Afganistan ile İlişkilerde Yeni Faz

Türkiye ile Afganistan arasındaki ekonomik ve ticari ilişkiler, son dönemde artan diplomatik temaslar ve bölgesel işbirliği perspektifi çerçevesinde yeniden ivme kazanmış durumda. İki ülke arasında tarihsel ve kültürel bağlara dayanan ilişkiler, özellikle ticaret hacminin artırılması, yatırım alanlarının çeşitlendirilmesi ve lojistik entegrasyonun güçlendirilmesi hedefleri doğrultusunda daha stratejik bir zemine taşınıyor.

Ticaret Hacminde Artış
Türkiye ile Afganistan arasındaki ekonomik ve ticari ilişkiler, son yıllarda dalgalı bir seyir izlese de yapısal olarak Türkiye lehine güçlü dış ticaret fazlası üretmeye devam ediyor. TÜİK dış ticaret verileri, iki ülke arasındaki ticaret hacminin 2022'de 301.3 milyon dolar seviyesine kadar yükseldiğini, ancak takip eden dönemde aşağı yönlü bir düzeltme sürecine girerek 2023'te 287.6 milyon dolara, 2024'te ise 245.2 milyon dolara gerilediğini ortaya koyuyor.

2025 yılında ise ticaret hacmi 265.9 milyon dolara ulaşarak sınırlı bir toparlanma sinyali verdi. Son beş yıllık görünüm, ticaret hacminde istikrarlı bir büyümeden ziyade dalgalı bir trendin hâkim olduğunu gösteriyor. 2022 sonrası dönemde yaşanan gerilemeye rağmen 2025 yılında kaydedilen artış, ticaretin yeniden denge arayışına girdiğine işaret ediyor. Bu süreçte ticaret hacmi hâlen 300 milyon dolar eşiğinin altında kalmayı sürdürüyor.

İhracat Odaklı Yapı
Türkiye'nin Afganistan'a ihracatı ticaretin ana belirleyicisi olmayı sürdürürken, 2025 yılı itibarıyla 206.1 milyon dolarlık ihracata karşılık 59.7 milyon dolarlık ithalat gerçekleşti ve böylece 146,4 milyon dolarlık dış ticaret fazlası oluştu. Bu tablo, Türkiye'nin pazardaki net ihracatçı konumunu koruduğunu ve ticari ilişkilerin büyük ölçüde Türkiye kaynaklı arz üzerinden şekillendiğini gösteriyor. İkili ticaretin sektörel dağılımına bakıldığında Türkiye'nin Afganistan'a ihracatında inşaat malzemeleri, demir-çelik ürünleri, gıda ve temel tüketim malları ile tekstil ürünlerinin öne çıktığı görülüyor.

Katma Değeri Düşük
Afganistan'dan Türkiye'ye yapılan ithalat ise ağırlıklı olarak tarımsal ürünler ve geleneksel üretim kalemleriyle sınırlı. Ticaretin büyük ölçüde düşük katma değerli ürün gruplarında yoğunlaştığı görülüyor.

Madencilik ve Altyapı Fırsatı
Ekonomik ilişkilerin derinleştirilmesi açısından madencilik, altyapı ve ulaştırma sektörleri kritik bir potansiyel barındırıyor. Afganistan'ın sahip olduğu bakır, demir ve lityum gibi maden rezervleri küresel arz zincirleri açısından önemli bir konumda bulunurken, Türk şirketlerinin mühendislik ve proje geliştirme kapasitesi bu alanda işbirliği imkânlarını artırıyor. Aynı zamanda lojistik altyapısının güçlendirilmesi, ticaret hacminin sürdürülebilir şekilde büyümesi için belirleyici bir unsur olarak öne çıkıyor.

Orta Vade Hedef: 1 Milyar $
Mevcut veriler, Türkiye ile Afganistan arasındaki ticaret hacminin potansiyelin altında kaldığını gösterirken, orta vadede 1 milyar dolarlık ticaret hedefi iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin ölçeklenebilirliğine işaret ediyor. Bu hedef doğrultusunda ticaretin çeşitlendirilmesi, yatırım ortamının iyileştirilmesi ve bölgesel bağlantısallığın güçlendirilmesi kritik önemde değerlendiriliyor.

#AFGANİSTAN #TÜİK #TÜRKİYE