırması, teknolojinin ‘sahte’ başarılar ürettiğini ortaya koydu.
Yapay zekâ desteğiyle öğrencilerin alıştırma başarısı genel araçlarda %48, eğitim odaklı sistemlerde ise %127 oranında artış gösterdi.
Ancak yapay zekâ desteği kesildiğinde, bu araçları kullanan öğrencilerin, kullanmayan akranlarına göre %17 daha düşük bir performans sergilediği belirlendi.
BİLİŞSEL YÜK RİSKİ
Kanada, Fransa ve Hollanda gibi ülkelerde de benzer sonuçlar elde edildi. OECD, yapay zekânın bir 'koltuk değneği' gibi kullanıldığında öğrenciyi aktif öğrenen bir birey olmaktan çıkarıp 'pasif kullanıcı' haline getirdiğini vurguladı. Raporda, 'Görev başarısı, öğrenme anlamına gelmez' ifadesiyle, bu araçların doğru pedagojik yapılandırma olmadan sınav başarılarını düşürdüğüne dikkat çekildi.
TÜRKİYE 10 ÜLKEDEN BİRİ
Türkiye, öğrencilerin yapay zekâyı okul dışında en yoğun kullandığı ülkelerden birisi olarak öne çıkıyor. Türk öğrencileri, bu teknolojiyi en çok konu anlatımı, ödev çözümü ve bireyselleştirilmiş ders planları için kullanmayı tercih ediyor. Ayrıca Türkiye, Avrupa’da yapay zekâ kullanımı için resmi strateji geliştiren 10 ülkeden biri olarak kaydedildi.
RİSKLER VE FIRSATLAR
Hızlı Geri Bildirim: Yapay zekâ, öğrencilere hatalarını anlık olarak görme ve 7/24 rehberlik alma fırsatı sunuyor.
İdari Kolaylık: Okul yöneticileri için müfredat uyumluluğu ve ölçme-değerlendirme süreçlerini hızlandırıyor.
En Büyük Tehlike: Öğrenme sürecinin tamamen yapay zekâya bırakılması, öğrencilerin problem çözme becerilerini zayıflatıyor.
CHATGPT SORUYU YANITLAYABİLİR AMA ÖĞRETEMEZ
Prof. Dr. Yelkin Diker Coşkun (Yeditepe Üniversitesi): “Yapay zekâ ile bir soruyu yanıtlamak farklı, o süreci zihinde yapılandırarak öğrenmek başkadır. ChatGPT, öğretme aracı değil, sadece yanıt verme aracıdır. Öğrenci, çıkarım yapmadan doğrudan cevaba ulaştığında zihinsel kapasitesini kullanmaz. Bu durum kısa vadeli başarı sağlasa da bilginin uzun süreli belleğe geçişini ve 'transfer becerisi' olarak adlandırdığımız, bilginin yeni problemlerle ilişkilendirilmesini engeller. Özellikle LGS gibi analitik düşünme yeteneği gerektiren sınavlarda bu eksiklik ciddi sorunlar doğurur. Asıl mesele, yapay zekâyı Çin’deki örneklerde olduğu gibi pedagojik temelli uygulamalarla öğrencinin bilişsel gelişimini destekleyecek şekilde doğru bir biçimde kullanmaktır” dedi.
