İngiltere merkezli erken çocukluk alanında faaliyet gösteren Kindred Squared, İngiltere ve Galler'deki 1000'den fazla öğretmenin, okula yeni başlayan çocuklarla ilgili gözlem ve değerlendirmeleri üzerine kapsamlı bir anket gerçekleştirdi. ‘School Readiness Survey’ adı verilen bu çalışmada çocukların okula hazırlanma durumu hakkında çarpıcı bulgular elde edildi. Ankete katılan çocukların yaklaşık yüzde 28-30’u kitapları etkin bir şekilde kullanamıyor. Uzmanlar, bu durumu günümüzde çocukların davranışlarının önceki kuşaklara oranla önemli ölçüde değiştiği gerçeği ile açıklarken, bazı öğretmenler çocukların, kitap sayfalarını çevirmek yerine akıllı telefon veya tablet kullanıyormuş gibi dokunma ve kaydırma hareketleri yaptıklarını belirtiyor.
SAYFA ÇEVİREMİYOR
Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Okul Öncesi Öğretmenliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gülden Uyanık, konuya ilişkin düşüncelerini şu şekilde ifade etti: “Bu konu çok yönlü bir bakış açısı gerektiriyor. Çocuklar kitap açma eylemini unutmuş olabilir ancak okuma eylemi dijital kitaplar aracılığıyla gerçekleştirilebiliyor. Dijital kütüphanelerin olumlu ve olumsuz etkileri ise ayrı bir tartışma konusudur. Teknoloji ve yapay zekanın eğitim üzerindeki etkileri sürekli tartışılmakta. Diğer bir araştırmanın sonuçlarına göre teknolojiyi sık kullanan öğretmenlerin sınıflarındaki notlar yükselmektedir.”
‘TABLET PARMAĞI’
Bizim çocukluğumuzda ansiklopediler evin en değerli eşyalarıydı. Ödevimizi yazarken Meydan Larousse’dan yararlanırdık. Ancak günümüzde büyük sözlükler kullanılmıyor; her şey dijital ortamda mevcut. Eğer ebeveynler kitap sevgisini aşılamıyorsa, kütüphanelerin varlığından söz edemeyiz. Erken çocukluk döneminde kitap okuma alışkanlığını kazanmak çok önemlidir, çünkü çocuk kitapları gelişim açısından büyük katkı sağlar. Son 15-20 yıl içinde gerçekleşen bu hızlı değişim dikkate değer. 21 yaşındaki kızımın kişisel kütüphanesi hala dururken, pandemi döneminde uzaktan eğitim uygulaması ile ilkokula başlayan 13 yaşındaki oğlumun kitaplara olan ilgisi azalmış durumda. Pandemi dönemindeki online eğitimin etkilerini bu süreçte göz ardı edemeyiz. Bugün anket kapsamında değerlendirilen çocuklar, erken gelişim dönemlerini pandemi süresince geçirdiler ve ebeveynlerinin daha fazla ekran kullanımını gözlemleyerek büyüdüler. Yaklaşık 5 yıl önce ‘tablet parmağı’ diye bir kavram hayatımıza girdi. Burada çocukları dijital kütüphaneler ve faydalı içeriklerin aktif kullanımı konusunda teşvik etmemiz gerektiğini düşünüyorum.”
SINIF ÖĞRETMENLERİ: ‘TEK TIKLA BÜYÜYORLAR’
Görüşme yaptığımız sınıf öğretmenleri, bu değişimin etkilerini ilgi çekici örneklerle paylaştılar: “Öğrencilerimiz artık tamamen ekran odaklı bir nesil. Bu durumun kaynağı da elbette teknolojik aletlerdir. Çocuklar üzerinde teknolojinin etkisini anlamak için aslında kendimize dönüp bakmamız gerekiyor. Örneğin, birçok yetişkinde iki parmakla basılı bir fotoğrafı büyütme refleksi gelişirken, kitaplardan uzak kalan çocukların aynı davranışları sergilemesi şaşırtıcı olmamalı. Biz çocukluğumuzda oyuncak bebeklerimizin elbiselerini giydirir, ayakkabılarını bağlar ve saçlarını tarardık. Ancak günümüzde çocuklar, dijital bebeklerine sadece tek tıklama ile elbise giydiriyorlar. Annesiyle birlikte pasta yapan çocuklar tek tıkla un ve şeker ekliyorlar. Bu değişim, çocukların gelişim becerilerini olumsuz yönde etkiliyor ve biz bu etkiyi sınıflarımızda gözlemliyoruz.”
