İstanbul Emniyet Müdürlüğü Çocuk Şube Müdürlüğü tarafından yapılan saha analizleri, şehirde özellikle organize ve nitelikli suçların artış gösterdiğini ortaya koydu. Son dört yıl içinde, suç örgütlerinin eylemlerinde ‘suça sürüklenen çocuk’ olarak tanımlanan çocukların sayısında bir azalma kaydedilirken, bu çocukların karıştığı suçların niteliğinde bir değişim olduğu gözlemlendi. Bu suçların yalnızca bireysel veya sosyoekonomik nedenlerle açıklanamayacak bir boyuta ulaştığı tespit edildi.
Lüks Yaşam Vadiyle Tetikçi Oluyorlar
Yapılan çalışmalarda özellikle 15-18 yaş aralığındaki çocukların suça karıştığı belirlendi. Bu çocukların en çok ‘yaralama’, ‘hırsızlık’ ve ‘uyuşturucu’ suçları ile ilişkili oldukları kayıtlara geçti. Organize suç örgütleri, bu yaş grubundaki çocukları yaş ve algı seviyelerini istismar ederek dijital platformlar aracılığıyla propaganda yaparak hedef almakta ve daha sonra özel iletişim kanalları ile örgütsel faaliyetlere dahil etmektedir. Düşük sosyoekonomik seviyeye sahip mahallelerde yaşayan çocuklar, suç örgütleri tarafından maddi olanaklar ve lüks yaşam vaatleriyle yönlendirildiği, kurye, gözcü ve tetikçi olarak kullanıldıkları kaydedildi.
İstanbul Emniyeti’nin değerlendirmelerine göre, Türk Ceza Kanunu’na göre 12 yaşından küçük çocukların suç ehliyetinin olmadığı kabul edilmekte, 12-15 yaş aralığındaki çocukların ise ceza ehliyeti olup olmadığını belirlemek için adli ve sosyal inceleme raporları yapılmaktadır. Ceza ehliyeti tespit edilen 12-15 yaş grubu çocuklara müebbet hapis cezası gerektiren suçlarda 9 yıldan 11 yıla kadar, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlarda ise 12 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası verildiği, diğer hapis cezalarının yarısı indirilerek 7 yıldan fazla cezaya çarptırılmadığı vurgulandı.
Sınırlı Cezai Sorumluluk ve Araç Unsur
15-18 yaş grubundaki çocukların ceza ehliyeti olduğunun kabul edilmesine rağmen yaş nedeniyle indirim uygulandığı belirtildi. Bu yaştaki çocuklara müebbet hapis cezası gerektiren suçlarla ilgili 12 yıldan 15 yıla kadar ceza verilirken, ağırlaştırılmış müebbet cezası gerektiren suçlarda ise 18 yıldan 24 yıla kadar hapis cezası uygulandığı bildirildi. Diğer hapis cezalarının üçte biri oranında indirildiği ve her bir fiil için cezanın 12 yıldan fazla olmadığı ifade edildi. Suç örgütleri, bu sınırlı cezai sorumluluk nedeniyle çocukları eylemlerinde ‘araç unsur’ olarak kullanmakta ve bu durum hem çocukların suça sürüklenmesine hem de örgütsel yapıların güçlenmesine neden olmaktadır.
Suç örgütlerinin hedef aldığı çocukların büyük bir bölümünün eğitim hayatına son vermiş oldukları da vurgulandı.
